En weer trapt iedereen in het Nieuwe Leren

Eigenaren van hippe winkeltjes hebben bewust geen webshop. De lol van hun winkels is juist dat je spullen kunt aanraken en uitproberen, en bij een lekkere kop koffie een gesprek kunt voeren. Jonge, (bijna) succesvolle schrijvers wenden zich af van Facebook en geloven het wel met hun persoonlijke website. Zij organiseren reallifefeestjes waarbij je echte mensen hoort voorlezen en samen dronken kunt worden.


Geen wonder nu iedere groenteboer, autoverkoper of kiloknaller zijn eigen website of app heeft. Facebook is verworden tot een potemkindorp voor kneuzen en wannabees. Een plaats waar iedereen die iets schrijft, filmt of kleit élke positieve reactie, ook die van vrienden, opblaast. Er moet iets anders worden verzonnen om je te onderscheiden.


Kleuters en bejaarden zijn de gretige, nieuwe gebruikers. Zij omarmen massaal de iPad en iPhone, die veel gemakkelijker hanteerbaar zijn dan de oude pc. Dat zegt iets. Ook ik, bijna bejaard, ben dol op mijn iPad. Ik vermors iets te veel tijd met mijn glazen vriend.


'Kindermishandeling!' Zo noemde de Duitse psychiater en geheugenonderzoeker Manfred Spitzer vrijdag in deze krant de nieuwste trend om schoolkinderen vanaf 4 jaar een iPad te geven. Slecht voor de ontwikkeling van kinderhersenen, weet hij, en het risico op verslaving, oppervlakkige kennis en slechte leerresultaten is groot.


Mishandeling vind ik overdreven, maar zijn standpunt is interessant voor de discussie over het Nieuwe Leren 2.0. Spitzers kritiek wijkt niet zo gek veel af van die van neuropsycholoog Jelle Jolles, die tien jaar geleden waarschuwde dat het Nieuwe Leren (1.0) - zelfstandig werken op de pc - niet erg geschikt is voor pubers wier hersenen niet zijn ingesteld op planning en zelfsturing.


Jolles en andere critici kregen gelijk: het Studiehuis was geen succes, het Nieuwe Leren stuwde de leerresultaten bepaald niet omhoog en kinderen met culturele achterstanden raakten nog verder in het slop. Er was in 2007 een parlementair onderzoek voor nodig om de vernieuwers tot bedaren te brengen. Daarna gingen veel mbo- en hbo-instellingen studenten werven met slogans als 'veel contacturen!' en de verzekering dat ze het vermaledijde competentieleren hadden afgeschaft.


De Tweede Kamer heeft niks opgestoken van die mislukking. Ze trappen er allemaal - de PVV uitgezonderd - weer voluit in: iPad-scholen zijn een geweldig idee. Zelfs de meestal verstandige Jasper van Dijk van de SP vindt dat nu. Want ja, je wilt niet bij de achterblijvers horen: de liefhebbers van krijtjes en krulletters.


Je kunt prachtige krulletters maken op de iPad. Het gevaar van de iPadschool is niet dat mooie apparaatje. Natuurlijk is het een handige vervanger van boeken, schriften en dvd-spelers. Wel eng is het heilige geloof, de droom van alle onderwijshervormers, dat weer de kop op steekt: dat kinderen zonder dwang en zonder tussenkomst van de leraar zichzelf van alles zullen leren. Dat is vooralsnog, vanaf Rousseau, een illusie gebleken.


Het razend nieuwsgierige, van nature ijverige en naar kennis snakkende kind is een mythe. Toch poetsen de onderwijsadviseurs die bij het Nieuwe Leren 1.0 bakzeil haalden, hun oude cursussen weer op voor de iPad. Ze roepen weer eens de Nieuwe Mens uit, noemen de docentencursus 21st Century Skills, en de klanten stromen gegarandeerd toe.


Het is niet moeilijk te bedenken wat een kind dat dagenlang met zijn vingertjes klikt en veegt, misloopt in ontwikkeling. Het krijgt te weinig lichaamsbeweging, leert niet schrijven, tekenen, ballen en fietsen, speelt en praat te weinig met anderen en is niet gewend aan confrontaties in de offlinewereld.


Mensen als Manfred Spitzer zijn geen machteloze strijders in een achterhoedegevecht, maar voorboden van een nieuwe voorhoede. Er zal de komende eeuw een 'honger naar echt' ontstaan. Als iedereen z'n levensverhaal online zet, zullen uitgevers alleen het allerbeste willen promoten. Alleen journalisten die feiten onthullen die niet op internet te vinden zijn, doen ertoe. Plekken en optredens waarvan geen filmpjes bestaan, wil je bezoeken. Ouders die willen dat hun kind boven de gedigitaliseerde middelmaat uitstijgt, zullen een dure school kiezen met lesgevende leraren, een schoolorkest, sportvelden en moestuinen, mondeling debat en handarbeidlokalen vol gips, hout en verf. Een school die ruimte, tijd en menselijke aandacht biedt. Die drie worden in de toekomst schaars en onbetaalbaar, dus des te begeerlijker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden