'Er is niets liberaal of heroïsch aan de vrije boerkakeuze'

Het liberale verzet tegen het boerkaverbod heeft iets kortzichtigs. Het gaat geheel voorbij aan het feit dat de boerka een vorm is van mensonterende dwang van religieuze orthodoxie, schrijft Volkskrant-columniste Nausicaa Marbe.

Beeld anp

Er is een sterk argument tegen het boerkaverbod, dat de kern van onze democratie raakt: dat in een liberale samenleving de staat niet moet bepalen hoe de burger gekleed gaat. Een tolerante samenleving moet ook weerzinwekkende kleding als islamistische onderdrukkingssymbolen toestaan. Toch is er iets kortzichtigs aan het assertieve liberalisme dat de boerka tegen de staat verdedigt. Het blijft hangen in verheerlijking van de eigen ruimdenkendheid: 'wij' willen niet zo zijn als de baardmannen die de boerka opdringen; 'wij' zijn tenslotte voor de keuzevrijheid van vrouwen. Elk tegenargument wordt vervolgens gepareerd met de dooddoener 'een verbod lost niets op'.

Bij die oppervlakkige stelligheid blijft het. Verantwoordelijkheidsgevoel ontbreekt om, los van een boerkaverbod, een cultuuromslag te bewerkstelligen. Hoe verhoudt de (geestelijke) mishandeling van de vrouw zich tot de gekoesterde tolerantie? Is liberaal wegkijken bij de mensonterende dwang van religieuze orthodoxie niet even onmachtig als symboolpolitiek? Heeft iemand nog een idee hoe islamitische orthodoxie die vurig gewenste 'sociale cohesie' toetakelt en wat daartegen (preventief) te doen is? Zit de angst er zo diep in voor islamofoob uitgemaakt te worden? We leven in rare tijden. Je zult het zien: morgen geldt zelfs het passeren van een moslim op straat zonder welwillend te glimlachen in Tilburgse universitaire studies als hard bewijs van rassenhaat.

Werd in het beantwoorden van deze vragen maar evenveel energie gestopt als in de meest lawaaiige argumenten tegen het boerkaverbod. Toch zijn die argumenten interessant. Daaruit blijkt hoe het boerkaprobleem bezworen wordt: met dooddoeners, defaitisme en schuldgevoel.

Een verbod helpt onderdrukte vrouwen niet hun leven te veranderen, heet het. Wat een pessimisme. Zou het uitgesloten zijn dat zo'n verbod ze tot andere gedachten brengt, misschien zelfs steun geeft? Teleurstellend hoe klein de boerkavrouw blijft in de fantasie van haar liberale beschermer. Haar wordt kennelijk enkel de wil om de boerka te dragen toegedicht, zoals in de redenering: als zij dat wil, wie zijn wij om dat te verbieden? Die onbetwiste vrije keuze is even ongepast als de aanname dat alle hoofddoeken onder dwang gedragen worden.

Komische duo
In een poging de westerse boerkadraagster vooral niet als slachtoffer te zien, wordt vergeten hoe pijnlijk deze koketterie met de boerka voor vrouwen is die er eentje op straffe van geweld moeten dragen. Er is niets heroïsch aan de vrije boerkakeuze: het vrijwillig dragen van een gewaad dat ingezet wordt als teken en instrument van slavernij blijft abject. Of het nu om religieuze redenen gebeurt of vanuit ontspoorde actiegein - zoals bij GroenLinks' komische duo Karin Dekker en Ineke van Gent die staan te popelen zo'n onding aan te hijsen in naam van, zucht, solidariteit.

Wat je ook hoort: zo'n verbod is islamofoob, pesterij van medelanders. Baarlijke nonsens. Met zo'n aanname worden álle Nederlandse moslims gereduceerd tot fanatici die hun vrouwen watertandend vernederen. Een boerkaverbod botst niet met de vrijheid van godsdienst. Niet zolang de boerkadwang botst met vrijheid, gelijke rechten en waardigheid.

Tot slot de tragikomische omdraaiing van rollen: de bewering dat een verbod de vrouw in huis houdt of tot pijnlijke confrontaties met een beschaamde agent leidt. Alweer wordt de verantwoordelijkheid van de draagster of haar huistiran buiten beschouwing gelaten. Terwijl het de voorwaarden van hun rigide leefwijze zijn die haar bewegingsvrijheid inperken, niet de reacties erop.

Laffe kreet
De boerka is bovendien een boodschap aan elke man op straat dat hij niet deugt. Een provocatieve uitdrukking van wantrouwen en afkeer. Dat het gros van de mensen in de openbare ruimte daar niet op reageert, is te danken aan hun vermogen tot beheersing, relativering van de eigen ergernis en empathie met vreemden die mogelijk tegen hun wil iets doen. Prijzenswaardig sociaal gedrag dat de vrijwillige boerkadraagster ontbeert. Die jammert zelfzuchtig over de nadelen die zíj ondervindt.

Zo houden sommige bezwaren tegen het verbod de boodschap in dat de nieuwe wet de boerkadraagster pas goed onderdrukt. Terug naar af - bij het onvermijdelijke mea culpa dat menig integratiedebat verstikt. De vrouw die haar hoop heeft gevestigd op bescherming van een seculiere overheid heeft daar niks aan. Zij moet het doen met de laffe kreet dat 'het moet kunnen', de zwarte lap die haar vrijheid en persoonlijkheid bedekt.

Nausicaa Marbe is schrijfster en columnist van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden