Column

'Er valt een brief op de mat: u bent ingeloot als volksvertegenwoordiger'

Burgers inloten om het kabinet te helpen, zo gek is dit idee van David van Reybrouck niet, schrijft columnist Lidy Nicolasen. 'En nu even niet zeuren dat politiek te moeilijk is en we malloten aan de macht brengen.'

Beeld thinkstock

Vanmorgen vond ik een brief op de mat. Beste Lidy, je bent ingeloot als volksvertegenwoordiger. De gekozen burgers komen er samen niet meer uit, dus wordt het tijd dat je ze helpt de boel in het goede spoor te trekken. Er is werk aan de winkel, de burger moet en wil meedoen.

De brief besluit met mededelingen over samenkomst, verblijf en salaris. Ik heb me afgemeld op de krant, mijn koffer gepakt en de trein naar Den Haag genomen. Weigeren mag niet, dat hebben we een tijdje terug wettelijk al zo geregeld. Ieder heeft zijn burgerplicht te doen.

David Van Reybrouck, schrijver en cultuurhistoricus, zou van plezier in zijn handen wrijven mocht hij dit ooit beleven. Tegen Verkiezingen, heet het hartstochtelijke pamflet dat hij schreef om ons burgers te waarschuwen. Het loopt uit de hand, zegt hij. Ons wacht een periode van grote instabiliteit. We moeten ingrijpen, we moeten de democratie democratiseren. Waar wachten we op!

Het kan nog gekker
Toegegeven, het is ook om gek van te worden. Ons kabinet is al wekenlang bezig via de Tweede Kamer een meerderheid in de Eerste Kamer te vergaren om straks ongeschonden de begroting te kunnen vaststellen. Het mag niet zo gaan als met het pensioenplan, dus dat de Eerste Kamer zegt: broddelwerk, doe maar over.

Het kan nog gekker, bewezen de Belgen. Hoelang deden zij er niet over om überhaupt een regering te vormen. Of neem Italië. Er kwam een kabinet van technocraten, lieden die waren aangewezen vanwege hun kennis van zaken. Niet eens geloot, laat staan gekozen. Kijk ook even naar de Verenigde Staten waar de politici elkaar in een horror-evenwicht houden en de ambtenaren naar huis sturen om daar op een houtje te bijten.

Het gaat slecht met de politiek. Een keer in de vier jaar gaan we naar de stembus om te kiezen uit het handjevol mensen dat nog lid is van een politieke partij. De opkomst is tanende en daar komt bij dat op onze keuze geen peil is te trekken. Het is heus nog wel spannend, ook al weten we dat 'de tegenpartij' altijd wint. Hoera. Het nieuwe kabinet moet uit shoppen om steun te verwerven. Heel lang shoppen, veel langer dan leuk is, blijkt steeds weer. Het levert chagrijn en tijdverlies op.

Maurice de Hond
We doen of het bij die ene verkiezing blijft, maar dat is schijn. We bemoeien ons elk moment van de dag met de politiek. Mijn oordeel wordt nooit gevraagd, maar wel dat van alle andere Nederlanders die zonder pardon 'tegen' altijd belonen. Laat nu niemand beweren dat peilingen er niet toe doen. Elke zondagochtend wachten politici angstig op Maurice de Hond, al jarenlang de enige niet gekozen vertegenwoordiger van het volk. Ook niet geloot trouwens.

Aan de zijlijn vergaat intussen de lust. Ik betrap me erop dat ik de radio uitzet zodra een politicus het woord neemt, terwijl ik toch echt een liefhebber ben. Je stopt er voor een dubbeltje in en er komt voor een kwartje uit, zeiden we vroeger al. Het zijn bevlogen en te loven baantjesjagers. Ze moeten hun kostje verdienen, omdat wij uiteindelijk niet op onzichtbare politici stemmen.

Toch heeft de burger het nakijken. Veel dichterbij dan verkiezingen, een peiling of een burgerforum komt hij niet bij de wetgeving. Fout, betoogt Van Reybrouck. De burger moet de drempel van de politiek over, niet langer op de drempel blijven staan zoals de melkboer die zijn flessen melk aflevert. Een gezelschap van gelote burgers moet het parlement te hulp schieten, zoals burgerjury's soms de rechter helpen. En nu even niet zeuren dat politiek te moeilijk is en we malloten aan de macht brengen. Malloten hebben we al, het zullen er echt niet meer worden.

Loting
Loting levert een dwarsdoorsnede van de bevolking op. Net als gekozen parlementariërs hebben gelote volksvertegenwoordigers medewerkers en onderzoekers nodig. Ze kunnen experts en burgers ondervragen en het hele land mag steeds meeluisteren. Ze hebben alle tijd, ze hoeven hun kiezers niet te behagen, ze zoeken samen naar een oplossing. Zonder last of ruggespraak. Ze doen precies wat premier Rutte zo graag heeft: ze participeren zich een ongeluk. Eindelijk wat te vertellen en dat doen ze met overgave en vertrouwen, hoopt Van Reybrouck.

Helemaal uit de lucht gegrepen is dat niet. Aristoteles zei het al: een van de kenmerken van vrijheid is dat men om de beurt wordt geregeerd en zelf regeert. Ik dacht daaraan toen ik afgelopen week naast babyboomers bij een pensioendebat zat. In een vlaag van optimisme wist ik zeker: zet ze langer bij elkaar en we hebben een nieuw stelsel. Want het allerbelangrijkste dat ze vragen is herstel van vertrouwen in de overheid. Geen ruzie maar een oplossing. Dus ja, we moesten het maar eens proberen met die loting. Hand opsteken wie vóór is.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden