Analyse Verenigd Koninkrijk

Er komen drie Brexit Days aan. Wat gaat er gebeuren?

De spanning rond de Brexit bereikt de komende dagen een climax: woensdag vindt de cruciale stemming plaats. Hoewel er nog altijd een bokkesprong mogelijk is. 

Boris Johnson voor de stemming op ‘super saturday’. Beeld REUTERS

Wat staat er in de Withdrawal Agreement Bill?

De Withdrawal Agreement Bill is een honderd bladzijden tellende samenvatting van wat Boris Johnson met de Europese Unie is overeengekomen. Een groot deel ervan was reeds afgesproken met zijn voorganger Theresa May, zoals de 33 miljard euro die Londen gaat overmaken aan Brussel. Ook de rechten van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en van Britse burgers in de EU-lidstaten waren reeds vastgelegd. Het grote verschil zit hem in het Noord-Ierse hoofdstuk. Er komt geen grens op het Ierse vasteland maar in de Ierse Zee, dit tot groot ongenoegen van de Noord-Ierse Unionisten. De handelsstromen tussen Noord-Ierland en het Britse vasteland zullen op een complexe manier worden geregeld, zo complex dat Brexit-minister Steve Barclay maandag tijdens een ondervraging bij een kamercommissie soms geen antwoord op vragen kon geven. Dat laatste bewijst volgens sceptici van de wet dat een nauwkeurige behandeling van het wetsvoorstel nodig is.

Hoe lang is er voor de behandeling uitgetrokken?

Drie dagen slechts. Dat lijkt weinig te zijn voor deze historische wetgeving, ­zeker in vergelijking met de eindeloze discussies over het voorstel om de vossenjacht wettelijk te verbieden. Aan de andere kant heeft het Britse parlement de afgelopen drie jaar over weinig anders gepraat dan de Brexit. Reden om het zo kort te houden, is de deadline van 31 oktober, een dag die door Boris Johnson heilig lijkt te zijn verklaard. Dat is de dag van de Brexit. Na een debat volgt in de loop van dinsdag de eerste stemming, een soort principe-stemming. Daarna wordt het wetsvoorstel behandeld door kamercommissies, die het vervolgens weer terugsturen, al dan niet geamendeerd, naar het Lagershuis voor de zogeheten ‘third reading’. Dan volgt de beslissende stemming, mogelijk woensdag al. Johnson heeft 320 stemmen nodig. Daarna gaat het House of Lords ernaar kijken. Ook de senatoren kunnen er nog amendementen aan hangen. Wanneer het Hogerhuis akkoord gaat volgt koninklijke goedkeuring. 

Waar liggen de gevaren voor de ­regering?

Tegenstanders van de Brexit zullen, via moties, allereerst meer zittingstijd vragen. Wanneer Johnson die tijd geeft, komt zijn deadline in gevaar, maar volgens waarnemers komt flexibiliteit de overlevingskans van zijn wet ten goede. Die tijd is niet alleen nodig om het wetsvoorstel nader te bestuderen. De beste manier om een wet netjes om zeep te helpen, is door het amenderen ervan. ­Labour zal ongetwijfeld een amendement opstellen waarin het zegt voor het Brexitakkoord te stemmen mits het middels een referendum aan de bevolking wordt voorgelegd. Waarschijnlijk bestaat daarvoor (nog) net geen meerderheid in het Lagerhuis. Meer kans lijkt een amendement te hebben waarin staat dat het Verenigd Koninkrijk deel moet blijven uitmaken van de Europese douane-unie. Dat is volstrekt onacceptabel voor de regering omdat zulks het hele doel van Brexit – vrijhandel met de rest van de wereld – ondermijnt. De EU-gezinde Conservatieven hebben al laten weten zo’n amendement niet te steunen, een opsteker voor Johnson. Wanneer belangrijke amendementen wel worden aangenomen en de wet op onherkenbare wijze wordt veranderd, zal Johnson hem intrekken. Het liefst wil hij dan een No Deal, maar dat is nu een onwettelijke koers. Uitstel ligt dan meer voor de hand.

Wat als er uitstel komt?

De EU zal met een voorwaarde voor uitstel komen: houd verkiezingen of een ­referendum. Johnson wil het eerste, in de overtuiging dat hij flink gaat winnen en met die meerderheid de door hem gewenste Brexit alsnog kan uitvoeren. Labour roept al jaren om verkiezingen en Johnson heeft de oppositie afgelopen weken voortdurend uitgedaagd om zijn kabinet te laten vallen. Labour, echter, lijkt nu liever een tweede referendum te houden, simpelweg omdat het risico van verkiezingen te groot is. Als een referendum de enig overgebleven manier is om een No Deal te voorkomen, zal het parlement daar uiteindelijk wel mee instemmen, ook al heeft minister Michael Gove, verantwoordelijk voor de No Deal-voorbereidingen, voor de televisiecamera’s meermaals laten weten: ‘It ain’t gonna happen.’

Lees hier meer over de Brexit:

Lagerhuisvoorzitter John Bercow heeft maandag opnieuw de hoofdrol opgeëist in het Brexit-debat. ‘Mr Speaker’ stond de regering-Johnson niet toe om kamerleden nogmaals te laten stemmen over het akkoord dat Londen met de EU heeft gesloten. 

Ondersteboven denken is in Londen het nieuwe normaal, constateert onze correspondent Patrick van IJzendoorn. 

Uitstel van stemming over de Brexit is een tegenslag die Boris Johnson sterker kan maken.

Ze zijn Nederlands, maar totaal verslaafd aan de Brexit. Elk nieuwtje moeten ze weten. Een dag zonder Brexit is een verloren dag. ‘Bij een akkoord is mijn verslaving hopelijk voorbij.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden