Reportage

'Er kan altijd wel iemand bij'

Syros Saidi noemt zich gekscherend het 'zevende kind' van Krijn en Trijntje de Jong. De 44-jarige Koerd uit Iran heeft sinds tien maanden een piepkleine kamer op zolder in de met boeken volgestouwde woning van het echtpaar in hartje Urk. In het vissersdorp staan de twee zestigers bekend om hun gastvrijheid; alleenstaanden, dorpelingen of familieleden in de knel eten regelmatig mee en kunnen altijd blijven logeren. De zes kinderen van het echtpaar zijn al jaren het huis uit, dus aan ruimte geen gebrek.

Trijntje en Krijn de Jong en vluchteling Syros Said bidden voor het eten. De Koerdische Iraniër Said heeft zich bekeerd tot het christendom. Beeld Harry Cock

Maar toch moesten Krijn en Trijntje er een paar dagen diep over nadenken toen ze vorige zomer van een vrijwilliger op Urk het verzoek kregen een uitgeprocedeerde asielzoeker onderdak te verlenen om te voorkomen dat hij op straat terecht zou komen. Want waar begin je aan; wie is deze man, hoe lang zal hij blijven, zal het wel klikken, hoe communiceer je als je elkaars taal niet spreekt? Eindeloos veel vragen zonder antwoord.

Krijn en Trijntje konden het niet over hun hart verkrijgen 'nee' te zeggen. 'Jezus heeft gezegd dat je de vreemdeling moet herbergen. Als christen hoor je de overheid te gehoorzamen, maar zodra beleid onmenselijk is, sta ik mijzelf toe de grenzen op te zoeken,' zegt de 69-jarige Krijn de Jong. En zo bood het echtpaar de met uitzetting bedreigde moslim Syros onderdak zonder hem één keer te hebben gezien. 'We zijn niet arm, we zijn niet rijk. Er kan er altijd wel iemand bij. Dan schik je wat in,' zegt Krijn de Jong, die zijn brood verdiende als hulpverlener in de verslavingszorg.

De eerste ontmoeting was nogal ongemakkelijk.

Gewoon begonnen

Syros: 'Ik zat hier, op de bank in de woonkamer. Mijn tas met kleren stond naast mij. Alles in mijn lichaam tintelde. Ik wist niet wat ik moest doen. Wat is de cultuur in Nederland? Gaan we eten? Ik houd niet van brood. Krijn ging praten, ik kon hem niet verstaan. Hij pakte de atlas, wilde weten waar ik vandaan kwam. Toen ging mijn hart een beetje open. Ik vertelde over mijn twee kinderen van 10 en 15 jaar, mijn vrouw Mary. Ik kreeg een goed gevoel en dacht: Hier ben ik goed.'

Krijn: 'Het was zoeken hoe ik mij moest gedragen. Omdat Syros amper Nederlands sprak, kon ik niet zeggen wat ik wilde. Afspraken maken lukte ook niet. We begonnen gewoon met samenleven.'

Vervaagde foto's

Syros kreeg een zolderkamer van twee bij drie meter, met een bed en een wit bureau voor het kleine raam. Aan de muur hing hij uitgeprinte foto's van zijn gezin, in vervaagde kleuren. Voor het eerst in jaren had hij een rustige plek. Na zijn vlucht bijna vier jaar geleden, te voet uit Iran, door Turkije en Griekenland naar West-Europa, woonde hij in asielzoekerscentra en detentiecentra. In juni vorig jaar kreeg hij te horen dat hij was uitgeprocedeerd en terug moest naar zijn geboorteland. Maar dat durft hij niet, de Koerd vreest in Iran voor zijn leven. Waarom, kan uit veiligheidsredenen beter niet in de krant, zegt Krijn de Jong.

De eerste aftastende weken waren verstreken, toen Syros op een doordeweekse dag het echtpaar tevergeefs iets probeerde duidelijk te maken. Op zijn telefoon zocht hij naar een vertaalprogramma. 'Ik vervelend', stond er op het scherm. De logee voelde zich tot last en maakte duidelijk op zoek te gaan naar een ander onderkomen. Hij trok in bij Koerdische kennissen in Amersfoort, maar stond na twee dagen weer op de Urker stoep.

Sinds de hereniging noemt hij zijn gastheer en -vrouw 'vader en moeder'. 'Ze zijn zo goed voor mij als ouders voor hun kinderen.' Krijn: 'Hij was onzeker en had de bevestiging nodig dat hij hier echt mocht zijn. We boffen met hem. Syros weet zich goed te gedragen en voelt aan wanneer hij wel en niet in onze nabijheid moet zijn. Ik heb groot respect voor hoe hij zijn waardigheid en hoge moraal bewaart met alle onzekerheid waarin hij leeft.'

Worstelen met verveling

Het samenwonen is niet altijd ongestoord. De onzekerheid over zijn toekomst, en de vraag of hij ooit nog herenigd kan worden met zijn gezin, vreten aan Syros. 'Die spanning voelen wij natuurlijk ook, evenals zijn onmacht en verdriet,' vertelt Krijn de Jong. 'Het enige wat wij voor hem kunnen doen, is luisteren en bidden. En af en toe op de rem staan, bijvoorbeeld als hij in een wanhopige bui de trein wil pakken naar de IND. '

Het echtpaar probeert de Iraanse huisgenoot te helpen bij zijn worsteling met de verveling. 'Syros is een man in de kracht van zijn leven. Dan is het ondraaglijk niets om handen te hebben, geen betaald werk te mogen doen, niet voor je eigen gezin te kunnen zorgen,' zegt Krijn. Hij probeert zoveel mogelijk klusjes voor hem te bedenken. Uit zichzelf helpt de logee al vanaf dag één mee in het huishouden: koken, tafel dekken, afruimen, afwassen. Voor Trijntje was het in het begin niet altijd even makkelijk taken uit handen te geven. Daarom zijn ze zodra ze elkaar konden verstaan, afspraken gaan maken: Trijntje en Syros wisselen elkaar af met koken. De ene dag eten de drie Hollandse pot, de andere dag Koerdisch. 'Syros eet nu brood, wij rijst. Hij kookt goed, snel én goedkoop,' stelt Krijn tevreden.

'Nu ben ik happy'

De zee van tijd die Syros over heeft brengt hij door met wandelen en fietsen over de dijk, poëzie schrijven, Nederlands leren en de bijbel lezen. De als moslim geboren Koerd heeft zich bekeerd tot het christendom en is op Eerste Kerstdag gedoopt in de kerk van de De Jongs. Níet in de hoop alsnog een status als vluchteling te krijgen, zegt hij met een serieuze blik in zijn donkerbruine ogen.

'Sinds ik op de vlucht ben, ben ik vaak geholpen door christenen. Van Griekenland tot Nederland. Ik heb geleerd dat christenen een goed hart hebben en vrijer denken en zijn dan moslims, goed willen doen voor iedereen. Dat werd mij vooral duidelijk toen Krijn en Trijntje in de zomer een maand op reis gingen naar Zuid-Korea en mij de sleutel gaven van hun huis. Ik had alles kunnen weghalen, maar zij vertrouwden mij. Zij gaven mij onderdak, eten, praten met mij, betalen alles voor mij, gaven mij hun huissleutel. Zonder er iets voor terug te vragen. Zo kwam God in mijn hart. Hij sprak tot mij: 'Jij bent illegaal, ik geef je een nieuw thuis.' Ik besloot mij door hun God te laten leiden en christen te worden. Nu ben ik happy.'

Bekering

Na zijn bekering tot het christendom heeft Syros een nieuwe asielaanvraag ingediend. Als christen loopt hij in Iran kans op vervolging. Krijn de Jong denkt dat hij door dit nieuwe feit alsnog een status kan krijgen. Maar zijn bekering maakt tegelijk de hoop op hereniging met zijn gezin kleiner dan ooit. Met tranen in de ogen vertelt Syros dat zijn schoonfamilie zijn 'afvalligheid' afwijst. Hij hoopt dat zij toch zijn vrouw en kinderen ooit naar Nederland laat komen en de Iraanse overheid daaraan meewerkt. De onzekerheid hoe lang hij nog gescheiden zal zijn van zijn gezin noemt hij 'ondraaglijk'.

Krijn de Jong: 'We kruipen hier samen met Syros doorheen.'

Naschrift: een paar dagen na dit interview verleent de IND Syros alsnog een verblijfsvergunning omdat hij als bekeerd christen gevaar loopt in Iran.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden