'Er zijn mij en mijn omgeving allerlei soorten kanker toegewenst'

Het zijn vooral volwassenen die het Pietendebat voeren, concludeert de kinderombudsman. 'Kinderen hebben geen moeite met gekleurde pieten. Ze willen een leuk feest voor iedereen.'

Kinderombudsman Margritte Kalverboer. Beeld anp

De figuur van Zwarte Piet kan aanzetten tot discriminatie en pestgedrag en zou daarom moeten worden gemoderniseerd, schrijft Kinderombudsman Margrite Kalverboer vrijdag in een advies. Ze trekt haar conclusie na gesprekken met tientallen kinderen van verschillende achtergronden.

De eerste bedreigingen zijn al in uw mailbox geland?

'Ik heb alle verwensingen gehad die je je maar kunt voorstellen, er zijn mij en mijn omgeving allerlei soorten kanker toegewenst. Je weet rationeel dat er reacties gaan komen als je je uitlaat over Zwarte Piet, maar als het dan gebeurt, verbaas je je er toch over hoe mensen het in hun hoofd krijgen om dat soort teksten op te schrijven. Het zijn overigens allemaal volwassenen, er is geen enkel kind dat roept dat ik het land maar moet verlaten.'

Waarom juist nu een rapport over Zwarte Piet?

'Vanaf april zijn er bij ons klachten binnengekomen over discriminatie als gevolg van Zwarte Piet. Als Kinderombudsman is het mijn taak om meldingen te onderzoeken. We hebben in dit geval besloten de in totaal ongeveer twintig meldingen te bundelen in één onderzoek. Overigens waren het in de meeste gevallen ouders die namens hun kind een klacht indienden. Het is dan aan mij om te onderzoeken wat kinderen er zelf van vinden, of het niet alleen een door de ouders ingegeven verhaal is.'

Wat voegt uw onderzoek toe?

'Wat opvalt is dat de discussie over Zwarte Piet volledig door volwassenen wordt gevoerd. Er is geen representatief onderzoek beschikbaar over hoe kinderen over dit onderwerp denken. Als Kinderombudsman is het mijn taak om de stem van kinderen te vertegenwoordigen. Voor dit rapport hebben wij gesproken met de kinderen van wie de ouders zich met klachten over discriminatie hadden gemeld, zonder hun ouders erbij, om beïnvloeding te voorkomen. Daarnaast hebben we gesprekken gehouden met vier groepen van steeds ongeveer tien kinderen uit het hele land, van verschillende achtergrond, om te horen hoe zij over dit onderwerp denken.'

Beeld anp

Na die gesprekken kwam u tot de conclusie dat de figuur van Zwarte Piet aan modernisering toe is. Waarom?

'Uit de gesprekken is gebleken dat gekleurde kinderen door het hele jaar heen merken dat zij opmerkingen krijgen over hun huidskleur, maar dat het nog eens extra versterkt wordt in de weken rond Sinterklaas. Ze krijgen opmerkingen als 'zwarte aap' of 'zwarte piet' naar hun hoofd geslingerd. Soms zijn het opmerkingen die misschien grappig zijn bedoeld, maar door kinderen niet zo worden ervaren. Verschillende kinderen zeggen juist in de Sinterklaasperiode met een naar gevoel in hun buik naar school te gaan, dat ze zich soms het liefst ziek zouden melden. Terwijl ze het op zich wel een leuk feest vinden, ieder kind houdt van surprises en cadeaus.

'In dit rapport stel ik vast dat Zwarte Piet in zijn huidige vorm kan bijdragen aan discriminatie en pesten en daarom in strijd is met het Kinderrechtenverdrag. Ook de kinderen die zelf niet te maken hebben met discriminatie als gevolg van Zwarte Piet, vinden dat de figuur moet veranderen als andere kinderen er wel last van hebben. Het zijn vooral de volwassenen die tegen verandering zijn. Kinderen zelf hebben geen moeite met bijvoorbeeld gekleurde pieten of roetpieten. Die vinden dat het een leuk feest moet zijn voor iedereen.'

De politiek heeft zich steeds afzijdig gehouden in deze discussie. In reactie op uw advies liet minister Asscher (Sociale Zaken) al weten dat het niet aan de overheid is om veranderingen af te dwingen. Wat vindt u daarvan?

'Ik begrijp dat het een lastig onderwerp is voor politici. Het raakt aan vrijheden. Je wilt niet dat er een soort censuur van de overheid ontstaat die bepaalt hoe mensen een feest moeten vieren. Ik denk dat er vooral een belangrijke rol is weggelegd voor ouders en scholen. De school moet een veilige plek zijn voor alle kinderen, vanuit die opdracht kunnen scholen een voortrekkersrol spelen in de modernisering van Zwarte Piet.'

De bedreigingen die u krijgt, geven al aan dat dit voor een school geen gemakkelijke opgave is.

'Dat is ook zo, maar tegelijkertijd is het geen meerderheid die zo fel reageert. Ik heb hier ook geen kant en klare oplossing voor, maar op gegeven moment zal er toch een knop om moeten gaan. Dat is ook wat kinderen ons zeiden: volwassenen, stop met die oeverloze discussie. Kinderen van alle opleidingsniveaus vinden het dom en zelfs ronduit gênant hoe volwassenen ruziën over Zwarte Piet.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden