Energiebedrijven lopen deur plat bij Europese klimaatcommissaris

Lobbyisten van energiebedrijven zijn de frequentste bezoekers van de commissaris voor Klimaatactie en Energie, de Spanjaard Miguel Arias Cañete en diens Slowaakse collega Maros Sefcovic, vicepresident van de Europese Energie Unie.

Een man loopt langs het logo van BP.Beeld epa

In de eerste elf maanden van hun termijn hadden zij 516 bijeenkomsten met lobbyisten, van wie bijna 80 procent afkomstig is uit het bedrijfsleven. De industrie rond fossiele energie was daarin sterk oververtegenwoordigd. Dit blijkt uit het openbare register dat hierover wordt bijgehouden.

Doordringen

Hoe dringen lobbyisten door in het wetgevingsproces? Lees hier een analyse.

Olieproducent BP en stroomproducent E.ON zijn kampioen lobbyisten bij het EU-commissariaat. Beide wisten vijftien keer aan tafel te komen bij de voor hun bedrijf essentiële commissaris.

Tegen 282 ontmoetingen met fossiele bedrijven, stonden in hun agenda slechts 17 ontmoetingen met belangenbehartigers van hernieuwbare energie, blijkt uit een telling van actiegroep Corporate Europe Observatory (CEO).

Miguel Arias Cañete.Beeld epa

'Passende balans'

De praktijk lijkt in strijd met de richtlijn voor de ontvangst van lobbyisten die voorzitter Juncker van de Europese Commissie instelde bij zijn aantreden in 2014. In de ontvangst van belangenbehartigers, stelde Juncker, moeten EU-commissarissen voortaan zorgen voor een 'passende balans en representativiteit'.

EU-commissaris Cañete wil niet ingaan op vragen over zijn ontvangstbeleid, maar laat via zijn woordvoerster weten dat verzoeken tot gesprekken 'van geval tot geval' worden beoordeeld en dat iedereen die zijn zegje wil doen daarvoor de kans krijgt in 'open, publieke consultaties'.

De ontmoetingen worden voor iedereen zichtbaar bijgehouden in een openbaar register, zegt woordvoerder Nicole Bockstaller.

Dat register is ook de bron van de telling van Corporate Europe Observatory. De actiegroep, die pleit voor meer transparantie in het Europees bestuur en strengere regels rond de benoeming van oud-EU-commissarissen in het bedrijfsleven, bracht het aantal bezoekers en de sector die ze vertegenwoordigen, voor het eerst nauwkeurig in kaart.

De richtlijn van Juncker uit 2014 was een reactie op de eerdere kritiek van anti-lobbyorganisaties. Ze bevat onder meer de bepaling dat EU-commissarissen hun afspraken met lobbyisten voortaan moeten registreren in een openbare agenda, en dat uitsluitend functionarissen die staan ingeschreven in het (vrijwillige) lobbyregister, door de bestuurders mogen worden ontvangen.

Maros Sefcovic.Beeld afp

De bestuurlijke top van een EU-ministerie heeft een drukke agenda. Persoonlijke ontmoetingen om zaken of wetgeving te bepleiten, worden vaak gezien als voorrecht.

In Brussel zijn naar schatting ruim 20 duizend lobbyisten actief van wie driekwart voor het bedrijfsleven. Het effect van hun inspanning is moeilijk te meten, en is ook niet door CEO in kaart gebracht.

Volgens eigen opgave geeft de oliemaatschappij BP jaarlijks ruim 2,75 miljoen euro uit aan lobbyactiviteiten in Brussel. Het Duitse Energiebedrijf E.ON spendeert daaraan tussen 2- en 2,5 miljoen euro met elf fulltime lobbyisten.

Mogelijk speelde energiebedrijf E.ON een 'thuiswedstrijd' bij Cañete, want een van de leden van diens persoonlijke staf is de Duitser Joachim Balke. Hij was tussen 2004 en 2008 zelf in dienst bij de energiegigant.

Geen toeval

In vijf van de geregistreerde lobbygesprekken met E.ON was hij persoonlijk aanwezig en in vier daarvan zelfs de enige vertegenwoordiger van het commissariaat. De woordvoerster van Cañete wil de positie van Balke in deze gesprekken niet toelichten.

De klimaat- en energiecommissarissen en hun kabinet hadden naast hun ontmoetingen met BP en E.ON ook bovengemiddeld vaak contact met de energiebedrijven Statoil (14 ontmoetingen), Shell, Engie en Iberdrola (12), GasNatural Fenosa (11), RWE (8), EDF en Eni (7) en Repsol en Vattenfall (6).

Dat in dit rijtje drie Spaanse energiemaatschappijen voorkomen, is geen toeval. De Spaanse oud-minister heeft een grote voorkeur voor Spaanse gesprekspartners, zo blijkt, want 22 procent van zijn ontmoetingen waren met vertegenwoordigers van Spaanse bedrijven. Daarentegen was slechts 2 procent van de ontmoetingen van zijn collega Sefcovic met lobbyisten uit Slowakije, aldus de telling van CEO.

Buiten beschouwing gelaten

In de kring van naaste medewerkers van Cañete speelt nog een tweede geval van mogelijke belangenverstrengeling. De Luxenburger Guy Lentz werd in december vorig jaar benoemd tot betaald 'speciaal adviseur voor energiezaken' van de EU-commsisaris. Die functie werd niet strijdig geacht met zijn vaste baan voor de Luxemburgse overheid.

Dat Lentz daarnaast óók lid is van de raad van bestuur van het commerciële Luxemburgse energiebedrijf Enovos, werd buiten beschouwing gelaten, blijkt in de publieke documenten daarover.

In het cv die Lentz inleverde bij de commissie, komt de functie bij het energiebedrijf ook voor. Enovos is behalve in Luxemburg ook actief in Duitsland, Frankrijk en België. De speciaal adviseur was woensdag telefonisch niet bereikbaar, en reageerde niet op vragen per e-mail.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden