'Er ontstond een sfeer om te rellen'

De rechter in Groningen heeft maandag twee mannen (34 en 21 jaar) veroordeeld tot 16 dagen cel voor hun rol in de Harense rellen. Drie anderen kregen taakstraffen van 40 tot 80 uur.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER ANA VAN ES

GRONINGEN - De rechter: 'Vanaf welk moment ben je in de fout gegaan?'

'Vanaf het moment dat de sfeer omsloeg', zegt Joey van B. (18) uit Friesland, die vijftien frisdrankblikjes naar de ME gooide.

'Nee, vanaf het moment dat je naar Haren ging', zegt de rechter. 'Als je even had nagedacht, had je geweten dat het flauwekul was. Dan had je kunnen weten: dit gaat niet goed.'

De eerste vijf verdachten van de rellen in Haren verschenen maandag voor de politierechter in Groningen. In snelrechtzittingen moesten ze zich verantwoorden voor openlijke geweldpleging. 'Volstrekt onacceptabel en ongekend geweld', zegt de officier van justitie. Twee mannen die nog vastzaten, zijn veroordeeld tot een straf voor de duur van het voorarrest: zestien dagen cel. De rest kreeg taakstraffen van veertig tot tachtig uur.

Eén verdachte, een 26-jarige uitzendkracht uit Marum, is vrijgesproken. De kaart waarop de politie krabbelde dat hij een auto zou hebben vernield, vond de rechter niet geloofwaardig. 'Geen overtuigend bewijs.'

Dit zijn relatief zware jongens, stelt het Openbaar Ministerie. Het is de minderheid met een strafblad, voor delicten als diefstal en rijden onder invloed. De verdachten zonder strafblad komen dinsdag voor de rechter. Twee verdachten zijn boven de 30, veel ouder dan de 18, 19 jaar die volgens het OM gemiddeld is onder de vermeende relschoppers. Een van hen, de 34-jarige Niels Z., zette volgens de rechter aan tot geweld. 'Kom op, gooien!' riep hij in de massa. Gingen er weer stenen naar de ME.

Het verhaal van de eerste veroordeelden lijkt op elkaar. Ze kwamen naar Haren voor een feest. Arnold D. (40), een werkloze vrachtwagenchauffeur uit Groningen die met zijn blote handen de ME tegenhield, zat aanvankelijk met een vriend als 'bermtoerist' in het gras, kratje bier erbij, gezellig. Daarna veranderde alles: er ontstonden rellen, chaos. Deze mannen raakten betrokken, tot hun eigen verbazing. 'Het was niet mijn bedoeling daar iets te gaan doen', zegt aanstichter Z. Hij streed mee in de voorste linies nadat hij zijn vriendin uit het oog was verloren.

'Er ontstond een sfeer om te gaan rellen', zegt de 18-jarige Van B. Hij is eerder veroordeeld voor openlijke geweldpleging en woont in een gesloten internaat in Friesland. Die bewuste vrijdag 21 september mocht hij met weekendverlof. Zijn broertje reed hem naar Haren. 'Ik had nooit gedacht dat dit zou gaan gebeuren.' Toen hij op televisie in beeld kwam als een van de jongens die de ME bekogelden, gaf hij zichzelf aan.

'Het is iedereen overkomen', zegt zijn raadsman. Ook andere advocaten vrezen dat hun cliënt een zondebok is geworden voor de chaos die door duizenden mensen is veroorzaakt. Ze betwijfelen daarnaast of de politie in de hitte van de strijd alles goed heeft gezien. 'De agenten schreven dat ze niet konden zien of er raak werd gegooid', zegt Ubo van Ophoven, raadsman van Z. 'Hoe kunnen ze dan zien dat er met stenen werd gegooid?'

Niet iedereen wil praten over zijn rol in wat het OM 'een kleine burgeroorlog' noemt. 'Ik heb niets gedaan', zegt Stanley K. (21) uit Zwolle, die tot maandag vastzat. Agenten fotografeerden hem toen hij zich omdraaide naar de aanstormende ME. In zijn hand: een straattegel en een drankfles. 'Vieze vuile kankerlijers', riep hij volgens de rechter. K. zou vorige week beginnen met een nieuwe baan. 'Mijn moeder heeft gezegd dat ik ziek ben.'

De rechter houdt alle verdachten voor wat de burgemeester heeft gezegd: kom niet naar Haren. Naar zijn waarschuwing hadden ze moeten luisteren, niet naar de geruchtenstroom op Facebook. Als Joey van B. vertelt hoe hij op de autoradio hoorde dat het gezellig was in het villadorp, zegt zij: 'Je hebt naar het verkeerde radiostation geluisterd.'

Inwoners van Haren die schadevergoeding claimen, moeten dat doen bij de civiele rechter. De rechtbank Groningen verwerpt een plan van het OM om daders zonder meer aansprakelijk te stellen voor de schade, ook als ze in de praktijk geen vernielingen hebben aangericht. Het OM eiste maandag van elke verdachte 500 euro schadevergoeding, ongeacht het ten laste gelegde delict. Dat geld zou worden opgepot in een nieuw fonds binnen het al bestaande Schadefonds Geweldsmisdrijven, voor de inwoners van Haren. Maar volgens de rechter gaat het 'te ver alle verdachten verantwoordelijk te houden voor wat er in Haren is gebeurd'.

Schadefonds sneuvelt

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden