En weer strafte de kiezer politieke hoogmoed af

De electorale afstraffing betekent dat Theresa May genadebrood moet eten.

Demonstratie tegen een mogelijke harde Brexit Beeld afp

Het is nog maar acht weken geleden dat een uiterst zelfverzekerde Theresa May nieuwe verkiezingen aankondigde, een verrassing voor iedereen - zelfs in haar eigen partij - behalve voor een select groepje adviseurs. Ze wilde een persoonlijk mandaat, een grotere meerderheid, om steviger te staan in de aanstaande Brexit-onderhandelingen met de Europese Unie. In Brussel, maar ook in Londen zelf, waar ze een luidruchtige minderheid van tegenstanders uit eigen partij de mond wilde snoeren.

Niets, helemaal niets is van dit alles terechtgekomen. Gezien deze context is de uitslag een ongekende electorale afstraffing voor de kersverse premier en een die in de toekomst als voorbeeld kan dienen voor de gevaren van politieke hoogmoed.

En die ook politici buiten Groot-Brittannië stof tot overpeinzing zal geven over het gemoed van de moderne kiezer. Die lijkt definitief geëmancipeerd van partijpolitieke binding en laat zich niet met eenvoudige praatjes het bos in sturen. Vooral, zoals in het geval van May, als die praatjes neerkomen op een eindeloze herhaling van een aantal slogans - zonder dat ooit de inhoudelijke onderbouwing volgt, in debatten of elders.

Aangezien dit zo nadrukkelijk Mays verkiezingen waren, zou het niet verbazen als ze hier de politieke gevolgen uit zou trekken door op te stappen. In plaats daarvan wil ze leiding gaan geven aan een minderheidsregering met de Ierse Unionisten. Ze zal een zelfverzekerde Labourleider Jeremy Corbyn tegenover zich vinden, die tegen alle verwachtingen in succes boekt met een onversneden linkse boodschap. Er zullen weer lange verhandelingen geschreven worden over de zoveelste wederopstanding van de sociaal-democratie, maar in dit geval lijkt zij vooral te profiteren van de stem van jongeren die opzien tegen het vooruitzicht van de Brexit, vergezeld van Britten van alle rangen en standen die vooral bezuinigingsmoe zijn.

Hoe verschillend je de verkiezingsuitslag verder ook kunt interpreteren, het is in elk geval géén bevestiging van Mays inzet op een harde Brexit in de onderhandelingen met de Europese Unie. Integendeel, de uitslag weerspiegelt een fundamentele onzekerheid onder Britse kiezers over de toekomst die het land tegemoet gaat buiten de Europese Unie.

Kiezers lijken de voorkeur te geven aan een softe Brexit, waarbij Groot-Brittannië zich ten doel stelt onderdeel te blijven uitmaken van de interne markt en de douane-unie. Maar het is zeer de vraag of de huidige Britse politieke klasse deze begrijpelijke twijfels zal omzetten in een pragmatisch onderhandelingsmandaat voor de Brexit-besprekingen met de EU.

Andersom is het ook de vraag in hoeverre de resterende EU-landen bereid en in staat zullen zijn op een pragmatische manier om te gaan met de nu ontstane situatie. Op het continent staan sommige politici en commentatoren direct handenwrijvend klaar om het zout bij de Britten in de wonde te wrijven.

Kleingeestigheid en wrok gedijen blijkbaar goed in kringen van Europese federalisten als Guy Verhofstadt, die nog altijd bereid zijn elke realiteitszin en pragmatisme op te offeren aan de geesten die ze najagen.

Het is precies deze Brusselse bijziendheid die traditioneel zo deed verlangen naar het pragmatisme en de meer strategische blik van de Britten. Maar nu is Groot-Brittannië zelf verworden tot een onberekenbare speler, in de greep van een opstandig electoraat en politici die verstrikt zijn geraakt in hun eigen beloften.

Linksom of rechtsom, deze verkiezingsuitslag dicteert dat Theresa May genadebrood moet eten. Ze kan dit beter doen vóór ze het Kanaal oversteekt met een onderhandelingsteam dan daarna. Dat betekent: vervang het huidige 'harde Brexit'-team, matig je koers, en probeer te redden wat er te redden valt.

Lees verder over de Brexit

De EU is er klaar voor: het worden snoeiharde Brexitonderhandelingen
Strijdvaardig hebben de leiders van de 27 Europese lidstaten de Britten laten weten dat aan hun uittreding harde eisen zijn verbonden. Komt Londen zijn financiële verplichtingen niet na? Dan geen handelsakkoord.

Europese Commissie: Britten moeten voor alle Brexit-kosten opdraaien
De Europese Commissie zet hoog in bij de onderhandelingen over het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU. Londen moet al zijn financiële verplichtingen aan de Europese Unie tot de laatste eurocent nakomen, inclusief de verhuiskosten van twee in Londen gevestigde EU-agentschappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden