Er is meer pijn in het onderwijs - ook docenten uit andere sectoren komen in actie

'Meer dan de helft van het personeel heeft last van fysieke en psychische klachten'

Na het basisonderwijs komen nu ook de docenten uit andere sectoren in actie. Hun gaat het niet om salaris, maar vooral om de werkdruk. Nieuwe stakingen zijn niet uitgesloten.

Foto Marcel van den Bergh

WO in actie - 'Geen tijd om tentamens en scripties goed na te kijken'

Nee, docenten op universiteiten staan nu niet bepaald bekend om hun actiebereidheid. Maar de petitie van Rens Bod - die is in anderhalve week toch al ruim drieduizend keer ondertekend en heeft steun vergaard van de colleges van bestuur van vier universiteiten.

In de petitie schrijft Bod, die als hoogleraar verbonden is aan de Universiteit van Amsterdam, dat er steeds minder wordt geïnvesteerd in het wetenschappelijk onderwijs, waarvan de kwaliteit daardoor 'ernstig in het geding' is.

Eisen: minder werkdruk, meer geld voor onderwijs
Likes op Facebook: 116
Volgers op Twitter: 370
Aantal ondertekenaars petitie: 3.680

Hij spreekt over 'nog massalere colleges, nog minder contacturen en nog minder begeleidingstijd per student'. Er vindt momenteel 'een uitputtingsslag plaats onder het personeel', van wie meer dan de helft last heeft van fysieke en psychische klachten.

Dat moet dus anders, vindt Bod. Zo stelt hij in de petitie dat het geld dat vrijkwam door het afschaffen van de studiefinanciering gebruikt moet worden om vierduizend extra docenten aan te stellen. En er moet nog meer geld bij, want vergeleken met andere westerse landen geeft Nederland weinig uit aan wetenschappelijk onderwijs.

Sterker nog: het bedrag dat universiteiten krijgen voor elke student neemt al jaren af. 'Tussen 2000 en 2015 met een kwart', zegt Bod, die de gevolgen daarvan in zijn eigen vakgroep ziet. 'Mijn medewerkers klagen dat ze tentamens en eindscripties niet meer serieus kunnen nakijken. Ze scannen het even en geven dan een cijfer.'

Nadat de petitie online kwam, suggereerde een collega om onder de naam WO in Actie een pagina op Facebook te starten. Daar kunnen geïnteresseerden meepraten over toekomstige acties.

Die zouden er best eens kunnen komen, zegt Bod. Half november komt er een ludieke actie, 'in toga rekken en strekken tegen de werkdruk bijvoorbeeld'. Daarna misschien een manifestatie. 'En als dat niet werkt, dan kunnen we nadenken over een staking. Maar dat duurt zeker nog een half jaar.'

MBO in actie - 'Schaf om te beginnen die 1000-urennorm weer af'

Eisen: minder werkdruk, minder Haagse regels Likes op Facebook: 200 Volgers op Twitter: 316

Wat Den Haag de afgelopen jaren allemaal niet over het beroepsonderwijs uitstrooide. Gek worden ze er soms van, zegt burgerschapsdocent Patrick Woudstra van het Graafschap College in Doetinchem.

Neem nou de gedachte van toenmalig minister Marja van Bijsterveldt dat het mbo-onderwijs beter zou worden als leerlingen niet 850 maar 1.000 uur per jaar les zouden krijgen. Dat gaf druk op de organisatie, zegt Woudstra, want er moest meer gedaan worden met hetzelfde aantal collega's. Er kwamen lessen bij om de urennorm te halen. 'Ophokuren' noemt hij ze.

Eisen: minder werkdruk, minder Haagse regels
Likes op Facebook: 200
Volgers op Twitter: 316

Foto Marcel van den Bergh

Dan het plan van minister Jet Bussemaker. Leerlingen moesten kunnen kiezen welke vakken ze wilden doen. Maar dan moest er natuurlijk wel iets te kiezen zijn. Scholen gingen nieuwe vakken ontwerpen. 'Dat leverde de docenten veel werk op', zegt Woudstra. 'En uiteindelijk werd besloten dat die vakken niet zouden meetellen voor het diploma. Dat is enorm demotiverend voor docenten en studenten.'

Zo gaat het vaker, zegt hij. Er is een plan, de docenten moeten dat uitvoeren en zodra ze alles hebben geregeld wordt het weer afgeschaft of moet het toch anders.

Het gevolg: ellende. Driekwart van de docenten vindt de werkdruk hoog, bleek uit een onderzoek van Expertisecentrum Beroepsonderwijs (ECBO). 84 procent zegt onvoldoende aandacht voor de leerlingen te hebben.

Er moet iets veranderen in het beroepsonderwijs, zegt Woudstra. 'We hebben veel docenten die uit de praktijk komen. Hebben die het niet naar hun zin, dan zijn ze weg.'

Met wat collega's van andere scholen begon hij een paar weken geleden met MBO in Actie. Inmiddels hebben ze een manifest. Den Haag moet niet zoveel regels opleggen, stellen ze daarin. En de werkdruk moet omlaag. 'Schaf om te beginnen die 1.000-urennorm weer af', zegt Woudstra. 'Dat kost geen geld en geeft docenten meteen lucht.'

VO in actie - 'Laat ons niet 25 maar 20 lessen per week geven'

'Docenten op middelbare scholen geven veel lessen', zegt Kim van Strien. 'Zeker als je het vergelijkt met andere westerse landen. Dat moet veranderen, vinden wij.'

Zelf geeft Van Strien Frans op een school waarvan ze de naam liever niet noemt, omdat die losstaat van de actie. Ze werkt fulltime, wat in haar geval betekent dat ze 23 lessen van 50 minuten per week geeft. Als ze niet was vrijgeroosterd voor haar werk in de medezeggenschapsraad, waren dat er 25 geweest.

Eis: minder werkdruk
Likes op Facebook: 532
Volgers op Twitter: 703

Foto Marcel van den Bergh

En dat is te veel zegt ze, te veel om alle lessen goed voor te kunnen bereiden. Regelmatig zit ze in de avonduren of in het weekend nog te werken. 'Want ja, je wil toch het beste voor je leerlingen.'

De werkdruk is problematisch, zegt ze, bijvoorbeeld voor de gezondheid van de leerkrachten: een op de vijf kampt met burn-outklachten. Bovendien ontstaat een maatschappelijk probleem. 'Veel scholen hebben moeite om vacatures te vullen. Voor vakken als wiskunde, scheikunde of Duits zijn nauwelijks mensen te vinden.'

Met het nieuwe regeerakkoord lijkt de situatie er niet beter op te worden. Zo kwam het woord 'lerarentekort' er helemaal niet in voor. En daarom is het tijd om in actie te komen, vindt Van Strien. Met een paar gelijkgezinden maakte ze onlangs een Facebookpagina en een account op Twitter aan. VO in Actie was geboren. Deze week kwamen elf docenten 'uit alle hoeken van het land' voor het eerst bijeen.

Nu gaan ze een manifest opstellen, waarin hun eisen staan. Een daarvan: een fulltimedocent moet geen 25 lessen per week geven, maar hooguit 20. Zodat er voldoende tijd overblijft om de lessen goed voor te bereiden. 'Tijd voor kwaliteit', zegt Van Strien. 'Dat is onze slogan.'

En gaan ze ook staken als ze hun zin niet krijgen, net als de collega's in het basisonderwijs onlangs deden? Daarop wil Van Strien nog niet vooruitlopen. 'Eerst willen we met de nieuwe minister om de tafel', zegt ze. 'Daarna zien we verder.'