Enkeltje Slowakije voor Duitse oudere

Verpleegzorg wordt in Duitsland maar deels vergoed. Ouderen en hun kinderen zoeken nu het crisis is vaker alternatieven. Over de grens woont opa veel goedkoper.

AMSTERDAM - Wat gebeurt er als de verpleegkosten voor ouderen stijgen en de pensioenen dalen? In Duitsland weten ze het al: dan gaan opa en oma in Slowakije wonen voor hun laatste dagen. Daar kost een verblijf in het verpleeghuis de helft van het geld. Nu de zorgkosten voor steeds meer Duitse ouderen onbetaalbaar zijn, zien sommigen een tehuis in het buitenland als een serieus alternatief.


De zorgbehoevende bejaarde is het nieuwste Duitse exportproduct, constateert een columnist wrang. In de Duitse media verschijnt het ene na het andere verhaal van een oudere op zijn 'laatste reis', een enkeltje naar een verpleeghuis in Oost-Europa of Spanje. Ze vertellen hoe die oudere daar uit het raam kijkt en een onbekend land ziet.


'De interesse voor een verpleeghuis in het buitenland neemt enorm toe', beaamt Duitser Artur Frank telefonisch vanuit Slowakije. Sinds 2006 bemiddelt hij tussen ouderen uit Duitsland en Oostenrijk en verpleegtehuizen in Oost-Europa. Zijn bureau Seniorpalace werkt met vier huizen in Slowakije, Tsjechië en Hongarije, waar een deel van het personeel Duits spreekt. 'Ik krijg nu elke dag wel telefoontjes van geïnteresseerden.'


De ouderen die echt de stap zetten zijn vooralsnog uitzonderingen. Zo heeft Frank er in totaal nog geen honderd ondergebracht. Maar door de economische crisis, de dalende pensioenen en een zorgsysteem dat onder druk staat, komen alternatieven steeds prominenter in zicht. 'Ik denk dat over een paar jaar een verblijf in het buitenland tot de standaardopties behoort.'


In Nederland leidt de vraag of ouderen hun huis moeten 'opeten' voor hun zorg tot grote controverse, maar het Duitse systeem is al drie stappen verder. Voor een verblijf in het verpleeghuis krijgt een oudere tussen de 1.000 en 1.500 euro vergoed, afhankelijk van de zwaarte van de zorg. De rest, nog eens 1.000 tot 1.500 euro inclusief 'hotelkosten', moet iemand zelf betalen.


Ouderen wier pensioen niet toereikend is om dit maandelijkse bedrag te betalen, kunnen een uitkering krijgen, maar alleen als zij eerst hun eigen vermogen hebben opgesoupeerd. Daarna wordt ook gekeken of de kinderen kunnen meebetalen. Hebben die genoeg inkomen of vermogen, dan zijn zij verplicht voor hun ouders te betalen, voordat deze een uitkering krijgen.


Uit de jongste cijfers van het Duitse bureau voor de statistiek blijkt dat steeds meer ouderen een beroep moeten doen op deze uitkering. In 2011 waren dit meer dan 400 duizend van de ongeveer 2,3 miljoen zorgbehoevende ouderen. De stijging heeft de discussie over het zorgsysteem doen oplaaien.


'Bij mijn cliënten is de hoofdreden om voor een verpleeghuis in het buitenland te kiezen financieel', zegt bemiddelaar Frank. 'De familie kan het geld niet opbrengen, of houdt dan zelf niet genoeg over om rond te komen en ook nog een keer per jaar op vakantie te kunnen.' Maar ook hebben de verplegers daar meer tijd, zegt Frank, omdat ze niet onder zo'n krap tijdsmanagement staan als in Duitsland.


Dat ouderen daardoor ver van hun kinderen komen te wonen is volgens hem meestal niet zo'n probleem. 'De kwaliteit van het samenzijn wordt beter. Je hebt geen hoffelijkheidsbezoekjes van een uur, maar de familie blijft gelijk een paar dagen. En sommige ouderen zijn echt dement, die herkennen familie niet eens.'


Critici stuit de afstand tegen de borst. Kinderen zouden hun ouders 'wegstoppen' in het buitenland, omdat ze niet willen betalen. 'Nabijheid bij familieleden en een vertrouwde omgeving zijn wezenlijke factoren voor goede zorg', zegt ook de Duitse zorgverzekeraar Barmer GEK in een reactie. De verzekeraar bracht onlangs een rapport uit over de kosten van de ouderenzorg.


Toch staat Barmer GEK open voor nieuwe vormen van verpleging, ook in het buitenland. Voordat verpleegzorg 'geëxporteerd' kan worden, moeten er wel regels veranderen. Op dit moment staat de Europese wet Duitse verzekeraars niet toe direct contracten af te sluiten met buitenlandse verpleeghuizen. Barmer GEK: 'Zolang er geen controlemogelijkheden zijn, kunnen we de kwaliteit van de zorg in een buitenlands verpleeghuis niet garanderen.'


Artur Frankbemiddelt tussen ouderen en verpleeghuizen in Oost-Europa


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden