En toen werd ik toch geraakt. Door een rij ledlampjes

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: de toekomst van ons eten en betoverende ledlampjes.

Cevdet Erek, Day (Yellow), 2014. Beeld -

Eindhoven, 3 januari

Het nieuwe jaar was begonnen, het oude al ruimschoots vergeten. Die top-zoveels, terugblikken, overpeinzingen - als stuifsneeuw weggeblazen. Het was tijd voor nieuwe gedachten, nieuwe horizonten, nieuw haar, nieuw eten.

Om met dat laatste te beginnen: in kunstruimte MU, gelegen in de wijk Strijp-S in Eindhoven, waar het nieuwe maar niet vanaf wil slijten, keek een fonkelnieuw gerecht mij aan. Het was... geometrisch. Kleurrijk. In een raster neergelegde hoopjes frambooskleurig... spul vormden een ondergrond voor een witte bol, waaruit roze... smurrie opborrelde.

Culinair recensenten, u kunt schamper om mij lachen, maar uw pen had óók gehaperd. Bord, onderbord, glas en fles suggereerden dat het geval geschikt was voor consumptie. Het bestek, dat onder meer bestond uit een knotsvormig metalen... ding met uitsteeksels, suggereerde moord en doodslag.

Ik keek niet naar een gerecht, maar naar een project van het Oostenrijkse kunstenaarsduo Julia Kaisinger en Katharina Unger, dat in hun Fungi Mutarium eetbare schimmels op giftig afval, zoals plastic, liet groeien. Ik keek, kortom, naar niets minder dan de toekomst van ons eten en dat - er even van uitgaande dat ik hier niet voor het lapje werd gehouden - vond ik tamelijk briljant.

Vergeet kroketjes van larven en broodbeleg van sprinkhanen, dank u smakelijk. Afval wordt de nieuwe gastronomie. De kunstculi's hadden hun eetbare schimmelballen gekweekt in een klinische plexiglazen constructie. Elke referentie aan vuilnis werd daarmee verdreven. Ik opende mijn mond... toch maar niet.

Er was meer wonderbaarlijks in MU, waar in de grotere groepstentoonstelling Matter of Life de drie winnaars van de Bio Art & Design Award werden gepresenteerd. Het idee van Studio PSK om gevoelige informatie voortaan te versturen per speciaal gekweekte, opgeleide en van chips voorziene postduiven bijvoorbeeld. Retro-futurisme van het zuiverste water.

Er zit een valkuil in deze niche-vorm van kunst, waar toch echt goede dingen worden bedacht. De uitvoering was zoals het er vaak uitziet bij dergelijke bio-kunst of art-meets-science. Petrischaaltjes, kookplaten, etiketten, proefjes. Wachtkamer, educatieve animatie, kunstenaars die poseren in labjassen. Wetenschappertje spelen, een knipoog naar échte laboratoria waar jarenlang wordt gezwoegd en honderden blindproeven passeren voor één nanodeel vooruitgang is geboekt - of niet.

De wetenschappelijke werkelijkheid opgeleukt. Onnodig, want het onderzoek is spannend genoeg, in elk geval spannender dan veel galeriekunst die zich 'onderzoek' noemt. Qua Bio Art zat het wel goed, maar het Design was hier vooral ironisch.

Behalve bij de Sloveense kunstenares Špela Petric, die een over zee zwervende structuur had gemaakt, de Naval Gazing. Een uit de kluiten gewassen, vijfpotig geval dat drijft en over het water wentelt, en daarbij net zolang aankoekt tot het een complete mini-biotoop aan schelpen en wieren heeft verzameld, waarna het uiteindelijk bezwijkt onder het eigen gewicht. Daar zag ik dan weer absoluut het nut niet van in. Wel de kunst.

Amsterdam, 7 januari

Het werk van Cevdet Erek 'functioneert als een hypothese, stelt de instinctieve logica van de kijker op de proef en spreekt zo de zintuigen aan.' Als u zoiets leest (ik las het op de website van galerie Akinci), loopt u toch gillend weg? Zo niet yours truly, die al op weg was naar de desbetreffende galerie, met gestrekte pas en venijnig tikkende hakken. Wat nou hypothese en instinctieve logica, wat nou op de proef stellen? Wat nou!

En toen werd ik toch geraakt. Door een rij ledlampjes. Het verdere werk van Cevdet Erek kon me gestolen worden, maar Day (Yellow) deed alle kreupelkunstproza vergeten. Een lichtkrant van 3,63 meter lang en 12 centimeter hoog vertoonde een lopende, gele balk. Die verscheen, verdween en dan was het weer een tijd donker. En dan kwam hij weer.

Pas na een tijd had ik door wat de wandelende lichtstreep voorstelde: het aantal uren per dag dat het momenteel licht is, afgezet tegen de duisternis. De droefenis van januari op het noordelijk halfrond, samengevat door een rij lampjes. En o, wat hypnotiserend: veel te lang donker, veel te lang wachtend op die paar uurtjes magere zon. Ik hunkerde naar de volgende lichtstreep als een bejaarde aan de costa.

Ik wilde het werk hebben - tv eruit en dit werk erin - en wist dat ik er elke dag naar zou kijken, net zolang tot het licht de overhand zou krijgen op de duisternis. Verslavend, ik zou de deur niet meer uitkomen tot midzomernacht. Schielijk verliet ik de galerie en zette thuis de kale kerstboom aan de straat.

Informatie

Matter of Life (en de Bio Art & Design Award 2014), MU, Eindhoven, t/m 22/2
Cevdet Erek, Faça galerie Akinci Amsterdam, t/m 24/1

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden