Bellen metonze politiek verslaggever

‘Er zijn tal van zaken die voor het land veel belangrijker zijn dan een debat over de sms’jes van de premier’

De Tweede Kamer debatteert vandaag over de gewiste sms’jes van Mark Rutte. Politici zijn verontwaardigd over de werkwijze van de premier. Gaat het debat gevolgen voor hem hebben? We bellen met politiek verslaggever Frank Hendrickx.

Hessel von Piekartz
Premier Mark Rutte staat de pers te woord bij het ministerie van Algemene Zaken. Beeld ANP
Premier Mark Rutte staat de pers te woord bij het ministerie van Algemene Zaken.Beeld ANP

Dag Frank, wat voor vragen kan Rutte vandaag verwachten tijdens het debat?

‘Hij moet uitleggen waarom hij nou dagelijks die de sms’jes van zijn telefoon wiste en daardoor niet allemaal gearchiveerd zijn. Eerst was het verhaal dat zijn telefoon niet genoeg opslagcapaciteit had. Daarom moest hij ze steeds verwijderen en constant afwegen welke berichten belangrijk genoeg waren voor het archief.

‘Maar nu noemt Rutte in zijn brief aan de Kamer een nieuwe reden: het lag niet aan de capaciteit, zijn telefoon zou gauw te traag worden met te veel berichten erop. Over die verschillende verklaringen zal hij vandaag veel vragen krijgen. De Kamer wil weten hoe het nu echt zit en of die Nokia werkelijk een reden was om dagelijks sms’jes te wissen

‘Daarnaast speelt de vraag of Rutte de Archiefwet en de Wet open overheid heeft overtreden. In principe mag hij zelf de afweging maken wat wel en wat niet te archiveren, maar dat moet wel volgens de regels. In zijn brief schrijft Rutte dat hij lange sms’jes niet kon doorsturen en ze daarom heeft voorgelezen aan ambtenaren, maar die maakten daar vervolgens geen transcript van. Dat lijkt me geen goede, gedegen manier van archivering.’

Waarom liggen de gewiste sms’jes van de premier politiek zo gevoelig?

‘Naast de vragen die nu rijzen over zijn werkwijze, sleurt Rutte een hele geschiedenis met zich mee. Hij is al een hele tijd premier en kwam eerder met vergelijkbare zaken in de problemen.

‘Zo was er een paar jaar geleden het verdwenen sms’je van Unilever-topman Paul Polman over de dividendbelasting of de bonnetjes van Teeven. Daarnaast is in de toeslagenaffaire een vernietigend oordeel geveld over de informatievoorziening van zijn kabinet.

‘Het debat van vandaag kun je niet los zien van die affaires. Het is wat dat betreft ook onhandig van de premier: waarom heeft hij niet eerder openlijk verteld dat dit zijn werkwijze is? Dan had de politiek er in ieder geval over kunnen debatteren en kunnen beslissen of het juist is. Nu lijkt hij, zeker gezien zijn geschiedenis, verdacht voor de Kamer.’

Wat voor gevolgen zal het debat van vandaag hebben voor de premier?

‘Ik denk dat het voor hem een lastige klus wordt om de Kamer uit te leggen dat hij volgens de Archiefwet en de Wet open overheid heeft gewerkt. Hij kan het tijdens dit debat echt nog behoorlijk moeilijk krijgen. Maar we moeten niet verwachten dat Rutte gaat aftreden vanwege de gewiste sms’jes.

‘De coalitiepartijen, die het debat wel allemaal steunen, zullen in plaats daarvan aansturen op het zoeken naar een oplossing voor dit probleem. Hoe kunnen bestuurders zich beter houden aan eigen wetgeving? Hoe kunnen ze daadwerkelijk transparant zijn?

‘Dat is overigens een terugkerend probleem in Den Haag. Men maakt hele ambitieuze wetten, bijvoorbeeld rond transparantie, die er op papier mooi uitzien. Als ze in de praktijk echter lastig uitvoerbaar blijken, wordt eromheen gewerkt. Ik hoop dat ze vandaag toch tot een oplossing komen en daarmee kunnen voorkomen dat we over een paar maanden opnieuw tegen zo’n probleem aanlopen.’

De afgelopen tijd klinkt vaker de kritiek dat het in Kamerdebatten vooral over de Kamer zelf gaat. Dreigt dit weer zo’n debat te worden?

‘Ja, het is natuurlijk wel een beetje gênant dat de Kamer dit debat moet voeren. Weer is Den Haag vooral heel erg met zichzelf bezig. Het helpt niet voor het vertrouwen in de politiek dat politici vandaag opnieuw de premier moeten aanspreken op zijn eigen werkwijze en niet op zijn beleid.

‘Het helpt daarbij niet dat de debatten ook nog eens ontzettend lang duren. Er zitten inmiddels twintig fracties in de Kamer die vandaag allemaal aan het woord moeten komen. Dan is het woord weer aan de premier, waarop de twintig fracties allemaal weer kunnen reageren. Dat kost enorm veel tijd.

‘Voor het debat van vandaag moesten een aantal debatten over uiteenlopende onderwerpen worden uitgesteld. Zo gaan een debat over onderwijs en een over digitale zaken niet door. Er zijn natuurlijk tal van zaken die voor het land veel belangrijker zijn dan de sms’jes van de premier.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden