Enkele vragen voor Oosting

Politici en media moeten iets minder snel juichen als er een onderzoeksrapport ligt.

Beeld anp

Slechts een paar dagen heeft de VVD kunnen genieten van de ophef na het onverhoedse vertrek uit de Kamer van Wassila Hachchi (D66). Toen onthul-de Nieuwsuur dat ambtenaren op het VVD-departement van Justitie waren weggehouden bij het zoeken naar 'het bonnetje' van de Teevendeal. Waarna Pechtold (D66) weer opgelucht van een doofpot 'uitroepteken' kon spreken. Vier aanvullende vragen voor de commissie-Oosting.

1. Is de commissie wel goed genoeg? Waarom wist Oosting niet dat deze gegevens eerder werden achtergehouden? In zijn rapport staat uitgebreid hoe het bonnetje uiteindelijk werd gevonden. Volgens Nieuwsuur gebeurde dat door dezelfde mensen die eerder moesten stoppen met zoeken. Ik mag aannemen dat de commissie deze mensen heeft gesproken, maar kennelijk niet heeft doorgevraagd. Nu heeft ook Oosting het over een doofpot. Eerder wilde hij daar beslist niet van weten. Niet in verband met het geshredder van Anouchka van Miltenburg; niet toen Opsteltens OM-vriend Van Brummen de opdracht kreeg uit te zoeken hoe het zat; niet toen bleek dat er twee VVD-Kamerleden op het departement hadden gebivakkeerd. Heeft Oosting te snel en te stellig geroepen dat hij zich bij een doofpot niets kon voorstellen? Politiek én journalistiek zouden er goed aan doen minder volautomatisch te applaudisseren als er weer eens een vuistdik onderzoeksrapport ligt.

Oosting: wel of geen doofpot... Beeld Freek Van Den Bergh

2. Is dit ministerie goed genoeg? Zolang ik me kan herinneren, stijgen er kwade dampen op van het ministerie van Justitie. Ruzies met het Openbaar Ministerie, bolletjesslikkers, ontsnapte tbs'ers. Een nationale politie die niet van de grond wil komen. Doorgewinterde managers zeggen: een verkokerd departement met kolommen die elkaar slecht verdragen. Vanouds heerste er een corporale cultuur, belichaamd door secretaris-generaal Joris Demmink (2002-2012). Voor hem werd gesidderd. Een anekdote. Bij de secretaris-generaal durfde 's ochtends niemand onaangekondigd binnen te lopen. Toen dat een keer toch gebeurde en er een trillende directeur in de deuropening stond, vroeg Demmink droogjes:waar is het lijk? Het moest immers wel iets heel ergs zijn. Dat was juist: die ochtend bleek Theo van Gogh te zijn vermoord. Zoals bekend had Demmink vijanden. Hij was niet de enige. Zijn opvolger was Pieter Cloo, een benoeming van Opstelten. Een handige manager, wel jurist, geen minervaan. Men vond hem ordinair. De rechterlijke macht mort al jaren. Daar vindt men bezuinigingen op de rechterlijke macht een aanslag op de rechtsstaat. Dat men het ministerie moet delen met de politie is evenzeer onverteerbaar. Her en der is te horen dat het ministerie bij de volgende formatie zal worden ontvlochten. Bij elkaar: veel mensen daar met redenen om Nieuwsuur te bellen.

Demmink: Waar is het lijk... Beeld HollandseHoogte

3. Is deze minister goed genoeg? Na een handvol uitglijders is de vraag gewettigd of Ard van der Steur het ministerschap aankan. De Tweede Kamer is een duiventil. Met vijf jaar ervaring was Van der Steur een senior. Is vijf jaar voldoende voorbereiding voor een ministerschap? Een staatscommissie gaat het ach en wee van de democratie onderzoeken. Misschien moet die ook eens kijken naar de kwaliteit van de politici. Van der Steur drinkt graag een glas wijn op zijn kasteel, maar het leeglezen van loodgieterstassen is niet zijn hobby. Heel rechtsstatelijk is hij ook niet; dat blijkt wel uit zijn aanwezigheid als Kamerlid op het ministerie om samen met collega Dijkhoff persberichten te schrijven. Waarom ze daar eigenlijk waren, lezen we niet in het rapport van Oosting. En waarom met zijn tweetjes? Dit hoorde ik: nadat Opstelten weer eens had staan schutteren in de Kamer, vroeg Rutte hem of het nog wel verstandig was om door te gaan. Zeker wel, zei Opstelten. Fractieleider Zijlstra had er intussen schoon genoeg van. Toen de bonnetjescrisis zich aandiende, stuurde hij Van der Steur naar Justitie om Opstelten in de gaten te houden. Dat vond Rutte weer geen goed idee, en die stuurde Dijkhoff erachter aan om Van der Steur in de gaten te houden. Dit maakte ten departemente geen goede indruk. Als gezegd: veel mensen daar met het telefoonnummer van Nieuwsuur.

4. Zijn de media wel goed genoeg? Van der Steur breekt op dat hij met zijn debatingtalent sneller spreekt dan hij kan denken. Dat het bonnetje niet eerder was gevonden, lag 'natuurlijk' aan de ict'ers, zei hij in de Kamer. Vooral dat woordje 'natuurlijk' geeft te denken. Hij liet zich ontvallen dat professor Maat 'buitengewoon ongepast en smakeloos' was geweest.

Van der Steur is de enige niet. Het stellige spreken heeft zich van Den Haag meester gemaakt. Sjoerdsma (D66) over Maat:'Schokkend en ongepast'; Servaes (PvdA):'Respectloos en misselijkmakend'; Ten Broeke (VVD):'Boekje ver te buiten gegaan'. Ook Rutte is van het stellige spreken. Over Opstelten, kort voor diens vertrek: 'Full focus, erbovenop, dag en nacht.' Met nuance of aarzeling kom je aan het Binnenhof niet ver. Niet in je eigen fractie en al helemaal niet voor de camera. Geen kwaad woord over het knappe zoek- en vindwerk van Nieuwsuur. Maar daarna volgt het journalistieke hengelen om krachtige reacties. Erg hè, van dat verdwenen bonnetje... Per bloknoot en camera nemen wij van de media de overtreffende trappen graag in ontvangst. Doofpot! Integriteit van de rechtsstaat! Betrouwbaarheid van de informatievoorziening in het geding! Iets heel kwalijks aan de hand! Parlementaire enquête! Soms is journalistiek niet een heel mooi vak. Een goede kennis vraagt bij voorvallen als dit: zijn er soms dooien te betreuren dan? Nee, het gaat over een bonnetje. Wat? Een bon-ne-tje.

Wijn en kasteel... Beeld ANP

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden