Column

Er moet een ansichtkaartenactie komen voor Angela Merkel

Merkel toonde afschuw over de mensonterende toestanden in 'haar' Europa. Beeld null
Merkel toonde afschuw over de mensonterende toestanden in 'haar' Europa.

In de nacht van 28 op 29 mei 1993 werd in de Duitse stad Solingen door een groep van vier Duitse extreemrechtse jongeren brand gesticht in het huis waarin de Turkse familie Genç woonde. Er vielen veel slachtoffers: vijf doden en veertien gewonden.

Op internet kun je nog nalezen hoe de aanslag de bevolking van Duitsland en veel andere landen schokte. Het kwam onder meer tot een blokkade van een autosnelweg bij de luchthaven van de toenmalige zetel van de Duitse regering Bonn en tot ernstige ongeregeldheden in het centrum van Solingen. Een minister die de plek des onheils bezocht werd voor moordenaar uitgemaakt, regeringsleiders als bondskanselier Helmut Kohl zagen zich genoodzaakt via de media tot kalmte te manen.

Vooringenomenheid

In Nederland leidde het populaire KRO-radioprogramma The Breakfast Club in de verontwaardiging. Presentatoren Peter van Bruggen en Jeanne Kooijmans riepen sympathisanten op om briefkaarten met het opschrift 'Ik ben woedend' naar Helmut Kohl te sturen. In openbare gelegenheden en televisiemagazines waren exemplaren te vinden om in te vullen en op de post te doen. 'Vijf onschuldige vrouwen en meisjes zijn levend verbrand, alleen maar omdat ze buitenlander zijn. Via deze briefkaart wil ik laten weten dat ik verbijsterd ben', stond er als motivatie op te lezen.

De actie was een groot succes. Uiteindelijk werden er 1,2 miljoen protestkaarten bezorgd bij de Duitse regering in Bonn. Sommigen vonden het toen ook al, maar zeker als je nu de tekst van de kaart nog eens naleest, valt met terugwerkende kracht de eraf druipende arrogantie van het schone geweten op; en de enorme vooringenomenheid ten opzichte van Duitsland. Immers, als daar iets gebeurt wat overal in Europa (helaas) gebeurde, vroeg het om een speciale reprimande van ons Hollanders. Omdat Duitsers kennelijk toch net iets eerder tot het slechte geneigd zijn dan anderen - of zoiets.

We zijn 22 jaar verder, er is sprake van rellen en brandstichting tegen buitenlanders in Heidenau en op veel andere plaatsen in Duitsland, elke dag. Toch mag ik hopen dat niemand het in zijn hoofd haalt weer zo'n ansichtenkaartenactie te beginnen. Al is het maar vanwege ons eigen inmiddels bepaald niet onbevlekte blazoen op het gebied van racistisch of ideologisch gemotiveerd geweld. Maar belangrijker is natuurlijk de indrukwekkende positie die Duitsland zelf heeft ingenomen in de grote actuele debatten van dit moment over vluchtelingen en asiel. Met Angela Merkel als absolute leider.

Mensonterende situatie

Van haar werd vaak gezegd dat ze zo afwachtend is en juist daarom zo weinig een echte leider. Dat was me altijd al net te makkelijk. Politieke leiders moeten binden en verbinden. Dat vereist een goed gevoel voor timing. Wie te ver voor de eigen troepen uit loopt, raakt ze kwijt. Merkel beheerst dit aspect van leiderschap als geen ander. En vond het niettemin nu kennelijk tijd om zeer uitgesproken aan het debat deel te gaan nemen, nee, het te gaan leiden, soms dwars tegen haar eigen achterban in.

Het meest opvallende moment vond ik toen ze midden in de Grexitcrisis, op een moment dat iedereen het alleen maar over Griekse steunpakketten en de toekomst van de euro had, opeens verklaarde dat het vluchtelingenprobleem voor Europa een veel groter probleem is dan de Griekse crisis.

Dan durf je. En vast, er zal een gezonde dosis eigenbelang achter die opmerking hebben gezeten. Maar minstens zozeer afschuw over de mensonterende toestanden in 'haar' Europa. En zorg over hoe beheersing van het vluchtelingenvraagstuk tot herleving van grenzen binnen Europa kan leiden en daarmee uiteindelijk het grotere Europese ideaal zwaar kan schaden.

Af en toe houd ik mijn hart vast als ze naar mijn mening bezorgde burgers te makkelijk weg zet als racisten en extreem rechts; dan hoop ik dat fouten in asiel- en integratiebeleid uit het verleden niet herhaald worden en dat ze weet wat ze doet; maar weet ik het opeens niet meer zeker. Een somberheid die meteen weer omslaat als ik zie hoe in Duitse kranten vluchtelingen vanuit Afrika naar Duitsland worden vergeleken met vluchtelingen vanuit het oude Oost-Duitsland naar het vrije West-Duitsland. En hoe zelfs de hoofdredacteur van de populistische Bild Zeitung pleit voor 'hulp aan hen die hulp nodig hebben'.

Ik neem terug wat ik een paar honderd woorden hiervoor beweerde. Er moet naar aanleiding van Heidenau wel een ansichtkaartenactie komen. Tekst: 'Zet 'm op, Angela!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden