Er komt steeds meer ruimte om Mark Rutte heen

Uri Rosenthal werd bedankt in 2012. Ivo Opstelten kwam ten val. Politiek assistent Annelies Pleyte sloeg andere wegen in. Henk Kamp liet eerder dit jaar al weten dat hij het Binnenhof gaat verlaten. En nu volgt ook Melanie Schultz. Zes jaar nadat Mark Rutte van de VVD de grootste partij maakte, ontvallen hem langzaam maar zeker de liberale vertrouwelingen die jarenlang zo trouw om hem heen stonden. Hij zal een nieuwe generatie VVD'ers moeten aanboren.

Premier Mark Rutte (L) en Minister Melanie Schultz in de Tweede Kamer. Beeld anp

Schultz (45) maakte vrijdag via het Algemeen Dagblad bekend dat zij hoe dan ook niet meer zal terugkeren in een volgend kabinet. Na drie staatssecretariaten (Balkenende I,II en III) en twee ministerschappen (Rutte I en II) op Infrastructuur vindt de bewindsvrouw het mooi geweest: 'Het is goed om iets anders te gaan doen.' Wat dat gaat worden, zegt zij nog niet te weten.

Schultz betrad het Binnenhof in 2002 samen met Rutte. Ze waren de politieke beloften van de VVD en trokken als zodanig ook samen op in de eerste kabinetten-Balkenende. Na een pauze in haar politieke loopbaan tijdens Balkenende IV (2007-2010) haalde Rutte haar in 2010 meteen weer terug naar het Binnenhof, waar zij als minister vooral naam maakte met de uitvoering van de liberale verkiezingsbelofte om de maximumsnelheid op de snelwegen te verhogen.

Succesvol politiek profiel

Meer asfalt, harder rijden, minder belasting en meer veiligheid waren niet toevallig de thema's waarmee Rutte in 2010 doorbrak bij de kiezers. Vaak is gememoreerd hoe hij na de veldslag met zijn tegenstrever Rita Verdonk (2007/2007) enkele jaren vergeefs zocht naar een succesvol politiek profiel. Als fractieleider in de oppositie probeerde hij het met GroenRechts (meer focus op het milieu) en de vrijheid van meningsuiting ('óók voor Holocaustontkenners').

De onbetwiste VVD-leider werd hij daarmee niet, maar het waren mensen als partijvoorzitter Opstelten en senaatsfractievoorzitter Rosenthal die vierkant achter hem bleven staan en alle twijfels in de kiem smoorden. Ook Henk Kamp was altijd zeer loyaal. Vaak is gememoreerd hoe vice-fractievoorzitter Edith Schippers en campagneleider Stef Blok Rutte vervolgens, in de zomer van 2009, overtuigden dat hij de verkiezingen alleen kon winnen als hij campagne zou gaan voeren op de klassieke VVD-thema's mobiliteit, zuinigheid en veiligheid. Het woord GroenRechts is sindsdien niet meer gevallen.

Torentje

Rutte belandde in het Torentje en nam zijn bondgenoten stuk voor stuk mee in zijn entourage. Hoewel hun loyaliteit ongebroken bleef - niemand kreeg bonje met de premier - verdwijnen ze nu een voor een van het toneel. Van de VVD-ministers met wie hij in 2010 op het bordes stond, kan Rutte alleen op Schippers misschien nog een beroep doen als de VVD in 2017 blijft regeren. Stef Blok, die Rutte eerst nog verving als fractievoorzitter en pas in 2012 minister werd, weet nog niet wat hij na 2017 gaat doen. Wel heeft hij al wel laten weten dat zijn politieke leven eindig is. 'Ik ga echt niet tot mijn pensioen in de politiek zitten.'

Of Rutte zelf nog een keer door wil, is officieel onbekend. Zij standaard antwoord is dat hij daarover in oktober een beslissing neemt, maar de VVD rekent niet op een spoedig vertrek. Op treurnis over vertrekkende partijgenoten zal niemand de premier kunnen betrappen. Het hoort bij het vak, is zijn diepe overtuiging. 'Er kan nu, binnen een uur, iets gebeuren waardoor ook ik moet vertrekken', zei hij onlangs nog. 'Dat hoort erbij. Je kunt binnen een uur weg zijn. Je moet altijd je koffer klaar hebben staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden