Enkel dood beest zet miljardensector op zijn kop

Om de paar minuten klinkt woensdag kort een serie doodsschreeuwen over het erf van het met varkenspest besmette bedrijf in het Brabantse Venhorst....

Van onze verslaggever

Bas Mesters

VENHORTS

Een grijper laadt de kadavers in grote containers als boerin Melis met een strak gezicht haar dagelijkse gang naar de brievenbus maakt. Zij noch haar man wil iets kwijt over de ramp die hun bedrijf heeft getroffen en grote paniek heeft veroorzaakt onder boeren in Zuidoost-Brabant.

Voor het eerst sinds vijftien jaar kampt het meest varkensdichte gebied van Nederland met de gevreesde ziekte. Een paar dode beesten in een stil dorp doen een renderende miljardensector trillen op de grondvesten.

Over de oorzaak van het uitbreken van de varkenspest is nog niets bekend. In Duitsland heerst de ziekte in verschillende deelstaten, maar de nu getroffen boerderij is een vrijwel gesloten bedrijf dat zelf de biggen fokt die het later vetmest.

De Algemene Inspectiedienst en de RVV onderzoeken alle vervoersstromen van en naar het bedrijf. Dat is mogelijk sinds elk varkenstransport moet worden aangemeld. 'Maar het is een enorm karwei', zegt RVV-hoofdkeurmeester J. van der Pluim. 'We moeten zelfs checken welke voorlichters bij het bedrijf op bezoek zijn geweest, omdat het virus ook door mensen kan worden overgebracht.'

De RVV zal in een straal van drie kilometer rond het besmette bedrijf bij 170 duizend varkens bloed aftappen om zo vast te stellen in hoeverre het virus zich heeft verspreid. Inmiddels is in Odiliapeel een tweede geval van pest vastgesteld.

'Ik hoorde afgelopen zaterdag op zijn verjaardag voor het eerst van de problemen', zegt J. Frijters, de overbuurman van de getroffen boer in Venhorst. 'Hij vertelde dat hij al sinds nieuwjaar ziekte in de stal had en dat er zestig varkens waren doodgegaan. Hij dacht aanvankelijk dat het longontsteking was, maar medicijnen hielpen niet.'

Dinsdagmiddag om vier uur, na twee eerdere onderzoeken, velde het Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid van het ministerie van Landbouw het definitieve oordeel: varkenspest.

'Het was gewoon meteen oorlog toen het gerucht werd bevestigd', zegt varkensboer J. Verkuilen uit het naburige Erp. Al in de vroege morgen had hij van zijn veearts gehoord dat de gevreesde ziekte mogelijk was gesignaleerd. 'Ik heb het werk neergegooid en ben gaan bellen op zoek naar een transporteur die nog gauw zestig beesten zou kunnen afvoeren.'

Verkuilen bleek niet de enige. Al ras kwam een enorme varkensvolksverhuizing op gang. Iedereen probeerde de varkens die slachtrijp waren of die naar de mester moesten het gebied uit te krijgen, voordat er een vervoersverbod zou worden afgekondigd.

Bij varkenshandel A.G. Arts BV rinkelden de drie telefoons de hele dag onophoudellijk. In een dag vervoerde Arts 3500 varkens, bijna net zoveel als hij normaal in een hele week wegbrengt. De beesten konden alleen worden afgeleverd bij slachterijen in het noorden en oosten van het land, omdat het slachthuis in nabijgelegen Son was verzegeld, nadat was gebleken dat het besmette bedrijf daar varkens had gebracht. Voor de slachterij van Lichtenvoorde moesten veewagens tot twaalf uur in een file wachten alvorens ze hun lading konden afleveren.

Sinds woensdag geldt in een straal van tien kilometer rond het getroffen bedrijf een vervoersverbod voor alle vee. Tegen een veehandelaar die het woensdag toch nog waagde varkens te verplaatsen, is proces-verbaal opgemaakt. Hij loopt het risico dat de beesten worden vernietigd.

Het afgesloten gebied is de meest varkensdichte streek van Nederland. Er zouden zich meer dan 1,3 miljoen varkens bevinden. Boekel, waarvan Venhorst deel uit maakt, was tot voor kort de meest verzuurde gemeente van Nederland met 75 varkens per hectare landbouwgrond.

De ernst van de ramp zal afhangen van de mate waarin andere bedrijven besmet zijn. De kans hierop is zeker niet ondenkbaar, aldus RVV-hoofdkeurmeester G. van der Pluim. Overal waar de pest wordt ontdekt, zal in een straal van drie kilometer bloed moeten worden getapt en wordt veevervoer opgeschort. Dit zal de handel enorm vertragen, terwijl de productie niet afneemt.

Boeren die dinsdag nog net op tijd hun slacht- of mestrijpe varkens wisten te verkopen, hebben de komende weken nog niet zo veel te vrezen. Maar het is een tijdbom, zegt veehandelaar Arts. 'Op zeugen zit geen knop om ze te laten stoppen met jongen. Over een paar weken groeien onze varkens de hokken uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden