Er zijn kennelijk ook accountants die niet netjes zijn

Elke week peilt de Volkskrant de mediabeleving van Nederlanders in vier leeftijdscategorieën. Deze week: dertigers en veertigers over criminaliteit...

Niemand van de panelleden heeft ooit persoonlijk een criminele actie gezien of meegemaakt waarover later in de media verslag werd gedaan. Wel zijn sommigen slachtoffer geweest. Maar hun zaken zijn niet verder gekomen dan een proces-verbaal van de politie.

Bij leraar economie Peter Nessen (48) uit Amsterdam is vorig jaar Kerstmis ingebroken, toen hij vakantie op Terschelling vierde. Voor alle bovenraampjes van zijn benedenwoning had hij spijlen laten plaatsen. Bij eentje niet, omdat hij plannen had daar tezijnertijd een serre aan te bouwen. Peter: 'Ze hebben wat sieraden en geld meegenomen, en raar, winterjassen. Kennelijk hadden ze het koud. Maar ze hebben gelukkig geen rotzooi gemaakt. Had ik in een dorp gewoond, dan was het misschien een berichtje in het huis-aan-huisblad geweest.'

Halina François (49) is twee keer gerold en Rosa Bloem (34) is jaren geleden na een avondje stappen vanaf de fiets tussen twee mannen gesprongen die iemand aan het aftuigen waren. Terzijde zij opgemerkt dat ze stoned was, anders had ze het niet gedurfd. Rosa: 'Er kwam een groepje mensen omheen staan. Gelukkig maar. Die twee kerels zijn weggelopen, in een auto gesprongen en vol gas naar ons toe gereden. Ik zie nog die twee grote lichten op ons afkomen. Ik dacht eerst dat ze op ons zouden inrijden, maar ze reden langs.' Dit voorval vond plaats in de Leidsestraat in Amsterdam en haalde niet de krant.

De rest van de criminaliteit speelt zich voor de panelleden af in de krant en op televisie. In tv-series blijft de misdaad vrijwel onbekeken, tenzij het Inspector Morse of Columbo betreft. Het nieuws over misdadige aangelegenheden volgen ze met een mengeling van afkeer en interesse.

De afkeer komt bij Rosa Bloem het sterkst boven als zij te gedetailleerd op de hoogte wordt gesteld. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de Eper incestzaak. Rosa: 'In het begin las ik er gewoon over zoals iedereen dat doet, totdat ik bij al die afschuwelijke details kwam. Die brandden in mijn hoofd. Getverderrie, dat hoef ik allemaal niet te weten. Vanaf dat moment heb ik de volgende dagen alles overgeslagen.'

Historicus Bas van der Plas (48) is zeer sceptisch over de berichtgeving terzake van de misdaad. Bas: 'Heel veel kranten spelen in op angst. Mijn oma las het Nieuws van de Dag. Elke feitje werd opgeblazen. Zo erg, dat het mens in haar eigen buurt niet meer over straat durfde. Let wel, dat is dertig jaar geleden. In de berichtgeving verandert niet zo veel.'

Bas van de Plas is minder in boeven geïnteresseerd dan in de veel ongrijpbaarder witte-boordencriminaliteit. Als het echt grote zaken betreft, zo weet hij, dan wordt de pers door de machthebbers vaak zo geïntimideerd dat ze niet meer kunnen of niet meer durven publiceren.

Bas: 'We hebben de mond vol over frauderende uitkeringsgerechtigden, dat is makkelijk, maar weten wij het fijne van de moord op Olaf Palme, of op Kennedy? Je wordt aan alle kanten gewoon belazerd. In de tijd van minister Luns blijken in heel Europa geheime wapendepots te zijn aangelegd, voor als de Russen zouden komen. Maar die Gladio-affaire is in de pers nooit helemaal precies uit de doeken gekomen. Terwijl dat toch criminele zaken in regeringen betreffen. En iedereen weet dat regeringsmisdaden in sommige gevallen kunnen leiden tot misdaden tegen de mensheid.'

De belangstelling voor de zaak van hasjhandelaar Johan V., alias de Hakkelaar, verschilt per panellid. Van Halina François, die nog nooit hasj heeft gerookt, al wordt dat door haar twee zoons niet geloofd ('jij bent toch opgegroeid in de hippietijd?'), mag het één keer op de voorpagina, desnoods twee keer, maar daarna kan de berichtgeving over de rechtzaak gerust naar de volgende pagina's verhuizen. De verslaggevers van de kranten waarop ze is geabonneerd, Het Parool en het Noord-Hollands Dagblad, hoeven van haar ook niet elke dag alles uitgebreid uit de doeken te doen. 'Van mij mogen ze, maar op een gegeven moment geloof ik het wel.'

Dat geldt niet voor belastinginspecteur Rajen Budhu Lall (34). Hij vindt dat met de zaak-Johan V. dingen naar boven komen waarvoor mensen blijvend moeten worden gewaarschuwd. Rajen: 'Uit die zaak blijkt dat er in grote delen van de samenleving dingen gebeuren die je op het eerste gezicht niet in de gaten hebt. Een overval of een moord, dat is duidelijk, maar de reikwijdte van de zaak-Johan V. blijft niet beperkt tot de onderwereld. Die hasj moet worden getransporteerd, verkocht en geadministreerd. Het verdiende geld wordt geïnvesteerd, want je kunt niet alles ondergronds houden, en er moet belasting worden betaald. Wat op het oog fatsoenlijk lijkt, blijkt bij nader inzien een criminele achtergrond te hebben. Als je een accountant ontmoet, denk je: dat is een nette accountant. Maar er zijn kennelijk ook accountants die niet netjes zijn. Daar ligt een taak voor de pers.'

Gijs Zandbergen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.