Reportage

'Er is geen overzicht, laat staan beleid'

Achtergelaten om een handicap of door de politie uit huis geplaatst: in Griekenland wonen tal van kinderen in nood in een ziekenhuis. Het schaarse personeel redt wat er te redden valt.

Een zuster aan het bed van een van de achtergelaten kinderen.Beeld Nicolas Zolin

Peuter Efraim wijst vanaf zijn bed naar twee uit karton geknipte varkens. 'Papa en mama', zegt hij met een zacht stemmetje. De vrouwen die in blauwe jassen rond het hoge ijzeren bed staan, kirren bemoedigend. 'Goed zo, Efraim.' En: 'Dat zijn de papa en mama van Peppa Pig.' 'Knap.' Papa en mama. Ze weten dat hij die woorden nog nooit heeft gebruikt om een mens aan te spreken.

Toen de moeder van Efraim na haar bevalling ontdekte dat haar kind een open ruggetje had, liep ze met lege handen het ziekenhuis uit. De ziekenhuisdirectie probeerde haar telefonisch te bereiken, op te sporen, terug te halen, maar slaagde niet. Het baby'tje bleef in het ziekenhuis achter. De zusters gaven hem de naam Efraim. De dokters opereerden hem meerdere keren. De fysiotherapeut oefende net zo lang tot hij zonder hulp op bed kon zitten.

Met twinkelende ogen zit Efraim op zijn ziekenhuisbed. Een beetje ingezakt, alsof zijn kleine lijfje zijn grote peuterhoofd niet goed kan dragen. Hij is nu drie jaar en gooit lachend een pluchen balletje door het basketbalnetje dat aan de spijlen van zijn bed hangt. Naast hem begint een kleuter met een laag verband om zijn hoofd te huilen. Efraim kijkt niet op. Hij heeft nog nooit met gezonde kinderen gespeeld. Buiten de poort van het ziekenhuis komt hij alleen voor zijn afspraken bij de fysiotherapeut.

In het Aglaia Kyriakou-ziekenhuis in Athene wonen negen kinderen. Ze slapen 's avonds op bedden op wielen tussen de jonge patiënten en hun bezorgde ouders en spelen overdag in de fel gekleurde gangen waar het gejammer uit de slaapzalen altijd zachtjes te horen is. Sommige zijn door hun ouders achtergelaten in het ziekenhuis omdat ze ziek of gehandicapt zijn. Anderen zijn uit huis geplaatst en door de politie naar het ziekenhuis gebracht. 'Vaak duurt het maanden voordat de kinderen weg kunnen', zegt leidinggevende van het ziekenhuis Maria Economou. 'Soms jaren.'

Efraim in zijn ziekenhuisbed met de zusters daarbij.Beeld Nicolas Zolin

Geen geld voor uitbreiding

De Griekse opvanghuizen en jeugdinstituten zitten vol en geld om ze uit te breiden heeft het bezuinigingskabinet van Alexis Tsipras niet. Kinderen met problemen komen daarom in de Griekse kinderziekenhuizen terecht. In het Agia Sofia-ziekenhuis groeien 19 kinderen op. In het Elena Venizelou-ziekenhuis wonen 14 jonge kinderen zonder ouders en in het Alexandra-ziekenhuis zijn het er 17.

Als in het directiekantoor van het Aglaia Kyriakou-ziekenhuis de telefoon gaat, klinkt paniek in de stem van de medewerker die de hoorn opneemt. 'Nog vier kinderen?', klinkt het. 'We hebben helemaal geen bedden vrij.' Het merendeel van de negen kinderen in dit ziekenhuis is niet ziek.

Het zijn uit huisgeplaatste tieners van tussen de 12 en 15 jaar oud. Het ziekenhuis schermt ze af voor journalisten. 'Ze zitten vol woede', zegt Mariza Economou. 'Ze snappen niet waarom ze hier zijn, ze kunnen hun vrienden niet zien en ze gaan niet meer naar hun oude school. We proberen in ieder geval aparte kamers voor ze te regelen zodat ze niet met zieke kinderen hoeven te slapen, maar zelfs dat lukt niet altijd.'

Het ziekenhuis heeft het zonder probleemkinderen al moeilijk genoeg. Door de bezuinigingen van de afgelopen jaren is er een ernstig personeelsgebrek. Dokters en verplegers draaien overuren om in ieder geval de eerste hulp niet onbemand te laten. Sinds de crisis moeten de patiënten geregeld zelf hun medicijnen, verband of toiletpapier meenemen. Personeel voor het ondersteunen van misbruikte tieners of toezicht houden bij een potje voetbal in de tuin is er niet.

Artikel gaat verder onder de foto

Een zuster houdt een van de handen van een kind vast.Beeld Nicolas Zolin

Geen naam

Een christelijke vrijwilligersorganisatie probeert het gat te vullen. In een klein roze kamertje sust een grijsharige vrouw een mager meisje in haar armen. Het huilende kind is al bijna twee jaar in het ziekenhuis, maar heeft nog altijd geen naam gekregen. 'Dat hoeft ook niet', zegt de vrijwilligster. 'We hoeven haar niet te roepen.'

Het kind is ernstig geestelijk gehandicapt en dat is voor de vrijwilligers eigenlijk een geruststelling. 'Je zou deze kinderen een gezin gunnen, maar ook als ze wel ouders hadden, zouden ze veel tijd in het ziekenhuis doorbrengen', zegt Emilia Fikia, zelf moeder van twee kinderen. Ze komt iedere week waken, wassen en zingen. Soms neemt ze de kinderen mee naar buiten. De vrijwilligers hebben hun roosters zo op elkaar afgestemd dat de kinderen niet te vaak alleen zijn. Maar ze hebben ze ook zo gepland dat dezelfde vrijwilliger niet te vaak bij hetzelfde kind is. 'We proberen te voorkomen dat er gevoelens ontstaan', zegt Fikia. 'Dat is beter voor de kinderen en voor onszelf.'

De dokters en zusters die in het ziekenhuis werken, lukt dat niet. Iedere pauze glippen ze even binnen bij peuter Efraim. 'Efraim', zegt zuster Katerina met een hoge stem. 'Laat het Engelse alfabet eens horen.' Gehoorzaam dreunt de peuter zijn 'a, b, c', op. Het Griekse alfabet kent hij ook, vertellen de zusters trots. En hij kan tot honderd tellen. 'Efraim is veel slimmer dan de meeste kinderen van zijn leeftijd', zegt Katerina, wijzend op het iele jongetje op het hoge bed vol knuffels. 'Hij verdient meer dan dit.'

De Syriza-regering probeert een oplossing te vinden voor de ziekenhuiskinderen. 'Er moet een nieuw soort opvanghuis te regelen zijn', zegt beleidsmedewerkster Pela Soultaro. Voor de Griekse verkiezingen van september werkte zij zelf nog in het ziekenhuis waar Efraim woont. Maar nu ze het probleem mag oplossen, durft ze niet te voorspellen dat hij snel ontslagen zal worden. 'Er is geen overzicht, laat staan beleid', zegt Soultaro. 'We weten niet eens om hoeveel kinderen het gaat. Dat proberen we nu eerst in kaart te brengen. Ook daarna zal het wel even duren. We hebben onlangs besloten dat er met spoed 2500 verpleegsters bijkomen in de Griekse ziekenhuizen, maar alsnog zullen ze niet voor februari aan de slag kunnen. Dat is de bureaucratie die we hebben geërfd.'

Artikel gaat verder onder de foto

Peuter Efraim in zijn ziekenhuisbed.Beeld Nicolas Zolin

Bureaucratie

Een van de zusters uit het ziekenhuis heeft toestemming gevraagd om Efraim af en toe mee op pad te nemen, maar wacht nog op officieel antwoord. Bureaucratie.

Efraim gooit zijn balletje nogmaals door het netje. Om allebei zijn dunne polsen draagt hij kleurrijke horloges. Hij heeft ze gisteren van de dokters en zusters gekregen, net als het basketbalnetje en de vele knuffels op zijn matras. Het was zijn derde verjaardag in het ziekenhuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden