Engelsen en Schotten willen uit elkaar

Een meerderheid van de Schotten en Engelsen wil Groot-Brittannië opbreken. De discussie over het voortbestaan van het Verenigd Koninkrijk is hierdoor opnieuw opgelaaid....

Als volgend jaar het feit wordt gevierd dat de koninkrijken Engeland en Schotland 300 jaar geleden met elkaar werden verenigd, zal dat niet worden opgeluisterd worden met het massaal uitsteken van de Union Jack.

Juist op dit moment is er in beide landen een grotere drang dan ooit naar onafhankelijkheid. Volgens een deze week gepubliceerde enquête is in zowel Schotland als Engeland een meerderheid voor twee onafhankelijke naties. 52 Procent van de Schotten wil onafhankelijkheid en 59 procent van de Engelsen is het daarmee eens. Liefst 68 procent van de Engelsen wil een eigen parlement en 48 procent vindt dat het Verenigd Koninkrijk, waartoe ook Wales en Noord-Ierland behoren, maar helemaal moet worden opgedoekt.

De enquête is in Westminster als een bom ingeslagen. Zeven jaar nadat Schotland een eigen parlement en vergaand zelfbestuur heeft gekregen, wil het helemaal breken met de Engelsen en de regering in Westminster. De Engelsen op hun beurt willen de Schotten nu ook het liefst kwijt. Zij hebben geen zin nog langer Schotland te subsidiëren en Schotse parlementariërs zeggenschap te gunnen over Engelse zaken.

De timing kon niet ongelukkiger zijn. Volgend jaar zal Tony Blair – de in Schotland geboren maar niet opgegroeide premier – worden opgevolgd door Gordon Brown – een echte Schot. Indien de beide landen de band verbreken, zal Brown geen premier kunnen worden.

In het Lagerhuis is men niet bang voor een onmiddellijke onafhankelijkheid van Schotland. Maar iedereen is ervan overtuigd dat de huidige bestuurlijke verhouding moet worden veranderd om verdere onvrede te voorkomen. Sinds 1999 beslissen de Schotten in hun eigen peperdure parlementsgebouw in Edinburgh over bijna alle eigen bestuurszaken, behalve buitenlandse politiek en defensie. Maar ze beslissen ook mee over alle Engelse bestuurszaken. Vaak zijn het de Schotse parlementariërs die in controversiële Engelse kwesties de doorslag geven.

Een deel van de Engelsen zou wel een eigen apart Engels parlement willen, naast het Schotse parlement, de Welsh assemblee en de op dit moment geschorste Noord-Ierse assemblee. Maar veel Engelsen vrezen dat een nieuwe bestuurslaag alleen maar leidt tot hogere kosten en meer bureaucratie. Zij zouden willen dat Schotse parlementariërs in het Lagerhuis niet meer mogen meestemmen over Engelse bestuursaangelegenheden. En als ze dat weigeren, moet Schotland maar helemaal onafhankelijk worden.

Volgend jaar worden in Schotland regionale verkiezingen gehouden. De Scottish National Party (SNP), de enige partij in Schotland die volledige onafhankelijkheid van Engeland nastreeft, heeft tot nu toe bij deze verkiezingen nooit meer dan eenderde van de stemmen gehaald. Maar nu zit de partij in de lift, ook dankzij de impopulariteit van Labour als gevolg van de Irak-oorlog.

Labourparlementariër Simon Sion zegt dat de soep vaak niet zo heet wordt gegeten als hij wordt opgediend. ‘Als het erop aankomt, zie je meestal dat de Schotten toch terugschrikken voor onafhankelijkheid. Anders had de SNP wel een keer de meerderheid van de zetels gehaald.’ Maar Lagerhuislid Neil Turner van Labour zegt dat het probleem niet mag worden gebagatelliseerd. ‘De kiezers in mijn district bij Manchester klagen voortdurend dat zij opdraaien voor de subsidiëring van Schotse projecten.’

Voormalig vice-premier Lord Heseltine zegt dat het onafhankelijkheidsstreven van Schotland door de economische voorspoed misschien nog even niet actueel is. ‘Maar als het economische tij keert – en dat gebeurt een keer – dan zal dat zeker bovenaan de agenda kunnen komen.’

Zowel Blair als Brown is tegen het opbreken van de unie. Volgens hen is dat niet in het belang van beide landen. Brown – de Schot – propageert vooral de Britishness die beide volken bindt.

De twee koninkrijken delen dezelfde vorst sinds 1603, toen de Schotse koning Jacobus VI als koning Jacobus I bezit nam van de Engelse troon. Ruim honderd jaar later werden beide koninkrijken formeel met elkaar verenigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden