Opinie

'Engelstalig onderwijs is ongewenst experiment'

Het geld dat wordt uitgetrokken om docenten Engels te kunnen laten geven kan beter besteed worden, schrijft René Appel. 'De nadruk op Engels vormt een reele dreiging voor het Nederlands als cultuurtaal.'

Staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap luistert naar een Engels lied. Dekker maakte op de Haagse Schoolvereeniging bekend welke twaalf basisscholen meedoen aan een proef met volledig tweetalig onderwijs. Beeld anp

'We zijn een open economie, we verdienen ons geld vaak in het buitenland,' zei staatssecretaris van Onderwijs, Sander Dekker bij de aankondiging van het plan om als experiment twaalf Nederlandse basisscholen tweetalig te maken. Die scholen zullen met ingang van september Nederlands én Engels als voertaal en instructietaal gaan hanteren. Dekker: 'Tegenwoordig maakt het niet uit waar je werkt. Je komt mensen tegen die Engels spreken, die Duits spreken, die Spaans spreken,' aldus ging de als altijd even blijmoedige Dekker verder. 'Dus investeren in vreemde talen is voor kinderen en ook voor Nederland ongelooflijk belangrijk.'

Economie, investeren, geld verdienen: het is duidelijk waar het om gaat. Maar nog iets anders valt op. Dekker heeft het over vreemde talen en er wordt inderdaad veel geklaagd dat de beheersing van Duits en Frans van Nederlandse middelbare scholieren achteruitgaat. Maar wat is de andere taal in de tweetalige scholen naast het Nederlands? Inderdaad, Engels. En laten mensen in Nederland (zeker jonge mensen) nu juist behoorlijk goed Engels spreken. Vraag maar aan Engelse of Amerikaanse toeristen. Die zijn over het algemeen prettig verbaasd over het niveau waarop in Nederland Engels wordt gesproken. Engelssprekende expats in Nederland klagen er zelfs over dat ze weinig gelegenheid krijgen om in het dagelijks leven Nederlands te leren, omdat iedereen hen aanspreekt in het Engels.

Voortdurend klachten
Er wordt nu dus gestart met een experiment voor tweetalige scholen terwijl er voortdurend klachten zijn over het peil van het onderwijs in het algemeen. De problemen zouden voor een groot deel te wijten zijn aan het niveau van de leerkrachten. In plaats van daar iets aan te doen, verlegt de staatssecretaris de aandacht naar iets anders: de tweetalige school, vooralsnog vooral een hip, eigentijds experiment, dat uiteraard geld gaat kosten.

Van dat geld moeten dan onder meer de trainers, de coaches, de begeleiders, de onderzoekers en de leermiddelenmakers worden betaald. Leerkrachten kunnen immers niet zomaar in een vreemde taal onderwijzen, ze beheersen de didactiek niet, er zijn geen geschikte boeken enzovoort. Kortom, er ontstaat een nieuwe markt met cursussen en leertrajecten, net zoals die werd gecreëerd tijdens de hoogtijdagen van het Studiehuis en het Nieuwe Leren.

De voorstanders van het tweetalig onderwijs schermen vaak met positieve resultaten van eerdere experimenten, maar daar zet ik mijn vraagtekens bij. Vaak zijn het geïsoleerde experimenten met een specifieke populatie. Mijn wantrouwen wordt gevoed door wat bekend is van het Canadese immersie-onderwijs. In de staat Quebec werd in de jaren zestig een prestigieus, politiek gewenst onderwijsmodel opgezet waarin Engelstalige leerlingen Franstalig onderwijs kregen; ze werden als het ware ondergedompeld in het Frans.

Selecte groep
Aanvankelijk leken de uitkomsten zeer positief. Later bleek dat heel anders te liggen. Vooral kinderen die sowieso al goed presteerden deden mee aan het experiment en de uitvallers werden buiten de analyses gelaten. Kortom, er bleef een selecte groep over die wel goed móést scoren.

Ten slotte, last but not least zou ik bijna schrijven, is de positie van het Nederlands in het geding. Die wordt de laatste decennia al steeds verder ondermijnd door het Engels. Een continue stroom Engelse leenwoorden infiltreert in het Nederlands. Onlangs hoorde ik iemand zeggen dat hij gechallenged werd om goeie content te leveren. Daarnaast wordt in steeds meer domeinen Engels gesproken, zoals in het hoger onderwijs. Naar verluidt vergadert het College van Bestuur van de Universiteit van Maastricht al in het Engels, omdat er één moedertaalspreker van het Engels collegelid is. De nadruk op Engels, nu al in het basisonderwijs, vormt een reele dreiging voor het Nederlands als cultuurtaal.

René Appel is schrijver en voormalig hoogleraar Nederlands als tweede taal.

 
De voorstanders van het tweetalig onderwijs schermen vaak met positieve resultaten van eerdere experimenten, maar daar zet ik mijn vraagtekens bij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden