Er is niets mis met koffiehuisbridge

Schakers, dammers, go-spelers en bridgers zaten vanaf de tweede wereldoorlog zij aan zij in café de Oude Schouwburg op het Amsterdamse Leidseplein....

De bridgers lieten zich niet kisten en richtten een vereniging op onder de naam 'Het Hok'. De club groeide snel en veroverde in de jaren tachtig en negentig zes Nederlandse kampioenschappen.

Na de opheffing van de buurtsuper op de hoek van de Leidse Kruis en Lange Leidse Dwarsstraat in het voorjaar van 1973 grepen Rooie Piet en André, de twee barkeepers van het oude schaakcafé, met beide handen de kans voor een herstart waarbij zij de naam 'het hok' adopteerden.

De bridgers legden in de eerste tien jaar duizenden kaartkilometers af. Voor menig speler vormde het de basis van nationale en internationale successen. Het was de rijke broedplaats van conventies en een creatieve stijl.

Na urenlange zittingen discussieerden de hokkers tot diep in de nacht verder. Zij verdiepten zich daarbij uitgebreid in de voordelen van de aanpak die als koffiehuisbridge te boek staat.

Het schaakcafé wisselde in de loop der jaren regelmatig van kleur. Bridge, backgammon en schaken stonden om beurten in kortere of langere periodes centraal. Het is er nu een kakofonie van talen uit alle delen van de wereld.

Over de toewijding van de denksporter bestaat een legendarische anekdote. Een idealistische stamgast vertrok naar de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog. Vlak voor zijn vertrek keek hij nog even toe bij een schaakpartij met een variant van de Russische opening. Twee jaar later keerde de politiek bevlogen avonturier heelhuids terug in het schaakcafé en constateerde dezelfde twee schakers aan hetzelfde tafeltje, wederom in diepe analyse over de Rus gebogen.

Zondag 30 maart 2003 vierde Het Hok (tegenwoordig in kapitalen) het dertigjarige bestaan. Na een drukbezochte receptie overdag kwamen tegen zes uur kaarten, borden en stukken te voorschijn voor de gebruikelijke dagelijkse gang van zaken.

Het begrip koffiehuisbridge geeft soms aanleiding tot misverstanden. Kwade tongen beweren in naïeve onwetendheid dat het slaat op ontoelaatbare handelingen of onzuivere aarzelingen. Deze voorstelling van zaken is volstrekt abuis.

In diagram 1 een treffend voorbeeld van de enorme effectiviteit en grote schoonheid van koffiehuisbridge.

Zie diagram 1

west noord oost zuid

-- -- -- 1*

pas 2* pas 2*

pas 3* pas 3SA

pas pas pas --

West kwam uit met *V en de leider had met de snit op *H negen slagen voor het oprapen. Zuid zag een alternatief plan. In klaveren kon hij met *V in west vijf slagen maken, met *AH, *A en *A ook genoeg voor 3SA. De snit op *H kon uitgesteld worden zolang *H als entree naar de dummy intact bleef. De leider won de uitkomst in zuid met *A en speelde *9, *4, *2 en een achteloze *A in oost die harten doorspeelde voor *H in de dummy. De leider telde nu opeens negen slagen zonder snit op *H, speelde ruiten naar *A en vervolgens *7, *6, *5 en als een dolksteek *V bij oost, die hatelijk *H meenam en harten naspeelde voor twee down. Schitterend koffiehuisbridge!

Ook in het bieden kun je de tegenpartij een rad voor ogen draaien. De kaarten zijn gesloten en elke hand geheim; je hebt dan de gelegenheid de tegenpartij een valse illusie voor te schotelen. De twee biedverlopen van het spel in diagram 2 illustreren uitstekend het verschil tussen theorie en werkelijkheid.

Zie diagram 2

west noord oost zuid

-- -- -- 1*

pas 1* pas 3*

pas 3* pas 4*

pas 4* pas pas

pas -- -- --

Het noord-zuid paar ontdekte dat de klaverencontrole ontbrak en zwaaide af in de manche. West luisterde goed naar het bieden en kwam uit met klaveren waarna oost-west *A en *H meenamen voor elf slagen en +450. Het leek een spel zonder historie. Daar dacht zuid op de andere tafel anders over.

west noord oost zuid

-- -- -- 1*

pas 1* pas 3*

pas 3* pas 4*

pas 4SA pas 5*

pas 6* pas pas

pas -- -- --

Zuid wierp op deze tafel met 4* een ondoordringbaar rookgordijn op. Noord vroeg met 4SA azen en besloot met 6* het bieden.

Verplaats je in de gedachten van west. Hij luisterde ook nauwkeurig naar wat noord-zuid tijdens het bieden beweerden. Zuid kondigde met 4* een controle in klaveren aan waarna noord zonder dralen richting slem ging. Noord was dus zeker in het bezit van een controle in ruiten. Misschien was dat in de vorm van *H en konden oost-west - met *A in oost - twee slagen in ruiten maken. Voldoende reden voor west om *V als uitkomst op tafel te leggen. Geen succes want de leider eiste direct met zes hartenslagen, vijf schoppenslagen, *A en *H alle dertien slagen op voor +1010. De koffiehuisbieder verdiende 530 punten!

Tijdens de top-zestien in het Haagse hotel Des Indes in 1991 bleek in diagram 3 dat koffiehuisbridge een internationaal begrip is. Met de nodige durf en branie kun je zelfs de sterkste bridger op het verkeerde been zetten.

Zie diagram 3

west noord oost zuid

2* 3* 4* 6*

pas pas 6* 7*

pas pas 7* dbl

pas pas pas --

Het jeugdige 3*-volgbod door noord (Hans Kreijns) maakte voor zuid de weg vrij voor 6*. Oost meende in 6* een goedkoop redbod te hebben maar keek onaangenaam verrast toen zuid vlot doordenderde naar groot slem. De inzet van het spel steeg hierdoor aanzienlijk, van 1370 naar 2140. Oost koos eieren voor zijn geld, boog voor de bravoure van zuid en redde met 7* voor drie down en 500 voor noord-zuid. Na afloop voegde oost, de Pool Krzysztof Martens, met een begrijpende glimlach zuid, de schrijver van deze rubriek, toe: 'You act like a player in a coffeehouse'. De Poolse topspeler vertelde dat hij het spel als jonge jongen in een koffiehuis annex schaakcafé in zijn geboorteplaats Wlow leerde. De gelouterde international die zo nu en dan de Nederlandse top onder handen neemt, stak zijn bewondering niet onder stoelen of banken: ”In theorie niet waterdichte maar in een wedstrijd praktisch onoplosbare speelwijzen zijn op elk niveau een geducht wapen”. Waarmee hij de waarde en het belang van koffiehuisbridge onomstotelijk vastlegde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden