Reportage

En toen zaten opeens acht klassen van de gemengde Gelderlandschool thuis

Groep 3 van de Gelderlandschool krijgt Nederlandse les, thema kabouters. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Groep 3 van de Gelderlandschool krijgt Nederlandse les, thema kabouters.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op de Gelderlandschool in Den Haag moesten vorige week tien leerkrachten in quarantaine. Vervanging was er niet, dus acht klassen kwamen thuis te zitten. ‘Ouders spreken de taal niet, ze kunnen niet helpen met huiswerk.’

Irene de Zwaan

Na een intensieve studiedag waren de leerkrachten van de Gelderlandschool in Den Haag wel toe aan een borrel. Het was vrijdag, het weekend stond voor de deur en er hing een uitgelaten stemming in de lerarenkamer. Niets wees erop dat die maandag daarop acht klassen thuis kwamen te zitten.

‘Een collega meldde zich in het weekend met klachten’, zegt schooldirecteur Miranda van de Kolk. ‘Ze was gewoon ingeënt, dus we dachten dat het kwam van de griepprik die ze eerder die week had gehad. Maar het bleek toch echt corona te zijn.’

Daarna ging het snel. Een tweede leerkracht bleek besmet, later nog een derde. Zeven andere leerkrachten, die in dezelfde ruimte hadden gezeten, moesten in quarantaine. ‘We kampen op school met een ernstig lerarentekort’, aldus Van de Kolk. ‘Er was geen vervanging, dus we moesten deels overschakelen op thuisonderwijs.’

Scholen dicht

Het is een scenario dat zich de afgelopen twee weken, net na afloop van de herfstvakantie, op tientallen scholen in zowel het basis- als voortgezet onderwijs aftekende: klassen werden naar huis gestuurd en sommige scholen gingen zelfs helemaal op slot.

De reden kon worden opgemaakt uit de cijfers die het RIVM dinsdag naar buiten bracht: onder kinderen tussen de 5 en 9 jaar was het aantal positieve tests in een week tijd met 85 procent gestegen. In de leeftijdscategorie daarboven (10-14 jaar) zag het er met een toename van 76 procent niet veel rooskleuriger uit.

Hoewel het RIVM blijft herhalen dat kinderen niet de aanjagers zijn van deze epidemie (ze dragen het virus met name op elkaar over en worden vrijwel nooit ernstig ziek), is de impact enorm. Ouders voelen de druk toenemen, nu hun kinderen elk moment weer thuis kunnen komen te zitten. Sinds vorige week vrijdag gelden bovendien aangescherpte regels: is een kind besmet, dan moet het hele gezin - gevaccineerd of niet - in quarantaine.

null Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ook leraren ervaren stress, en dan met name over de almaar oplopende leerachterstanden onder hun leerlingen. Van het plan van het kabinet om met een miljardeninjectie een inhaalslag te maken, lijkt voorlopig weinig terecht te komen: de extra krachten die met het geld uit het Nationaal Programma Onderwijs zijn ingehuurd voor huiswerkbegeleiding of bijles, vangen nu noodgedwongen groepen op waarvan de leerkracht is uitgevallen.

Net als tijdens de eerdere corona-oplevingen, vallen de hardste klappen bij de kwetsbare groepen. Kinderen zoals die van de Gelderlandschool in Den Haag bijvoorbeeld, van wie het gros afkomstig is uit gezinnen met een migratieachtergrond. ‘Het is een doelgroep die lastig te bereiken is’, zegt directeur Miranda van de Kolk. ‘Ouders spreken de taal niet, ze kunnen niet helpen met huiswerk en hebben niet altijd de juiste devices, zoals een laptop, in huis.’

Dat heeft directe gevolgen voor het onderwijs, weet Marie-Louise van Ruiten, leerkracht van groep 3, uit ervaring. ‘Toen ik tijdens de vorige lockdown online een dictee afnam, kreeg ik van vier van de 22 leerlingen de antwoorden terug.’

Lage vaccinatiegraad

De Gelderlandschool ligt in de wijk Oostbroek-Zuid, waar de vaccinatiegraad rond de 35 procent ligt. Veel ouders van leerlingen op school hebben zich niet laten vaccineren. Dit plaatst directeur Van de Kolk voor een dilemma: kinderen met verkoudheidsklachten mogen gewoon naar school, en bij voorkeur worden ze getest. ‘Maar als dat niet gebeurt, laat je ze dan toch naar school komen als je weet dat veel ouders niet zijn ingeënt? Ik vind dat ongelooflijk lastig.’

Ze wijst erop dat er geen duidelijke richtlijnen zijn voor scholen die kampen met een corona-uitbraak. De regels verschillen inderdaad per regio én per school, beaamt een woordvoerder van koepelorganisatie GGD GHOR. ‘Het is maatwerk’, zegt hij. Of een klas naar huis moet worden gestuurd of een school zelfs helemaal gesloten dient te worden, hangt onder meer af van de vaccinatiegraad in de regio, de grootte van de school en de beschikbaarheid van personeel. In alle gevallen geldt: de GGD adviseert, de school bepaalt.

null Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Het ontbreekt compleet aan landelijke regie’, zegt Thijs Roovers, bestuurder van de Algemene Onderwijsbond (AOB). ‘De ene GGD zegt zus, de andere zo. Ik krijg schrijnende mails van schoolleiders en leerkrachten die niet meer weten waar ze het zoeken moeten.’ De samenloop van omstandigheden is volgens Roovers buitengewoon ongelukkig. ‘De griepperiode komt eraan, de testcapaciteit is afgeschaald en we kampen met een enorm lerarentekort. Dan zie je dat een organisatie bij het minste of geringste omvalt.’

De AOB pleit voor een extra boosterprik voor leraren, het verbeteren van de ventilatie in schoolgebouwen en het verlengen van de kerstvakantie, zodat de sector tot rust komt. Of er daadwerkelijk extra maatregelen worden genomen, wordt nog bekeken door het Outbreak Management Team, zegt een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs. Een algehele schoolsluiting ligt nu niet op tafel. ‘We willen er alles aan doen om de scholen open te houden.’

Lang uitslapen

Dat is goed nieuws voor groep-8 leerlingen Noël (13) en Ayaz (11) van de Gelderlandschool. Zij vonden het maar niets, toen ze vorige week thuis moesten blijven omdat hun leraar in quarantaine zat. ‘Het was echt vervelend’, zegt Ayaz, terwijl hij in de gang op een bank is neergeploft. ‘Want we leren zo helemaal geen nieuwe dingen.’ Noël telde in eerste instantie zijn zegeningen. ‘Ik heb tot 12 uur ’s middags geslapen’, zegt hij. Maar toen hij daarna aan zijn huiswerk begon, stuitte hij op een probleem. ‘Ik begreep er niets van, omdat ik geen uitleg kon krijgen. Mijn ouders spreken niet goed Nederlands.’

Ze zijn blij dat ze nu weer naar school mogen. En ook directeur Van de Kolk is opgelucht dat haar school weer draait: op één herstellende leerkracht na, is haar team weer compleet. Maar voor hoe lang? ‘Ik houd m’n hart vast.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden