Enig exemplaar van nazilijst voor het eerst getoond

Een Brits museum publiceert een uniek exemplaar van de lijst van alle 'ontaarde' kunst die door de nazi's in beslag werd genomen.

AMSTERDAM - Het Victoria and Albert Museum (V&A) in Londen zet eind deze maand een unieke lijst op zijn website: de complete opsomming van de kunstwerken die de nazi's als 'Entartete Kunst' in 1938 en 1939 confisqueerden bij Duitse musea. De lijst is tijdens de Tweede Wereldoorlog opgesteld en is het enige originele exemplaar in de wereld dat nog bestaat. Zij is niet eerder aan het publiek getoond.


De nazi's namen de 'ontaarde' kunst in beslag omdat die niet overeenkwam met hun schoonheidsideaal. In het tweedelige register worden per plaatsnaam de musea opgesomd die stukken uit hun moderne kunstcollectie moesten afstaan en welke dit zijn. Ook staat erin wat er met deze kunst is gebeurd: veel is door de nazi's doorverkocht, een deel is vernietigd. Op de lijst, die 479 pagina's beslaat, staan 16.558 vermeldingen. Het gaat om ongeveer 20 duizend kunstwerken.


Van het eerste deel van het register (Aken tot en met Greifswald) zijn kopieën bekend, maar het tweede deel (Hagen tot en met Zwickau) was na de oorlog onvindbaar. Het V&A kreeg in 1996 de volledige lijst in bezit dankzij een schenking van de weduwe van Heinrich Robert 'Harry' Fischer, een Oostenrijkse kunsthandelaar die in 1938 naar Engeland was gevlucht. Hij richtte na de oorlog met Frank Lloyd de beroemde galerie Marlborough Fine Art op. Onduidelijk is hoe Fischer, die in 1977 overleed, aan de lijst is gekomen.


De twee delen zijn na de schenking beschikbaar gesteld aan wetenschappers. De lijst is een van de pijlers onder het onderzoek naar Entartete Kunst van de Freie Universität Berlin. Een team is al meer dan tien jaar bezig een databank te vullen met alle door de nazi's in beslag genomen werken.


Aanleiding voor de onlinepublicatie is de zaak-Gurlitt, stelt het Londense museum. In november vorig jaar werd bekend dat tijdens een huiszoeking in het appartement van Cornelius Gurlitt in München bij toeval ruim 1.400 kunstwerken waren aangetroffen. Tweederde is vermoedelijk Entartete Kunst of geroofd bij Joden. De vader van Cornelius, Hildebrand, was een kunsthandelaar die veel zaken deed met het naziregime. Naar de Gurlitt-collectie wordt nog steeds onderzoek verricht door justitie en door experts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden