Er logeert een pianist uit het Liszt Concours bij de buren

Margriet Oostveen in Utrecht en Maastricht

Bij mijn buren Hanneke en René logeert de enige Nederlandse deelnemer aan de laatste rondes van het gerenommeerde Internationaal Franz Liszt Pianoconcours. Wouter Bergenhuizen (29). Klein van stuk, groot van karakter. Ik hoor hem uren oefenen op hun vleugel.

Zondagochtend barstte hij los. Wij wonen in een straatje met oude rijtjeshuizen en dunne muren. De kat verstijfde.

Hanneke Taat kwam het tevoren weer even melden, in verband met te verwachten overlast. Ze zijn al jaren gastgezin voor deelnemers en doen altijd hun best een beetje verontschuldigend te kijken als het weer zover is, maar dat lukt niet echt. Ze stralen: Hoera! Liszt Concours!

Het Liszt Concours is het moeilijkste pianoconcours ter wereld: door de hoogst ingewikkelde composities bomvol noten van Franz Liszt en door de snoeiharde internationale concurrentie met deelnemers uit ruim twintig landen. De selectieronden zijn iedere drie jaar in Utrecht, New York, Moskou en Tokio. Dat levert veertien pianisten tussen de 19 en 29 jaar oud op die moeten uitgroeien tot de allerbesten ter wereld, voor zover ze het al niet zijn. Die veertien spelen nu in Utrecht.

Ik dacht aan eerdere logés bij de buren: Oleksandr Poliykov, uit Oekraïne, die in 2011 derde werd. En de winnaar uit 2009, Vitaly Pisarenko, die later nog eens een weekje terugkwam om op Hannekes vleugel te beuken, tijdens een reeks concerten. (Heel goed voor een instrument als er eens flink op geramd wordt, zegt Hanneke. 'Net als bij auto's, die moet je ook op hun staart trappen.')

Wouter Bergenhuizen repeteert zijn concours.

Oleksandr en Vitaly waren 'echte concoursbeesten', zoals mensen met verstand van muziek dat dan noemen: virtuozen die wedstrijden afreizen tot ze op een dag winnen, gokkend op een doorbraak. Concoursbeesten oefenen vrijwel non-stop. Zij zijn kunnen de ingewikkeldste noten aan. Maar let op het ontbreken van het woord muziek. Komen we zo op.

Wouter Bergenhuizen doceert gewoon aan het conservatorium in Amsterdam. Als ik hem bij de buren probeer te spreken is hij net even terug naar zijn woonplaats Maastricht om twee concertloze dagen op zijn Steinway te kunnen spelen. Daar dan maar heen. Hij speelt in een zaaltje in een oude school in een arbeiderswijk, de Steinway verscholen achter witte gordijnen.

Wouter Bergenhuizen is geen concoursbeest, zegt hij meteen: 'Ik ben niet zo van het virtuoos noten produceren. Ik maak liever muziek.'

Liszt de rockster.

Au!

Niet alle deelnemers zijn even normaal, grijnst Wouter. Sommigen raken al geïrriteerd bij wat noodzakelijke bijeenkomsten rond het concours, zoals de loting over het speelschema. Vinden ze zonde van hun repeteertijd.

Hij doet zelden mee aan wedstrijden. Maar hij houdt dus ontzettend van Liszt! Dat is te zien. Alles aan hem begint te lachen zodra hij Liszt zegt. Liszt! En het niveau! De deelnemers! Voor de laatste rondes mochten ze allemaal uit acht fantastische vleugels kiezen! En Wouter koos een zeer zeldzame Van Maene!

En dan Liszt!

Een wonderkind, Liszt. Op zijn 12de de beste pianist ter wereld, op zijn 30ste die wereld totaal veroverd - 'de eerste rockster uit de geschiedenis, vrouwen vielen flauw', etcetera. Maar daarna. Twee zonen van Liszt overlijden. Liszt stopt met spelen en gaat componeren. 'Een visionair!' Eerst propt hij zijn partituren nog vol noten. Wouter laat een kopie van de originele partituur van de sonate in b-klein zien, die hij morgen speelt. Liszt heeft hele stukken driftig doorgekruist. 'De tweede helft van zijn leven gaat hij steeds meer van die nootjes uitgummen. Tot er bijna niets meer over is.' De eerste atonale muziek? Liszt!

Wouter Bergenhuizen kwam niet naar het concours voor het machtsvertoon van de supervirtuozen en hun volle, dominante Liszt. Wouter vindt zichzelf niet zo virtuoos. Die komt om een interpretátie te laten horen. 'Liszt vereist wel dat je er als musicus iets van máákt.'

'Liszt zou perfectie zonder inhoud naar huis sturen.'

Iedereen heeft het over authentiek zijn tegenwoordig, maar je eigen interpretatie geven, dat geldt op een pianoconcours dus als een risicovolle aanpak: je hebt altijd juryleden wier smaak het net niet is. Wouter verwacht ook daarom niet dat hij wint.

Wat niet afdoet aan zijn zelfvertrouwen.

Perfectie willen de mensen. 'Maar Liszt zelf zou perfectie zonder inhoud naar huis sturen'. En zijn virtuozere collega's? 'Dan denk ik toch: als ik zó kon spelen, dan had ik er meer van gemaakt.'

Meer over