Interview

'Er is zoveel wél gelukt'

Hij is weer te zien in een nieuwe tv-reeks Volle Zalen - tijd dus voor een interview met presentator Cornald Maas. Vindt ook Cornald Maas zelf. 'Dat is zó stom om te zeggen, hè?'

Beeld Ernst Coppejans

Op de laatste dag van 2016 was er de oudjaarsquiz, zoals elk jaar. Met de eenentwintig mannen uit appgroep 'de frisse, jonge goden', onder wie Axel Rüger, directeur van het Van Goghmuseum, de presentatoren Paul de Leeuw en Rik van de Westelaken, documentairemaker Michiel van Erp, scenarioschrijver Frank Houtappels, regisseur Tim Oliehoek en hun partners.

Cornald Maas bedenkt en leidt de quiz. 'Zestig vragen, over werk en privé, zowel de mooie als minder mooie momenten.'

Zoals de vraag na een foto van Rik van de Westelaken met ontbloot bovenlijf, op een taart die hij bij het afscheid van zijn NOS-collega's kreeg: hoe lang was hij journaallezer? Maar ook hoe oud de schoonvader van Maas werd, die in 2016 overleed.

Het hele jaar door maakt hij aantekeningen van wat er in ieders leven gebeurt. Grijnzend: 'Op een verjaardagsfeestje van iemand uit de groep ontdekte ik hoe hij zijn toenmalige vriendin tijdens het vrijen noemde. 'Schapie schapie' - dat werd natuurlijk meteen een vraag in de quiz.'

CV CORNALD MAAS

22 juli 1962 geboren in Bergen op Zoom
1986 cum laude Nederlandse Taal- en Letterkunde
1986-1989 Elsevier
tot 1989 Sonja op zaterdag, De schreeuw van de Leeuw; De Plantage
tot 1990 Volkskrant-recensent
tot 1998 tv-criticus de Volkskrant
2001 Volkskrant-societyrubriek Maas en Mensen
2004-2010 en weer vanaf 2013 commentator (Eurovisie) Songfestival
2008-2015 presentator cultuurprogramma Opium
2008 interview-series voor de Volkskrant: Op de helft, Trotse Ouders, Uit elkaar
2009-heden presentatie vanaf Oerolfestival
2010 presentator Gay Pride
2011 Gouden Televizier-Ring gala
2012-heden jury Musical Awards
2013 Bundeling interviews LINDA; 1000 vragen heb ik over de dood
2016 presentator Volle Zalen, tv-serie 100 jaar Toon Hermans, nieuw contract Avrotros
2017 vanaf 26 januari Volle Zalen, co-presentator Eurovision in Concert

Cornald Maas heeft een latrelatie met Martijn van Schieveen en woont in Amsterdam

Michiel van Erp zei: 'Cornald staat erop dat we tijdens de quiz niet bij elkaar afkijken.'
'Daar ben ik flauw in, ja.'

En iedereen moet stipt op tijd aanwezig zijn.
'Dat is inderdaad ook wel een dingetje. Ik leef zelf heel gedisciplineerd en precies, ben op het vermoeiende af planmatig. Toen ik 50 werd, gaf ik een groot feest. Dan zit ik maanden met mezelf te vergaderen over hoe ik het ga doen, waar, wanneer en wie ik uitnodig. Ik kan het dan niet laten alle genodigden vooraf te bestoken met mails en apps dat ze vooral op tijd binnen moeten komen.'

Het heeft iets drammerigs. Zoals je vroeger boos werd op je vader als je het hele gezin tijdens het Songfestival puntenlijsten gaf en hij aan knappe zangeressen hogere cijfers uitdeelde.
'Ja, het moest van mij om het liedje gaan, de ínhoud. Wist ik veel... Dan was ik ook al weken van tevoren bezig geweest om die lijsten te maken, in verschillende categorieën, en móésten mijn ouders, broertje en zusje meedoen. In die tijd organiseerde ik ook voorstellingen in onze garage voor de buurtkinderen. Ik denk niet dat die kinderen er veel zin in hadden, maar ik dramde net zo lang tot ze allemaal kwamen. En dan ging ik verhalen vertellen. Het lieve van mijn vrienden is dat ze er rekening mee houden. Dit jaar was de quiz bij Michiel van Erp en zijn man thuis, dan zorgen zij dat iedereen er op tijd is. 'Ben er nou om halfacht, dan kunnen we om acht uur beginnen, anders raakt Cor in de stress.''

Wordt er wat betreft het eten ook rekening gehouden met jouw fobieën?
'Tweede Kerstdag aten we met tien vrienden. Vooraf serveerden ze iets met garnalen, omdat ze weten dat ik dat wel kan handelen. Wat mij betreft moet het zo veel mogelijk op kindereten lijken. Macaroni met kaas, doorgebakken tartaartjes, gebakken aardappelen, knakworst.'

Je eet geen rauw vlees of rauwe vis.
'Als ik dat zie, moet ik meteen aan de dood denken. Ik heb zelfs het gevoel dat ik de dood dan letterlijk proef. Als ik het bloed zie druipen, die geur - dan haak ik af.'

Je verklaart het zelf uit je besmetting met paratyfus, toen je 4 jaar oud was.
'Dat kreeg ik waarschijnlijk na het eten van bedorven filet americain. Ik heb maanden in quarantaine moeten liggen. Vastgebonden aan bed in een tuigje, achter glas. Ik heb er iets smetvrezerigs aan overgehouden. Ik kan er niet tegen als iemand uit mijn glas drinkt. Of met kaasfondue: dat je de stok waarvan je eet steeds weer in die pan doopt.
'Om het jaar ga ik naar Kaapstad op vakantie. Dan blijf ik elf uur op mijn vliegtuigstoel zitten, ook als ik echt moet plassen. Het idee dat je de deurklink van zo'n toilet moet vastpakken. Vreselijk.'

Hij is al jaren het gezicht van kunst en cultuur op tv. Deze week ging een nieuwe reeks van het tv-programma Volle Zalen van start, waarvoor hij eerder reportages maakte met podiumkunstenaars als Ivo van Hove, Youp van 't Hek, de pianospelende broers Jussen en Anne-Wil Blankers.

Cum laude afgestudeerd in Nederlandse taal- en letterkunde werkte Maas in de jaren negentig achter de schermen bij de populaire programma's van dat moment: Sonja op zaterdag, De schreeuw van de Leeuw (de spraakmakende uitzending met aidspatiënt René Klijn was Maas' idee) en als eindredacteur voor De Plantage, gepresenteerd door Hanneke Groenteman. Later is hij tv-recensent van de Volkskrant en schrijft er populaire interviewseries als Trotse ouders, Uit elkaar en Over de helft.

Zijn debuut voor de camera's maakt hij in 2004 bij talkshow TV3, als cultuur- en mediacommentator. Vanaf 2008 presenteert Maas voor de Avro (later Avrotros) het cultuurprogramma Opium, afgelopen jaar opgevolgd door Volle Zalen. Tussendoor schreef hij boeken, hij presenteert jaarlijks een programma vanaf het Oerolfestival, is commentator bij het Songfestival en nam een vijfdelige, onlangs uitgezonden, serie over Toon Hermans op.

Je maakt ook graag deel uit van jury's. Die van de Nipkowschijf, de Woutertje Pieterseprijs voor jeugdliteratuur, momenteel ben je voorzitter van de jury voor de Musical Awards. En al 35 jaar toegewijd jurylid van de carnavalsoptocht in je geboorteplaats Bergen op Zoom.
'Vergis je niet, hè, er zijn mensen een jaar met zo'n praalwagen bezig. Dat moet je serieus nemen.'

Volgens je zus Liesbeth is in jury's plaatsnemen echt iets voor jou.
'Zijn oordeel vellen, punten geven.' Het impliceert ook: mijn mening doet ertoe?
'Op bepaalde terreinen denk ik wel dat ik het beter weet, ja. Ik geef graag mijn mening, ook op Twitter. Dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. Mijn vriend zegt altijd: 'Je kunt het ook gewoon níét doen.' Vroeger was ik al zo, dan ging ik mijn broertje overhoren om te controleren of hij zijn huiswerk wel goed had gedaan. Terwijl hij een getalenteerd sporter was, die naast zijn schooltijd veel beter zorgde dat hij een leuk leven had dan ik.'

Frans Maas, elf keer Nederlands kampioen en een keer Europees kampioen verspringen.
'Mijn broer is alles wat ik niet was. Bijna twee meter, de hunk met een geweldig lijf, veel vriendinnen, een enorme atleet. Ik was klein, dun, ziekelijk, slecht in sport en kreeg pas laat baardgroei. Ik weet nog dat mijn ouders per se wilden dat ik aan sport ging doen en me bij Frans op hetzelfde atletiekclubje deden. Waar zijn oudere broer vervolgens achteraan liep met de bosloop en ik toen al dacht: wat zal hij zich voor me generen.'

Ben je weleens jaloers op hem geweest?
'Nee. Ik voel alleen jaloezie als mensen die min of meer hetzelfde doen als ik, maar minder goed, wél de credits krijgen en ik niet. Al vroeg wist ik dat ik het van mijn verbaliteit moest hebben, niet van mijn fysiek. Ook toen ik na mijn studie in Amsterdam kwam, net uit de kast, en al die kerels aan showing off met hun lichaam deden. Het gevoel dat je altijd achter aan de rij staat. Pas later is er meer zelfvertrouwen gekomen.'

Je zus zei dat zowel je broer als jij een enorme geldingsdrang hebben. Bij hem uitte het zich op sportief gebied.
'Mijn moeder heeft het ook, die is trots als ze wint met bridgen. We willen ons gezien weten. Ik wil de beste in mijn vak zijn - en dat dit ook als dusdanig wordt erkend. Terwijl je zoiets niet kunt afdwingen.

Mijn ziel en zaligheid zit in Volle Zalen, dat veel meer kijkers verdient dan de tweehonderdduizend van vorig seizoen. Ik kon me er vooraf al over opwinden dat we bij het begin van de nieuwe serie te weinig promo's zouden krijgen van de NPO. En dat het geprogrammeerd staat recht tegenover Klem, een nieuwe dramaserie die in onze doelgroep valt. Dan heb ik voor mezelf al tien beren op de weg gecreëerd nog voor de eerste aflevering is uitgezonden. Maar het komt voort uit een goede inborst: ik vind dat theater als kunstvorm gehonoreerd moet worden.'

Beeld Ernst Coppejans

Het gesprek vindt plaats aan een tafeltje bij het raam in zijn woonkamer. Op straat wemelt het van de toeristen, Maas woont om de hoek bij het Rijksmuseum. Hij serveert koffie met slagroomsoezen, later wijn. Vraagt om het kwartier: 'Praat ik te snel? Te veel? Anders moet je het zeggen, hoor.'

Hij is al twintig jaar samen met Martijn, hoofd pers en publiciteit van De Hermitage en De Nieuwe Kerk. Ze wonen apart. Maas: 'We moeten vaak uitleggen waarom we niet samenwonen. Meestal antwoord ik: 'waarom wel?' Als je dat niet doet, ben je misschien nog wezenlijker bij elkaar betrokken dan wanneer je voortdurend wordt gehinderd door praktische zaken als wie vandaag de boodschappen doet.'

Maar goed, onlangs spraken ze dan toch met een financieel adviseur.
'En we hebben zelfs een keer naar een huis gekeken.'

Je hebt weleens gezegd dat je te egocentrisch bent voor kinderen. Dat het leven zo veel mogelijk op jouw voorwaarden moet gaan.
'Dat denk ik, ja. En volgens mijn moeder ben ik al niet in staat goed genoeg voor mezelf te zorgen. Ik eet te laat en te onregelmatig, leef te intensief, doe niet aan sport, drink te veel wijn.'
Een dag voor het gesprek waren Maas en Michiel van Erp te gast bij Koffietijd, met hun moeders. Van Erp vertelde dat hij voor de avond van de oudjaarquiz 130 flessen drank in huis had gehaald. Maas: 'Zowel de presentatrices als onze moeders vielen bijna van hun stoel.'

Voorheen waren op Twitter nogal vaak foto's van jullie appgroep te zien, als jullie weer achter tafels vol drank in restaurants zaten. Is er onderling afgesproken dat niet meer te doen?
'Niet zo specifiek, al probeer ik zelf mijn en dijn wel te scheiden. Maar we gaan vaak naar de kroeg, ja, dat blijft zo.'

Is dat ook uit angst saai te worden?
'In elk geval de angst dat het léven saai dreigt te worden. Het gevoel dat je bekruipt naarmate je ouder wordt dat niet alles meer mogelijk is. Wij willen pertinent niet het leven leiden dat past bij midvijftigers.'

Het idee van stilstand of settelen benauwt?
'Ik heb een aantal jaar gewerkt op de redacties van de leukste tv-programma's die er toen waren. En toch ben ik ermee gestopt. Omdat ik het idee niet kon verdragen dat ik elke ochtend in die forensentrein naar Hilversum moest zitten en vervolgens de hele dag op kantoor tussen steeds dezelfde mensen, hoe leuk ze ook waren. Dat was vroeger in Brabant al een schrikbeeld voor me. Het idee dat je leven zo is ingedeeld dat je de leuke momenten alleen nog in het weekend kunt plannen. Ik hoef niet per se als een student te leven, maar ik wil wél het gevoel hebben dat dat zou kunnen. Michiel heeft dat in dezelfde mate als ik: altijd de mogelijkheid openlaten dat er nog iets leuks kan gebeuren, hoe laat het ook is.'

Tijdens je studententijd in Leiden was je lid van Minerva. Cornald de corpsbal, ik zie het niet helemaal voor me.
'Ik ook niet. Maar alle mensen die ik in mijn eerste studiejaar leuk vond, bleken lid te zijn van Minerva. Voor een laatbloeier als ik, jong in alle opzichten en terechtgekomen in een wereld die ik niet kende, was het een walhalla. Ik ging er toneelspelen, ben begonnen met schrijven, werd preses van een commissie waar ik lezingen organiseerde. Niet zoals gebruikelijk met wetenschappers; ik vroeg mensen als Frits Spits, Sonja Barend, Koos Postema, Ivo de Wijs. Op Sonja na waren ze er allemaal. En het zat bomvol. Later kwam ik via Frits Spits aan een van mijn eerste baantjes als cultuurredacteur. Omdat ik Sonja zo bewonderde, heb ik haar een brief geschreven en thuis in haar bus gedaan. Ik wilde in haar wereld treden en naar aanleiding van die brief belde de VARA me.'
Hij loopt naar de koelkast, praat intussen verder: 'Uiteindelijk wil je toch horen bij de mensen tegen wie je opkijkt. En die ik nu zelfs een podium kan verschaffen.'
Schenkt de wijnglazen nog eens vol. 'Ik raak weleens geïrriteerd als ik gemakshalve tot de grachtengordel word gerekend. Ik ben juist overal zelf achteraangegaan, hád geen kruiwagens.'

Heb je ook vrienden die maatschappelijk minder geslaagd zijn?
'Nu ik er over nadenk: eigenlijk niet. Maar ik heb ze er niet op uitgezocht. Toen ik in 1987 in Amsterdam kwam, leerde ik Michiel kennen, Bas Heijne, Jeroen Willems, Paul de Leeuw. We begonnen allemaal net, niemand had nog succes.'

Acteur Jeroen Willems overleed vier jaar geleden. Jij leidde de uitvaartdienst, voor achthonderd man in de Stadsschouwburg.
Hij wijst naar de boekenkast. 'Jeroen staat achter je. Het is een beetje een dodenhoekje, zie ik nu.' Foto's van Jeroen Willems, een oma, zijn tante, de tweede echtgenoot van zijn moeder. De vader van vriend Martijn. Harald van der Lubbe, de gestorven man van vriendin Loes Luca. En ex Timon - die leeft nog.
Op veel uitvaarten nam hij, op verzoek, de leiding. 'Als een dierbare sterft, ben je vaak niet in staat zelf iets te zeggen. Dan is het fijn dat iemand het van je kan overnemen.'

Je hebt een enorme angst voor de dood, zeggen mensen die je kennen. Toch ben je prominent op uitvaarten aanwezig.
'Misschien om het te bezweren. Maar ik kan er weer niet tegen om de overledene nog te zien. Ik denk dat Loes het me zelfs een beetje kwalijk nam dat ik niet naar Harald wilde kijken, maar ik kán het niet. Hetzelfde gold voor mijn lievelingstante. En vervolgens wel speechen op hun uitvaart.'

Beeld Ernst Coppejans

Je bent ook erg bang voor brand.
'Ontzagwekkend bang.'

Toch ga je daar wel naar kijken.
'Het is alleen bij woonhuizen, gek genoeg, niet bij bedrijfspanden. Hoe bang ik ook ben, ik móét ernaartoe. Ik kan niet tegen die geur, en hoe alles op een afschuwelijke manier verpulvert.'
Slok wijn. 'O, ik heb nog foto's in mijn telefoon van branden waar ik ben gaan kijken.'

Wat doe je met die foto's?
'Die bewaar ik. Als ik de hoek omsla van de straat waar de brand is, begint mijn hart heel snel te kloppen. Ik ben ontzettend zenuwachtig en vervolgens ga ik eindeloos staan turen.'

Als een ramptoerist?
'Ja. Zozeer dat ik heb gedacht: straks denken ze nog dat ik een pyromaan ben.'
Hij laat een foto zien. 'Nieuwezijds Voorburgwal. Ik moest naar Antwerpen, dus echt mijn trein halen, maar ik kon het toch niet laten om eerst even te kijken.'

Hoe weet je dan waar er brand is?
'Iemand tipt me of ik lees het. Als ik brandweerwagens hoor, word ik al onrustig. Er was een keer brand in mijn eigen straat, precies op het moment dat de puntentelling van het Nationaal Songfestival bezig was. Toen ben ik in de deuropening gaan staan - heen en weer kijkend tussen die brand en de puntentelling.' Hij lacht er zelf om: 'Twee obsessies verenigd.'

Vervolgens: 'Het huis van Loes Luca brandde deels uit en maanden later, toen het weer in oude staat was, kon je nog in één wastafel de brandlucht ruiken als je met je neus erboven hing. Ik kon me niet bedwingen.' Ongemakkelijke blik: 'Het is wel een raar verhaal aan het worden zo, hè?'

Hij staat op, meer wijn. 'Dood, brand - ik wil dicht bij hetgeen waar ik zo bang voor ben komen en tegelijkertijd vind ik het lastig me er emotioneel toe te verhouden. Ik leid weliswaar uitvaartdiensten, maar ik ben niet in staat gewoon eens lekker een paar dagen te gaan zitten huilen.
'Martijn is inmiddels zijn beide ouders verloren. Hoe moet je daarmee omgaan? Ik denk eigenlijk dat het mij veel moeite zou kosten om door te leven.'

Jouw band met je ouders is heel goed.
'Ja. Ik app elke dag met mijn moeder. Ze logeerde tijdens de feestdagen hier. En als ik iets op tv heb gedaan, bel ik altijd met mijn vader. Die vanzelfsprekende betrokkenheid en zorg voor elkaar zou ik maar moeilijk kunnen missen.'

Het heeft je erg geraakt dat jouw ouders gingen scheiden.
'Ontzettend, ja, al begreep ik de keuze van mijn moeder wel. Ze had me verteld dat ze een andere man zag. Vier maanden liep ik rond met dat grote geheim, ik voelde me ontzettend schuldig tegenover mijn vader. Nota bene op Eerste Kerstdag, we zaten met het hele gezin in de voorkamer, heb ik het hem verteld. Hij kon het niet eens bevatten.'

Vrolijk kerstfeest.
'De hele Kerst was verpest, ja.'

Ondanks jullie goede band bleef je later weg op hun beider tweede huwelijken.
'Ik denk toch dat ik het niet aan kon. En dat het voelde als een soort partij kiezen, dat ik bang was de ander ermee te kwetsen.'

Beeld Ernst Coppejans

Het lijkt me voor hen niet makkelijk geweest.
'Eigenlijk heb ik ze dat nooit gevraagd. Vreemd, wel. Onlangs zag ik de film Nocturnal Animals van Tom Ford. Die slotscène... dat mensen bij elkaar willen horen, maar het niet lukt. Ik raakte er enorm door van slag. Bas Heijne zegt altijd: 'In alles wat jij doet ben je bezig het huwelijk van je ouders te redden.'
Een grimas. 'Mijn moeder appte vanochtend nog: 'Je gaat het toch niet over de scheiding hebben, hè?''

Heb je in je seksuele leven ook hinder van al je hang-ups?
Geschuif op de stoel. 'Nou, ik heb me altijd verzet tegen het idee dat je seksualiteit maar op één manier kunt beleven. Dat je pas homo bent als je neukt. Mannen die me vragen of ik top of bottom ben - ik denk niet in die termen, simpelweg omdat ik er niet aan doe. Je kunt op allerlei manieren seks hebben, zonder te penetreren. En ja, misschien is dat weer mijn smetvreeskant. Ik vind het bijvoorbeeld heel onprettig anderen gulzig te zien tongen. Terwijl ik echt wel van zoenen houd. En als iemand zou stinken, ben ik metéén weg.'

In interviews vertel je het soms jammer te vinden dat je zo weinig uitgebreid portretterend wordt geïnterviewd.
'Dat is zó stom om te zeggen, hè? Zoiets zou Michiel nou nooit doen. Maar ik ben heel goed in mezelf op achterstand zetten door daar eerlijk in te zijn. Terwijl ik er niets mee bereik.'

Je komt er wat verongelijkt door over.
'Ja, en ik denk toch dat ik dat grotendeels niet ben. Er is namelijk zoveel wél gelukt. Hoe ik als jongetje uit Brabant ernaar hunkerde bij een wereld te horen die ik niet voor mogelijk hield. Een wereld waarvan televisie misschien de ultieme bekroning is, want: het meest zichtbaar.
'Toch ben ik vooral bezig een podium te verschaffen aan anderen. Zíj maken de mooie dingen, ik vertel het verhaal. Misschien heb ik vroeger wel gedacht dat ik dat zelf zou gaan doen, een roman schrijven, een film maken. Maar anderen kunnen het beter dan ik. Voor Volle Zalen heb ik nu een reportage gemaakt met Hans Croiset, die fenomenaal speelt in een voorstelling over alzheimer. En ik volg straks Wende Snijders, die prachtige teksten van Dimitri Verhulst zingt. Hun kunstenaarschap ontroert me zeer.'

Even is hij stil. 'Gek eigenlijk: alles wat met vergankelijkheid te maken heeft, fascineert me. Terwijl ik in mijn werk bezig ben met alles wat het leven mooi maakt. Theater, boeken, muziek. Kunstvormen die mij altijd zullen overleven.'

'Cornald is niet erg van de losse pols', concludeerde Michiel van Erp. Als Michiel om drie uur 's nachts wil dansen, praat jij liever nog door over de problemen bij de publieke omroep.
Een glimlach van oor tot oor. ''Cor, vind je het erg om het daar mórgen weer over te hebben', vraagt Michiel dan.'

Blik naar buiten, de kat van de overburen loert terug. Slok wijn. 'Wat relativering, ja, dat zou soms best lekker zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden