Engelsen en de getolereerde McMaffia

Cristiano Ronaldo mag in Engeland een gehaat figuur zijn geworden, in Schotland zou hij even groots worden ingehaald als de Italiaanse wereldkampioen in Rome....

Is de voetbalhaat tussen Engelsen en Schotten groter dan die tussen Duitsers en Nederlanders? Waarschijnlijk niet, alleen leven Duitsers en Nederlanders niet in hetzelfde koninkrijk. Indien een ZDF-televisieploeg tijdens het WK een VW Golf met een grote en twee kleine Duitse vlaggen op een zaterdagavond in de Schilderswijk van Den Haag had geparkeerd, zou er ook een gerede kans zijn geweest dat het voertuig niet onbeschadigd teruggevonden zou worden. Indien aan de vooravond van de wedstrijd ADO Den Haag-Ajax een Nederlandse auto met een Ajax-vlag daar was geplaatst, zou er heel waarschijnlijk weinig van over zijn gebleven.

De uitkomst van de Newsnight-undercoveroperatie met het parkeren van een in Engeland-vlaggen gedrapeerde auto in een arbeidersbuurt in Glasgow was dan ook tamelijk voorspelbaar en de kritiek over uitlokking van vandalisme niet helemaal onterecht.

Het undercoverproject zegt in dat opzicht ook weinig over de betrekkingen tussen de twee landen die samen met Wales Groot-Brittannië vormen en samen met Wales en Noord-Ierland het Verenigd Koninkrijk. Sportieve rivaliteit is een slechte indicator voor de daadwerkelijke betrekkingen tussen landen en volken.

Engelsen hebben geen hekel aan de Schotten – in tegenstelling tot de Ieren en de Welsh. Schotten worden beschouwd als rechtdoorzee en zuinig en mogen daarom de schatkist bewaren. Misschien zijn ze wat zwaarmoedig, maar ook gastvrij en vriendelijk. Zelfs op sportgebied koesteren Engelsen enige sympathie voor de Schotten, omdat ze bijna altijd zo vriendelijk zijn te verliezen. De echte aartsrivalen zijn de Welsh, vooral met rugby.

De Schotten maken het op hun beurt de Engelsen zelden moeilijk. Sinds de Jacobieten in 1746 het onderspit moesten delven tegen het Britse leger (veertig jaar nadat het Schotse parlement was afgeschaft) is het nooit meer tot een serieuze opstand gekomen. De Schotten koesteren weliswaar graag het romantische beeld van een onafhankelijk Schotland – het land heeft er meer historische rechten op dan menig staatje in Oost-Europa of de Balkan – maar gaan daarvoor niet op de barricades.

In de jaren dertig van de vorige eeuw werd met de Scottish National Party (SNP) een politieke beweging opgericht die nadrukkelijk onafhankelijkheid nastreefde. Maar het duurde tot in de jaren zeventig tot de SNP electoraal werkelijk enige voet aan de grond kreeg. De Mel Gibson-film Braveheart over de Schotse held William Wallace gaf het Schotse nationalisme in 1995 een nieuwe impuls. In 1999 gunde Tony Blair de Schotten een eigen parlement en regering waarmee Schotland – behalve op het gebied van defensie en buitenlandse zaken – zelfbestuur kreeg.

Maar de meerderheid van de Schotten wil geen stap verder zetten en ook de koningin bij het oud vuil dumpen. De SNP is nooit de grootste partij van het land kunnen worden (nu de tweede achter Labour) en verloor tijdens de laatste parlementsverkiezingen zelfs een deel van haar achterban.

In Groot-Brittannië hebben de Schotten economisch en politiek gezien ook weinig reden tot klagen. Ze zijn hier bijna een bevoorrechte minderheid. De Schotten ontvangen gemiddeld per inwoner 1500 pond per jaar meer uit de staatskist dan de Engelsen.

En de vijf miljoen Schotten (tegen vijftig miljoen Engelsen) zijn oververtegenwoordigd in alle Britse bestuursorganen. Ze hebben relatief meer parlementariërs dan de 10 procent waarop ze getalsmatig recht hebben en vooral veel meer kabinetsleden. Niet alleen heeft Blair zelf sterke Schotse wortels, liefst zeven ministers zijn Schots, onder wie minister van Defensie Desmond Browne, minister van Handel en Industrie Alistair Darling en ook minister van Financiën Gordon Brown. De huidige leider van de Liberaal-Democraten is Schots, net als zijn voorganger. En de speaker (kamervoorzitter) van het Lagerhuis is eveneens een Schot.

De ‘McMaffia’ wordt in Westminster getolereerd. Dat de Schotse kabinetsleden beslissen over onderwijs, gezondheidszorg en pub-openingstijden in Engeland – terwijl Engelse parlementariërs niets te vertellen hebben in Schotland – heeft alleen bij een conservatief deel van de Engelsen kwaad bloed gezet. Zelfs het verscheuren van de Engelse vlag tijdens het WK, windt de meeste Engelsen niet op. Het werd pas een zaak toen de Schotten zich er druk over gingen maken omdat het door de BBC uit Londen was uitgelokt.

Peter de Waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden