En weg is het 'Oranjegevoel'

'Als de overheid zich zo opstelt, gaat het helemaal fout'

Met zevenhonderd vluchtelingen had het Drentse dorp Oranje (140 inwoners) net een nieuw evenwicht gevonden. Maar nu is het mis. 'Als de overheid zich zo opstelt, gaat het helemaal fout - en niet alleen hier.'

Het opvangcentrum voor asielzoekers in vakantiepark Oranje, voorheen Pipodorp aan het Oranjekanaal in Drenthe. Beeld Hollandse Hoogte

Dorpsbewoner Jan Voortman baalt. Omroep Max komt net vanmiddag een reportage maken over het 'Oranjegevoel': samen een potje voetballen achter zijn kwekerij en dan met tweehonderd man barbecueën. Dorpsbewoners én asielzoekers, die zijn ondergebracht in het voormalige vakantiepark. 'Alles ging goed. En nu dit.'

'Dit'- dat is wat er dinsdagavond gebeurde. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff kwam naar Oranje met de boodschap dat er toch nog eens zevenhonderd asielzoekers zullen neerstrijken. Terwijl eerder dit jaar na fel protest was afgesproken dat het bij zevenhonderd zou blijven. 'Toen zijn we weggelopen', zegt Marco Gerritsen (67), die aanwezig was. 'Hij kwam niet om te praten. Hij kwam mededelen.'

De ME-busjes stonden al klaar. 'Een rode lap op een stier', zeggen ze in het Drentse dorp met 140 inwoners. Toen de staatssecretaris is zijn dienstauto werd weggereden, ging het mis. Een dame die de weg versperde werd door een beveiliger in de berm getrokken. Een klap op de auto volgde, een zijspiegel sneuvelde. Zij brak haar ellenboog. De krantenkoppen: 'Staatssecretaris belaagd', 'dorp in opstand' - weg Oranjegevoel.

Al moet het ook niet overdreven worden, vindt Jan Voortman (50). 'Uiteindelijk stonden we met twaalf dorpsbewoners en 67 agenten op de brug.' Maar het broze draagvlak dat ontstaan was, is nu weg, denkt Gerritsen. 'Ook bij de mensen die de nuance zochten, zoals ikzelf. Als de overheid zich zo opstelt, gaat het helemaal fout - en niet alleen in Oranje.' Gisteravond zag hij al onbekende gezichten. 'Jonge mannen uit Hoogeveen die ons 'kwamen steunen'. Ga naar huis, zei mijn buurvrouw, wij kunnen wel voor onszelf opkomen.'

Onrust

Dat was dinsdagnacht. Nu staan langs het Oranjekanaal drie cameraploegen te wachten op iets dat niet gebeurt. Geen busladingen nieuwe vluchtelingen, geen protest. Nee, Oranje is vandaag geen dorp dat de bruggen ophaalt. Het geluid is dat van spelende kinderen op het plein. Tot de bel hen naar binnen roept.

Vannacht, onrust? Twee jongens uit Eritrea halen hun schouders op. Drie vrouwen met een hoofddoek zitten op een steiger te giechelen, hun smartphones in de hand. Jonge mannen hangen verveeld rond voor de ingang van de voormalige overdekte speeltuin Speelstad Oranje. Als aan de overkant van het kanaal een blauwe bestelauto halt houdt van een simkaartfirma die meer bellen voor minder belooft, spoeden ze zich over de brug.

'Het was een avond met hevige emoties', blikt burgemeester Ton Baas (VVD) van Midden-Drenthe terug. Begrijpelijke emoties, vindt hij 'Mensen zeggen: wij hadden een afspraak en die is zonder overleg met één pennenstreek gebroken. Mensen voelen zich in hun hemd gezet.'

Na de tumultueuze start van de opvang had het dorp net een nieuw evenwicht gevonden, zegt Sieta Meijering. De oorspronkelijk weerstand smolt. Incidenten waren er nauwelijks. 'Ik had het ook niet verwacht, maar met zevenhonderd asielzoekers gaat het hartstikke goed.' Haar man Jan Voortman adviseert ondertussen een klant over zijn tuininrichting. Al lijkt dat haast een bijzaak geworden in het kassencomplex. Naast de eucalyptussen is een ruime kraam in gericht met groenten, fruit en waterpijpen. De prijslijsten op de koeling zijn in het Arabisch vertaald.

'Je moet er wat van maken', vindt Voortman. Vandaag worden ze in de zaak bijgestaan door Rayab uit Aleppo. Helpende handen genoeg, zegt Voortman. 'Ze vervelen zich dood'. 'How much, Jan?', vraagt Rayab voor een dame met een zak Elstars in haar handen. 'One euro one kilo.' En de vraagprijs voor een slaapzak met een Arabische sieropdruk? '35 euro.' Als Rayab Voortman vragend aankijkt, mag-ie voor 30 euro mee. Echte onderhandelaars, die Syriërs, aldus de kweker. 'Er moet minstens vijf euro van de prijs af. En twee kilo tomaten erbij.'

Negenhonderd gezinnen

Natuurlijk zijn er dorpsgenoten die niets van de vreemdelingen moeten hebben. En er zijn kleine ergernissen. Het internet werd traag. En de buurtbussen, bestuurd door vrijwilligers, zitten sjokvol. Ook nu er twee extra zijn ingezet. Maar, zegt Voortman, nog een extra bus regelen kan toch niet zo ingewikkeld zijn? Werklozen genoeg in de gemeente. 'Je kunt mij niet wijsmaken dat er niemand is die voor een paar tientjes per dag wil rijden.' En wat is overlast, vraagt oud-schooldirecteur Gerritsen zich af. 'Vroeger kwamen hier negenhonderd gezinnen op vakantie. Die hielden zich ook niet stil.'

Vanaf medio augustus werd burgemeester Baas tot drie maal toe benaderd door het COA en de staatssecretaris. Het was een patstelling, zegt Baas. Dinsdagavond doorbrak zijn partijgenoot Dijkhoff de impasse. Anders zouden de asielzoekers op straat moeten slapen, aldus de bewindsman. Het COA had bovendien al een deal met parkeigenaar Hennie van der Most. Kom het zelf maar uitleggen, zei Baas hem. 'Ik begrijp dat Dijkhoff zijn oog laat vallen op de zevenhonderd lege bedden hier. Maar afspraak is afspraak. Ik vind dat wij met de opvang van zevenhonderd mensen al een zeer behoorlijke bijdrage leveren', aldus de burgemeester.

Dijkhoff beloofde hem dat de oude afspraak - zevenhonderd vluchtelingen - zo snel mogelijk wordt hersteld. Maar de balans is verstoord en het vertrouwen verdwenen. En met 1400 asielzoekers op 140 dorpsbewoners zijn de verhoudingen echt zoek, vinden veel Oranjenaren. Jan Voortman: 'Als er in Amsterdam 8 miljoen asielzoekers zouden worden opgevangen, zou die stad ook op z'n kop staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.