Erasmus in morse op dak van Nemo

Het bronsgroene newMetropolis heet sinds kort Nemo. Als een hemelbestormend schip ligt het daar, aan het Amsterdamse IJ, en noemt zichzelf 'niemand'....

Ook kunstenaars begeven zich vaak in deze, als het goed is, persoonlijke en verrassende zone. Theatermaker Shusaku Takeuchi trotseert als een van de eersten de uitdaging en heeft met musici en dansers stelling genomen op het hellende dak van het technologiemuseum.

Aan de laagste zijde staat het podium, omgeven door een hoge stellage. Dit decor, tevens kapstok voor een batterij licht- en geluidstechniek, geeft adembenemende doorkijkjes op de stad. Dramatische stapelwolken, de molen in Oost en het VOC-schip met wapperend rood-wit-blauw in de diepte. De overdaad aan beton en staal hierboven, werkt als het contrast tussen oud en nieuw, verleden en heden. De boodschap kan ver dragen, maar ook makkelijk ver-waaien.

De Japanner Takeuchi, die al meer dan zijn halve leven in Nederland woont en werkt, windt er geen doekjes om. Nederland-Japan, a Symbiosis, dat vanavond in première gaat, is 'een vredesproject'.

Takeuchi: 'De afgelopen eeuw was de eeuw van de ontwikkeling. Maar de natuur stelt grenzen. De voortgaande technologisering en veranderingen zijn voor velen geen positief vooruitzicht meer. Mensen trekken zich uit zelfbescherming terug. Nationalisme en oorlog worden steeds vaker werkelijkheid. Kunst moet hier iets aan doen. Zij kan dat door een vredesboodschap uit te dragen. Zonder vrede zijn een gezonde economie en cultuur onmogelijk. En juist cultuur, een typisch menselijke uiting, biedt de mogelijkheid tot zelfkennis, vertrouwen en verdraagzaamheid.'

Het is een grote boodschap die Takeuchi hier achterlaat. Idealistisch, redelijk naïef en weinig opzienbarend met de hijgende adem van de millenniumwende nog in de nek. Maar daarom niet minder oprecht. 'Juist als kunstenaar mag ik mij toch op dit soort thema's storten?', schampert hij voor zijn doen ongewoon fel. 'Ik ben geen politicus en wil ook absoluut geen politiek verhaal vertellen. Deze productie gaat over Nederland en Japan, maar vooral over het verlangen naar vrede. Wat is daar mis mee?'

Nederland-Japan, a Symbiosis is opgezet als een reis. 'We gaan ergens heen, maar weten niet wáárheen', aldus Takeuchi. Het dak van Nemo is het dek van een schip, dat naar verre verten vaart. De link is snel gelegd met het Nederlandse koopvaardijschip De Liefde, dat vierhonderd jaar geleden vanuit Rotterdam op het strand van Usuki belandde, in het district waar Takeuchi - hoe mooi is het toeval - in 1948 werd geboren. Boegbeeld was een beeltenis van Erasmus, wiens humanisme diepe sporen bij de Japanse intelligentsia zouden achterlaten.

De Koninklijke Marine uit Den Haag heeft één van Erasmus uitspraken voor Takeuchi omgezet in morsetekens. Aan het eind van de voorstelling zal van negen torens, verspreid over de stad, 'in de hoop op een beminnelijke eendracht in de wereld' oplichten. De handelslustige en calvinistische Hollanders waren de enige buitenlanders die destijds in het anti-katholieke en voor kolonialisme bevreesde Japan werden gedoogd.

Aan Nederland-Japan, a Symbiosis doen Nederlandse en Japanse dansers en musici mee. De eigentijdse dans, met veel golvende bewegingen, is gezet op traditionele en moderne muziek. Er is een satsuma-biwa speelster, een vocalist, een fluitist, een free-jazz trompettist. En dankzij Slagerij van Kampen en Circle Percussion zijn er vooral ook veel drums, waaronder een gigantische odaiko. Takeuchi: 'De drum is een mooi instrument. Het is universeel - elk land heeft zijn eigen variant - en bij uitstek een ritme-instrument. Alles gaat over cycli en de ritmes daarvan. In beweging zit ritme. Maar ook in levens en tijd.'

Nederland-Japan, a Symbiosis: 6, 7 en 8 september, NEMO Amsterdam. Kaarten uitsluitend via AUB ticketshop en de Uitlijn (0900-0191).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden