Er zijn mensen gestorven voor dit associatieverdrag

Referendum-moeheid - daar heb ik last van. Ik voel me er een beetje ingepiepeld door de lui achter GeenPeil: ik was gewoon mijn ding aan het doen, lekker beetje werken, iets leuks met hobby's, en nu moet ik me gaan inlezen in een associatie-overeenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne van 323 pagina's, exclusief bijlages. Nou schrik ik om vakidioot-technische redenen niet snel terug van een flinke tekst, maar met oorstrelend proza over 'efficiënt multilateralisme' en 'geleidelijke convergentie op het vlak van buitenlands beleid' is het bepaald geen romannetje.

Oekraïense activisten roepen Nederland op om niet naar de propaganda van Rusland te luisteren, en Oekraïne te steunen. Beeld epa

Ik kreeg er bijna zin van om vol onbehagen naar mijn stempas te gaan staren, net als collega Marjan Slob in haar column van gisteren. 'Ik hoef hier niet zo nodig een mening over te hebben', schreef ze - een herkenbaar gevoel. En niet alleen voor mij, ook veel mensen uit mijn al dan niet digitale omgeving vinden het referendum maar niks. Op Facebook roepen vrienden op om blanco te stemmen, als protest tegen deze poppenkast. Op het schoolplein overwegen mede-ouders weg te blijven, omdat ze GeenPeil het halen van de opkomstdrempel niet gunnen. Op Twitter komen foto's van verscheurde stempassen voorbij.

Zo'n verscheurde stempas, dat vind ik toch moeilijk om naar te kijken. Ik ben dan ook een verkiezingsromanticus: ik vind democratie zoiets hoopvols dat ik zelfs stemmen op een uiterst lullig referendum nog beschouw als voorrecht. Dus moet ik van mezelf toch maar proberen er tabak van te maken. Ik begon op de website van GeenStijl, één van de grote aanjagers achter dit referendum. Volgens hen gaat het eigenlijk over de koers van de EU, die steeds maar verder uitbreidt, kiezersmandaten oprekt en nationale parlementen terzijde schuift. Ook op links zitten trouwens clubs met dezelfde gedachtengang. Zo staat op asoverdragnee.nl dat de EU een ondemocratische politieke structuur is 'die haar illegitieme macht aanwendt om een neoliberale agenda door te drukken.' Kort samengevat: Europa is poep - stem dus nee.

Het ja-kamp vind ik moeilijker te polsen. Wel las ik een open brief van Oekraïense homo- en transrechtenactivisten aan de Nederlandse kiezer. Daarin vertellen ze dat er in hun land de afgelopen jaren belangrijke stappen zijn gezet naar minder discriminatie en meer mensenrechten. Maar als deze overeenkomst niet doorgaat, is het twijfelachtig of die vooruitgang zal standhouden. Daarom vragen ze onze steun en solidariteit. Bovendien hoor ik dat veel Oekraïners zich ongerust maken over een mogelijk Nederlands nee; ze zijn bang dat zonder verdrag hun land weer opgeslurpt zal raken in Poetins grote soep der Sovjet Unie-heimwee. Kort samengevat: Europa is misschien poep, maar beter dan geen Europa - stem dus ja.

Zelf neig ik naar zo'n ja-stem, maar als ik heel eerlijk ben, zijn mijn motieven niet zuiver rationeel. Zo ben ik beslist geen fan van de huidige politieke organisatie van de EU, maar vind ik homo- en transrechtenactivisten wel een miljoen keer sympathieker dan GeenStijl. Zoals Slob opmerkte: GeenStijl, dat zijn net de pestkoppen op school. En daar wil ik niet bijhoren.

Uit onderzoek van de Universiteit Twente bleek trouwens dat dit is hoe mensen meestal stemmen. In 2006 analyseerden wetenschappers hoe kiezers de stemwijzer invullen, en op welke partij ze vervolgens zeggen te gaan stemmen. Dan blijkt dat hun favoriete partij vaak helemaal niet de partij is waarmee ze de meeste standpunten gemeen hebben. Liever gaan ze voor de partij die ze het sympathiekst vinden.

Nederland spreekt zich op 6 april uit over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Aan de hand van elf vragen zet de Volkskrant de belangrijkste informatie op een rij.

In een andere studie vroegen psychologen aan mensen of ze op basis van een opname van een debat een verkiezingsuitslag wilden voorspellen. Sommigen kregen de opname te zien met geluid (en konden dus de inhoudelijke discussie horen), anderen zonder. Die laatste groep voorspelde de uitslag veel beter. Blijkbaar zijn inhoudelijke argumenten niet zo doorslaggevend. En dat geldt waarschijnlijk des te meer als mensen een beslissing moeten nemen op basis van zeer complexe informatie, zoals een ondoorgrondelijk associatieverdrag. Kiezers denken rationeel te zijn, maar als puntje bij paaltje komt, stemmen ze op hun gevoel.

En nu we het toch over gevoelens hebben: ik hoop dat we op 6 april onze weerzin tegen dit referendum niet laten overheersen. Ik hoop op een hoge opkomst. Want wat u ook van het hele circus en het relatieve poepgehalte van de EU vindt: Oekraïners hebben keihard gevochten voor een kans op meer aansluiting bij Europa. Er zijn mensen gestorven voor dit verdrag. Het minste dat wij kunnen doen is de moeite nemen om even te gaan stemmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden