‘Enorme’ druk op Verhagen om Servië

EU wil gebaar van vriendschap jegens Servië...

BRUSSEL/DEN HAAG ‘Zo hard als Carrera-marmer’, noemde één van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken zijn collega Maxime Verhagen onlangs op een bijeenkomst in het Sloveense Brdo. Aanleiding was de hardnekkige weigering van Verhagen om akkoord te gaan met de ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst met Servië, zolang dat land de van oorlogsmisdaden verdachte generaal Mladic niet heeft uitgeleverd aan het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag.

Komende week moet blijken of Verhagens ‘marmer’ sterk genoeg is om de druk van zijn EU-collega’s opnieuw te weerstaan. Afgezien van België vindt de rest van de EU-landen dat het hoog tijd is voor een vriendschapsgebaar aan het adres van Belgrado om de pro-Europese krachten een steuntje in de rug te geven bij de verkiezingen van 11 mei. Verhagen heeft erkend dat hij onder ‘enorme’ druk van zijn collega’s staat.

Aanvankelijk stond Verhagen erop dat Mladic ‘op het vliegtuig naar Den Haag’ moest zitten, voordat Nederland de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) zou tekenen. Maar in Brdo verzachtte Verhagen zijn standpunt iets. Volgens hem is ‘volledige samenwerking’ met het Joegoslavië-tribunaal voldoende. Tegelijkertijd beloofde hij ‘creatief’ na te denken over mogelijkheden Servië alsnog tegemoet te komen.

De Sloveense minister van Buitenlandse Zaken Dmitrij Rupel is naarstig op zoek naar een formule, die de weg vrijmaakt voor ondertekening van het akkoord. Maar veel bewegingsruimte heeft hij niet.

Bij zijn bezoek aan Servië liet de nieuwe hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal Serge Brammertz doorschemeren dat Belgrado meer moet doen om Mladic en de andere verdachten op te pakken. De Belg Brammertz, die vorig jaar Carla Del Ponte opvolgde, zal binnenkort aan de Veiligheidsraad verslag doen van zijn bevindingen. Maar dat oordeel komt te laat voor de Europese ministers, die komende dinsdag moeten bekijken op welke manier de EU de Serviërs tegemoet kan komen.

Eén mogelijkheid die wordt geopperd, is dat Nederland akkoord gaat met ondertekening in ruil voor de garantie dat Mladic binnenkort wordt uitgeleverd. Als Servië zich niet aan die belofte houdt, zou Nederland de ratificatie van het akkoord kunnen weigeren.

De regeringspartijen CDA en PvdA zien wel iets in deze ‘truc’, het loskoppelen van ondertekening door de regering en ratificatie door de Tweede Kamer. Maar de oppositiepartijen VVD en SP noemen dit zwichten voor internationale pressie. Volgens SP-Kamerlid Harry van Bommel is minister Verhagen al aan het ‘glibberen’, omdat de CDA-bewindsman naar eigen zeggen streeft naar ‘een gezamenlijke, EU-brede benadering’. Hans van Baalen (VVD) vreest eveneens ‘dat de minister door de knieën gaat’, en daarmee terugkomt op eerdere afspraken met de Kamer.

Vandaag bespreekt de Kamer met Verhagen diens inzet tijdens de komende EU-bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken, op 29 april. Volgens zijn partijgenote Karien van Gennip blijft ‘Servische samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal een harde voorwaarde’. Maar ze wijst er ook op dat ‘de pro-Europese krachten in Servië ondersteund moeten worden’.

De International Crisis Group, een denktank die sterk voor de erkenning van onafhankelijkheid van de vroegere Servische provincie Kosovo pleitte, sprak zich woensdag uit tegen concessies aan Servië om te proberen de Servische kiezers gunstig te stemmen. Ondertekening van het stabilisatie- en associatieakkoord met Belgrado zou een averechts effect kunnen hebben.

‘De publieke woede over de steun van het westen voor de onafhankelijkheid van Kosovo is zo groot dat iedere poging Belgrado onder druk te zetten of zelfs te paaien om meer samen te werken het gevaar met zich meebrengt dat het de nationalististen in de kaart speelt’, aldus het rapport. ‘Appeasement heeft de afgelopen vijftien jaar niet gewerkt op de Balkan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden