Engel der wrake

In de game Watch Dogs is geen mens of machine veilig voor een gekwelde hacker. Hoe realistisch zijn de technische scenario's in het spel?

Aiden Pearce is een hacker zoals ze hem alleen in Hollywood bedenken. Hij plundert niet alleen razendsnel online bankrekeningen, maar plukt ook in een oogwenk informatie van de mobieltjes en laptops van iedere voorbijganger. Naam, leeftijd, beroep en jaarsalaris, maar ook weetjes over de rafelranden van het privéleven.


Aiden vervult de hoofdrol in Watch Dogs, een computerspel over een hacker die wraak neemt voor de moord op zijn 6-jarig nichtje. Ze is vermoord in opdracht van een bedrijf dat Aiden wilde straffen voor een inbraak in zijn computersystemen. De hacker transformeert in een engel der wrake, met een uitschuifbare ploertendoder en zijn alleswetende smartphone.


Zo slim als Aidens mobieltje is nog geen enkel systeem, zegt Thomas Bosboom, expert in mobiele beveiliging van consultant Deloitte, 'Het gaat in de werkelijkheid niet zó snel en zó eenvoudig.' Wat niet alles wil zeggen, erkent hij: 'Een jaar geleden wisten we ook niet dat de Amerikaanse inlichtingendiensten op een inmense schaal vertrouwelijke gegevens vergaren.'


De Franse uitgever Ubisoft begon in 2009 met de ontwikkeling van Watch Dogs en liet zich adviseren door de Russische virusbestrijder Kasperksy. Toen moest Edward Snowden nog onthullen dat de VS geboefte én bondgenoten afluistert. Het was ook een jaar voor het computervirus opdook dat de uraniumverrijkingsfabrieken van Iran verlamde: Stuxnet.


Stuxnet was een openbaring, zegt Bosboom, omdat het virus de software ontregelt van machines in fabrieken, van automatische ophaalbruggen en toegangshekken. Tot dan toe hadden de experts aangenomen dat dit soort systemen voor hackers te ingewikkeld was of niet interessant.


Maar ook de deskundigen erkennen dat de ontwikkelingen snel gaan en dat hackers hun werkterrein verleggen. Bosboom: 'Toen we vorige maand beelden uit Watch Dogs zagen, vonden we sommige dingen wel erg ver gezocht. Zoals Aiden die racend door de stad de verkeerslichten manipuleert. Een dag later toonde een hacker op een conferentie in Florida dat dit helemaal niet zo moeilijk was. Hij brak draadloos in op de sensoren die in het wegdek zijn aangebracht om de doorstroming van het verkeer te meten. Op basis van die informatie gaan de verkeerslichten op rood en groen.'


De game zit de werkelijkheid wel vaker dicht op de hielen. In Watch Dogs laat Aiden met zijn smartphone geld uit een pinautomaat rollen. Te mooi om waar te zijn? Computerbeveiliger Symantec ontdekte vorig jaar dat sommige oudere betaalautomaten waren gekraakt. Dat gebeurde via een usb-sleuf, bedoeld voor updates, maar nu gebruikt om malafide software te installeren. Op den duur konden de hackers geld pinnen door een sms te versturen naar gekraakte automaten.


Andere scenario's bestaan al wel langer. In Watch Dogs breekt Aiden in op computers via hun wifi-verbinding. Op een bijeenkomst in Amsterdam demonstreerde Deloitte hoe betrekkelijk eenvoudig het is om mobieltjes en laptops af te luisteren.


'Een iPhone bijvoorbeeld', zegt Bosboom, 'kun je als gebruiker zo instellen dat hij automatisch inlogt op wifi-hotspots die je eerder hebt gebruikt. Dat is handig. Maar het toestel kijkt daarbij niet naar het SSID-nummer van het modem, een unieke code, maar slechts naar de naam.' Op de bijeenkomst legden tientallen toestellen onbekommerd verbinding met een gekraakte hotspot die 'KPN' was genoemd.


In het spel saboteert Aiden in een alternatieve versie van het hedendaagse Chicago op afstand allerlei computergestuurde voorzieningen zoals stadsverlichting en beveiligingscamera's. Die zijn allemaal verbonden met een groot, centraal besturingssysteem.


In sommige steden zijn ze al een eind op streek met zo'n 'stedelijk OS'.


Vooralsnog regelt die software voornamelijk sensoren die gegevens verzamelen over smogvorming, verkeersopstoppingen en stroomuitval. Maar op den duur moeten in deze smart cities zulke systemen autonoom ingrijpen. Dat maakt de scenario's uit Watch Dogs griezelig plausibel.


'Volgend jaar al, luiden voorspellingen, zijn 15 miljard apparaten op het internet aangesloten', zegt Bosbooms collega Roel van Rijsewijk. De afhankelijkheid van technologie groeit en maakt volgens hem de samenleving kwetsbaar. 'Maar dat was vroeger ook al. Degene die het vliegtuig uitvond, vond ook de vliegramp uit.'

Watch Dogs (18+) is verschenen voor PlayStation 3 en 4, Xbox 360 en One en Windows. Een versie voor Wii U verschijnt later dit jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden