Er staat al genoeg in het medicijnkastje

Het recht op zorg kent volgens minister Hoogervorst van Volksgezondheid harde financiële grenzen. 'Weinig geld is een zegen, eindelijk moeten we keuzes maken....

Zijn 'zorg-doop' is razendsnel gegaan. Drie maanden na zijn aantreden op het ministerie van Volksgezondheid - 'een lekkere vette kluif waar je nog eens je tanden in kunt zetten' - duizelt het Hoogervorst (VVD) nog steeds bij tijd en wijle. 'De omvang, complexiteit en politieke gevoeligheid van de zorg is overweldigend'

Niet dat hij geen hartelijk welkom kreeg van 'het veld', het moeras aan zorginstellingen waarin velen van zijn voorgangers vastliepen. Integendeel, die kennismakingsgesprekken waren allemaal heel prettig. 'Ha ha, en de volgende dag kwam je elkaar weer tegen in de rechtszaal.'

Eén boodschap heeft Hoogervorst goed in zijn oren geknoopt tijdens die hectische introductieweken: de zorginstellingen schreeuwen om beleid. 'De overvloed aan geld in de afgelopen jaren heeft het nemen van besluiten gehinderd. Nu is er een nieuw kabinet met weinig geld. Dat is vervelend maar het is ook een zegen want we moeten eindelijk keuzes maken. Als we niets doen ontploft ons zorgstelsel, dat is glashelder.'

Dat wil niet zeggen dat de Nederlandse gezondheidszorg nu een puinhoop is. Er zijn weinig landen in Europa met zulke goede voorzieningen voor gehandicapten en ouderen, meent de minister. En de ziekenhuizen leveren fatsoenlijk werk af. 'Dat was voor mij wel een openbaring. We hebben het onszelf een beetje aangepraat dat de zorg niets presteert. Maar de meeste Europese landen kampen met langere wachtlijsten. Of er zijn geen lijsten omdat de voorzieningen daar überhaupt niet bestaan.'

Vanwaar dan dat zelfbeklag over de zorg?

'Het was de prijs van de overvloed. Het ging economisch zo goed dat ook het laatste ongemak niet meer werd geaccepteerd. En natuurlijk was de zorg een prima stok om de hond mee te slaan. De hond was Paars, Fortuyn hanteerde de stok.'

We hebben een fatsoenlijke gezondheidszorg, dus eigenlijk bent u klaar.

De keerzijde van ons stelsel is een enorm betaalbaarheidsprobleem. Afgelopen twee jaar stegen de kosten met 15 procent. Dat hou je niet vol, zeker niet nu de economie leegloopt. De burger betaalt zich blauw aan premies: van gemiddeld 200 euro in 1997 naar 460 euro nu. Dat schiet lekker op, zou ik zeggen. Daar komen de kosten van de vergrijzing en nieuwe technologieën nog bovenop. Als we nu niets doen komen we onszelf straks ontzettend hard tegen.

Let wel, de zorguitgaven blijven groeien: van 41 miljard nu naar 47 miljard in 2007. De bezuiniging van 2,3 miljard die het kabinet voorstelt, vlakt de groei alleen maar af. Het verzekerde pakket wordt kleiner, de eigen bijdragen gaan omhoog, zodat de premies wat minder zullen stijgen. De burger moet scherper kiezen: zijn die nieuwe pillen nu echt nodig of staat er al genoeg in het medicijnkastje.'

De burger heeft weinig keuze bij de bezuinigingen op de pil, IVF-behandelingen, fysiotherapie en taxivervoer voor patiënten.

'Het gaat om meer eigen verantwoordelijkheid, zowel voor de burger als de instellingen. Een volwassen vrouw kan die drie euro per maand voor de pil makkelijk zelf betalen. Ook het niet meer vergoeden van de eerste IVF-behandeling past in deze visie. Ik wil niemand aansporen tot vroege zwangerschappen, maar als je het risico neemt later zwanger te worden mag je zelf voor dat risico betalen. Het gratis taxivervoer voor patiënten werd op grote schaal misbruikt. De verwijsbriefjes lagen bij de huisarts gewoon op stapeltjes klaar!

Het kabinet snijdt niet op noodzakelijke medische zorg en ontziet de chronisch zieken en de laagste inkomens. Daar trekken we driehonderd miljoen voor uit. Er valt best meer te bezuinigen, al denk ik dat dit wel de grootste klapper was.'

Het kabinet ziet het als een 'opdracht' in 2006 een nieuwe zorgverzekering voor alle burgers in te voeren. Wat maakt u zo zeker dat u slaagt waar uw voorgangers Dees, Simons en Borst faalden?

'Er is geen garantie maar het staat in het regeerakkoord en dat voer ik uit. Er komt één standaardverzekering voor iedereen. Verzekeraars moeten concurreren om de gunst van de burger. Zij zullen ziekenhuizen aansporen tot lagere prijzen en meer kwaliteit. Dat gebeurt niet van de ene op de andere dag. Kijk naar Oost-Europa: de vrije markt werd met één klap vernietigd maar het kost jaren om haar weer op te bouwen. Daarom beginnen we volgend jaar met een kleiner ziekenfondspakket, het jaar erop een eigen risico van tweehonderd euro en een nieuwe bekostiging voor ziekenhuizen. Allemaal inleidende stapjes naar de grote sprong in 2006.

Is 'recht op zorg' dan een misvatting?

'De misvatting is dat het niets zou kosten. Elk recht houdt op als het niet meer betaalbaar is. Iedere Nederlander zegt steevast dat zijn gezondheid het allerbelangrijkste is. Hij is ook bereid daar meer voor te betalen. Tot het ziekenfonds of de Belastingdienst langskomen, dan geeft hij niet thuis. Dat begrijp ik wel. Ik doe dit niet om de mensen te pesten maar te beschermen tegen nog hogere kosten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden