'Er staan teleurstellend weinig academici voor de klas'

Leraren zijn dé belangrijkste factor voor goed onderwijs. Maar zijn ze wel toegerust op hun werk? De Inspectie van het Onderwijs heeft kritiek. Inspecteur-generaal Annette Roeters pleit voor meer academici voor de klas.

De helft van de leraren is niet in staat om lessen af te stemmen op verschillende typen leerlingen. Zegt u niet feitelijk dat de helft van alle leraren onbekwaam is?
‘Dat zou ik nooit zeggen. Ik zie een leraar voor me die van zijn vak houdt. Hij legt de stof uit, beginnend bij de inhoud. Maar hij legt geen connectie met de leerling die het niet snapt, of met de leerling die juist al veel verder is. Dan missen sommige kinderen de boot.

‘Excellente kinderen moet je extra, uitdagende taken geven. Achterblijvers kan je bijvoorbeeld vooraf een kwartiertje bij je roepen, zodat ze weten wat ze kunnen verwachten: dit gaan we doen. Na de les vraag je of ze nog vragen hebben. Doel is dat de achterblijver niet achterblijft, maar meekomt.’

Bijna 20 procent van de leraren in het basisonderwijs heeft moeite de lesstof duidelijk uit te leggen. Waar moeten we aan denken?
‘Dat kan gaan van dt-gebruik bij werkwoorden, een staartdeling of aardrijkskunde tot begrijpend lezen. Niet dat de leraar het zelf niet begrijpt, maar hij kan het niet voldoende overbrengen. Het is een ernstig probleem, dat we ook bij ervaren krachten aantroffen.’

Veel jonge leraren houden het snel voor gezien in het onderwijs. Waar wijt u dat aan?
‘Op basisscholen worden beginners niet voorzichtig het onderwijs in geloodst. Slechts één op de tien krijgt een gemakkelijke groep. Op een kwart van de scholen wordt de nieuwe leraar patsboem voor een combinatieklas van twee of zelfs drie leerjaren gezet. Dat is vaak uit nood, maar het trekt natuurlijk een zware wissel.’

Hoe zou u het imago van de leraar omschrijven?
‘Het is misschien wel het mooiste beroep ter wereld. Het is geweldig jonge mensen weerbaar te maken, hun kennis en inzichten te verhogen. Je kan cruciale veranderingen teweegbrengen in een mensenleven.

‘Maar er zijn ook tekortkomingen. Het algemene beeld, ook in de media, is dat het onderwijs er slecht voor staat. Tegelijk zijn ouders over het algemeen tevreden over de school van hun kinderen. Wel is de leraar van zijn voetstuk gevallen. Daarbij speelt mee dat veel ouders tegenwoordig hoger zijn opgeleid dan de docenten.’

Wat is de remedie?
‘Je leest in internationale studies vaak de conclusie: fewer, but better teachers. Als het voelt alsof je ‘uitverkoren’ bent, dan krijgt een beroep hoger aanzien. Dat kan door selectie, zoals bij een studie medicijnen. Maak het exclusiever.’

Maar er is juist een lerarentekort.
‘Dat is inderdaad het grote probleem. De instroom neemt af en de vergrijzing slaat toe. Van alle sectoren van de arbeidsmarkt kent het onderwijs de hoogste gemiddelde leeftijd. Door het tekort staan er nu noodgedwongen onbevoegde leraren voor de klas.

‘Het is vooral ontzettend jammer dat er zo teleurstellend weinig academici voor de klas staan. Er komen per jaar slechts duizend eerstegraads docenten bij, die komen dus van alle universiteiten samen. Dat is enorm weinig.’

Er moet worden bezuinigd, maar partijen beloven het onderwijs meer geld. Waar zou u een miljard extra geld aan besteden?

‘Vooropgesteld: we kunnen veel bereiken zonder extra geld of nieuwe wetgeving. Er valt veel winst te halen door prestatiegerichter te werken. Slechts een kwart van de basisscholen werkt nu voor rekenen en wiskunde opbrengstgericht. Zij stellen duidelijke doelen voor alle leerlingen, kijken wat er mis gaat, en bieden dan zorg. Die scholen stemmen hun onderwijs goed af op de verschillen tussen leerlingen.

‘Meer geld voor onderwijs zou ik overigens zeker besteden aan leraren. Niet alleen qua salaris, maar ook in kansen voor bijscholing en begeleiding.’

Annette Roeters (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.