reconstructiebestorming capitool

En toen was de woedende meute binnen: een reconstructie van de chaos in het Capitool

Trump-aanhangers dringen rond 14.00 uur het Capitool binnen aan de noordkant van het gebouw. Beeld Reuters
Trump-aanhangers dringen rond 14.00 uur het Capitool binnen aan de noordkant van het gebouw.Beeld Reuters

Duizenden Trump-supporters overrompelden woensdag de beveiliging bij het Capitool en drongen door tot het hart van de Amerikaanse democratie. Wat gebeurde er allemaal in de chaos? Een reconstructie in zeven scènes. 

13.45-14.05 uur
Begane grond, bij de trap naar de Senaatskamer

Hij houdt zijn hand op het dienstwapen in zijn holster. Vlak voor de politieagent, in de deuropening, staat een woedende meute. ‘Back up’, roept hij, maar ze luisteren niet. Een man in een hoodie met daarover een zwart T-shirt met een grote Q, het symbool van samenzweringstheorie QAnon, loopt naar voren, onbevreesd.

De agent blijft ‘back up’ roepen, maar hij is zelf de enige die zich terugtrekt. Hij pakt zijn wapenstok, die kennelijk eerder is gevallen, op van de tegelvloer. Halfslachtig maait hij naar de man in het Q-shirt, die niet onder de indruk is. De agent wil zijn dienstwapen niet trekken en durft ogenschijnlijk ook de man voor hem niet te slaan met zijn stok, wellicht bang dat er dan nog grotere commotie ontstaat.

Vlak daarvoor is het Capitool, een neoclassicistische burcht op een heuvel, bestormd. Zonder veel moeite breken duizenden Trump-supporters door meerdere linies van dranghekken en agenten, die niet zijn voorbereid op zo’n grote menigte. Traangas, rookbommen en getrokken wapens halen niets uit. De indringers beklimmen de muren van het Capitool. Ze klauteren op de steigers die zijn neergezet voor over twee weken, als de nieuwe president wordt beëdigd.

Precies dat willen ze voorkomen.

Binnen zijn politici bezig de overwinning van Joe Biden te bekrachtigen. De frauduleuze overwinning, zo heeft Trump zijn aanhangers net weer verteld, zonder dat daar enig bewijs voor is. En zij kunnen er iets aan doen. ‘We gaan naar het Capitool’, zegt hij. ‘Ik ga met jullie mee.’

Met het plastic schild van een agent beukt een man een ruit in, waarna hij naar binnen klautert en de deuren opent. De gangen stromen vol met woedende en uitgelaten mensen. ‘Stop the steal!’, scanderen ze. Een enkeling is bewapend en heeft tiewraps bij zich. Er wordt geroepen: ‘Waar de fuck zijn ze? Waar is Pence?’

De agent, een zwarte man die een mondmasker om zijn kin heeft hangen, begint de monumentale marmeren trap op te rennen terwijl hij in zijn walkietalkie zegt dat hij zich terugtrekt naar een verdieping hoger. De man in het Q-shirt zit hem op de hielen. Hij zegt: ‘Je maakt deel uit van een corrupte regering.’

De menigte blijft de terugtrekkende agent achtervolgen, richting de Senaatskamer, totdat ze in een vertrek belanden met een schitterende kroonluchter aan het koepelplafond. Daar zijn nog drie agenten, die de groep tegenhouden. Voor even. ‘We gaan nergens heen!’, roepen de bestormers. ‘Dit is óns huis!’

14.10-14.20 uur
Senaatskamer

Vanaf het persbalkon ziet Nicholas Fandos, parlementair verslaggever van The New York Times, hoe beveiligers vicepresident Mike Pence en senator Chuck Grassley, na Pence de volgende om de president te vervangen, opeens aan hun armen trekken en meenemen uit de ruimte. Fandos heeft dan nog niet gehoord wat kijkers van de livestream van het debat al wel hebben opgepikt.

Terwijl senator James Lankford een paar minuten eerder zijn pleidooi hield, kwam er een beambte naar hem toe gelopen die fluisterde, opgevangen door de microfoon die nog aanstond: ‘De demonstranten zijn in het gebouw.’ Grassley sloeg met zijn hamer en schorste de vergadering. Er waren toen pas 12 van 538 kiesmannen geteld.

‘Dit is een noodgeval’, roept een beveiliger even later. Personeel begint haastig alle deuren te sluiten. Op Pence en Grassley na zitten alle senatoren en de aanwezige pers en personeelsleden gevangen. Fandos heeft tien seconden om te beslissen of hij de kamer verlaat of bij de senatoren blijft. Hij kiest het laatste, om verslag te doen. ‘De Senaat wordt afgesloten’, stuurt hij naar zijn chef. ‘Dit is beangstigend.’

Mitt Romney, een van de Republikeinen die het meest kritisch is geweest op Trump, gooit geërgerd zijn handen in de lucht en roept naar zijn partijgenoten die loyaal bleven aan de president: ‘Dit krijg je ervan, jongens.’

Eerst is de sfeer nog wat lacherig. Een senator neemt foto’s, tot een agent vraagt of hij daarmee wil ophouden. Senator Amy Klobuchar vraagt iedereen om stil te zijn. Ze heeft gehoord dat er schoten zijn gelost.

Opeens beginnen agenten de senatoren via een achterdeur de ruimte uit te dirigeren, te duwen. ‘En wij dan?’, vraagt een journalist vanaf het balkon. Een agent roept: ‘Ga naar de kelder en volg ons.’ Fandos grijpt zijn laptop en begint te lopen.

Mitch McConnell, de fractieleider van de Republikeinen, die door polio slecht ter been is, wordt door beveiligers ondersteund en gedragen. Eerder op de dag waarschuwde hij dat de democratie in een spiraal des doods terecht zou komen, als de ongefundeerde beschuldigingen van verkiezingsfraude serieus worden genomen. Nu zit hij midden in zo’n spiraal.

Het gezelschap daalt af in het gangenstelsel onder het complex. In alle haast nemen beambten de mahoniehouten kisten mee waarin de stembiljetten zitten. Als de groep aankomt in een ruimte om te schuilen, vraagt een beveiliger aan Fandos of hij de exacte locatie geheim wil houden.

Schorsing van de senaat, als de opstandelingen de zaal binnendringen. Beeld AP
Schorsing van de senaat, als de opstandelingen de zaal binnendringen.Beeld AP

14.20-14.45 uur
Huis van Afgevaardigden

Er klinkt geschreeuw en het zoemende geluid van gasmaskers, die de aanwezigen van onder hun stoel hebben gepakt. Tussen de banken en stoelen van het Huis van Afgevaardigden, in de zuidelijke vleugel van het Congresgebouw, leiden beveiligers mensen uit de zaal, naar de tunnels onder het Capitool. Democraat Jamie Raskin kan alleen aan zijn familie denken. Waar zijn ze?

Na een heftige week – Raskin verloor zijn 25-jarige zoon – heeft hij een van zijn dochters en een schoonzoon meegenomen om getuige te zijn van de machtsoverdracht. In plaats daarvan ziet hij hoe politici, journalisten en medewerkers angstig wegduiken en beveiligers met een grote houten kast de deur van de zaal barricaderen.

Het is snel gegaan. Enkele momenten eerder vroeg de Republikein Paul Gosar nog om orde in de zaal: de leden hadden nauwelijks aandacht voor zijn verhaal, keken schichtig om zich heen. Op hun mobieltjes komt het nieuws binnen: een woedende menigte beweegt zich langzaam door het gebouw.

Een gewonde man krijgt hulp in de Rotunda, de hal van het Capitool. Beeld EPA
Een gewonde man krijgt hulp in de Rotunda, de hal van het Capitool.Beeld EPA

14.35-14.45 uur
Ingang van de Speaker’s Lobby

Ashli Babbitt is bijna bij haar doel: de politici in het Huis van Afgevaardigden die de verkiezing van Biden dreigen te bekrachtigen. De 35-jarige luchtmachtveteraan vormt de voorhoede, met een kleine groep indringers.

Maar ze loopt vast. De deur gaat niet open. De Speaker’s Lobby, een statige hal vol kroonluchters en schilderijen die toegang biedt aan het Huis, is gebarricadeerd. Opgestapelde klassieke houten meubels blokkeren de doorgang. Waar normaal gesproken afgevaardigden met elkaar napraten na een vergadering, lopen nu zwaarbewapende agenten.

‘Break it down’, roept iemand. De overmacht van de kleine menigte is te groot voor de paar agenten die voor de deur staan. Ze trekken zich langzaam terug op de trap naar beneden. Het lukt de bestormers het glas in de deur te breken.

Wie gaat als eerste? Babbitt, herkenbaar aan haar rugzak met de kleuren van de Amerikaanse vlag, twijfelt niet. Ze klimt, zet zich met beide armen af om door de opening de hal binnen te gaan en dan: een knal.

Een agent in burger, die links in een van de aanpalende kamers schuilt, vuurt zijn pistool af. Het is dan omstreeks kwart voor drie. Het schot is in het Huis van Afgevaardigden te horen.

Babbitt valt achterover op de grond. Haar hoofd leunt op de rugzak, uit haar mond komt bloed, ze schokt. Omstanders proberen haar direct op te tillen. Maar agenten, die de trap opsnellen, jagen ze weg. Ze verlenen eerste hulp. De zwaargewonde vrouw wordt naar het ziekenhuis gebracht, waar ze aan haar verwondingen overlijdt.

Trumpo-aanhangers in de Rotunda Beeld EPA
Trumpo-aanhangers in de RotundaBeeld EPA

14.45-15.00 uur
Huis van Afgevaardigden

Als het schot om 14.45 uur klinkt, stokt de evacuatie van het Huis. Iedereen laat zich vallen op de vloer. Emily Cochrane, verslaggever van The New York Times, is in de zaal en vraagt zich af of de stoelen waarachter ze schuilt wel bescherming bieden. Moet ze niet een paar treden afdalen en dekking zoeken achter de tv-apparatuur? ‘Ik hou van jullie’, stuurt ze naar vrienden en familie.

Achter de scherven van de ruitjes in de deur zijn de druk bewegende hoofden van de bestormers te zien. Gebonk en geschreeuw. Vanuit de zaal houden in pak gestoken beveiligers ze onder schot. ‘Back off, back off!’

De sfeer wordt grimmig. Politici vallen tegen elkaar uit. ‘This is because of you!’, schreeuwt Democraat Dean Phillips naar Republikeinen. Zijn collega Steve Cohen laat de zaal duidelijk horen wie hij verantwoordelijk acht voor de bestorming. ‘Call Trump’, roept hij. ‘Call your friend.’

Politici helpen elkaar ook. Zoals de Democraat Ruben Gallego, die op de stoelen springt, zijn ondergedoken collega’s uitlegt hoe de gasmaskers werken en probeert hen gerust te stellen.

Ontruiming van het Huis van Afgevaardigden, de deur wordt gebarricadeerd, wapens gericht op de demonstranten achter de deur.   Beeld AFP
Ontruiming van het Huis van Afgevaardigden, de deur wordt gebarricadeerd, wapens gericht op de demonstranten achter de deur.Beeld AFP

15.00-15.30 uur
Senaatskamer en Nancy Pelosi’s kantoor

Jake Angeli gooit zijn armen in de lucht, spant zijn biceps aan, schreeuwt van blijdschap. Hij heeft 3.700 kilometer gereisd van zijn thuisstaat Arizona naar Washington om er vandaag bij te zijn en nu staat hij in het hart van de democratie. Aan het bureau van de voorzitter van de Senaat, Mike Pence, laat hij zich fotograferen. De Senaat is nu van de meute.

Hij is de zelfverklaarde ‘sjamaan van QAnon’. Zijn vaste uitdossing trekt de aandacht. Een rood-wit-blauw geschilderd gezicht, als een indiaan die ten strijde trekt. Een bontmuts met bizonhoorns op zijn hoofd. Een ontbloot bovenlijf met grote tatoeages, symbolen van de Noorse god Odin. Een Amerikaanse vlag aan een speer geregen. En een megafoon aan een touw over zijn schouder.

Terwijl Angeli aan het bureau uitgebreid poseert, schreeuwt hij: ‘Waar is Pence? Verstop je niet langer!’

Een paar deuren verder zit bestormer Richard Barnett (60), ook wel Bigo genoemd, in de bureaustoel van Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Zijn schoen op het bureau en de Amerikaanse vlag gedrapeerd op het ladekastje. Triomfantelijk houdt hij zijn armen in de lucht.

Eenmaal buiten laat Barnett aan journalisten zijn eigen trofee zien. Een brief, persoonlijk gericht aan Pelosi. Heeft hij gejat van het bureau. Of nou ja, gejat, hij heeft een kwartje achtergelaten. Al is ze het niet waard, vertelt hij de journalisten.

Bestormer Richard Barnett (60), in de bureaustoel van Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden.

A supporter of US President Donald Trump sits inside the office of US Speaker of the House Nancy Pelosi as he protest inside the US Capitol in Washington, DC, January 6, 2021. - Demonstrators breeched security and entered the Capitol as Congress debated the a 2020 presidential election Electoral Vote Certification. (Photo by SAUL LOEB / AFP) Beeld AFP
Bestormer Richard Barnett (60), in de bureaustoel van Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden.A supporter of US President Donald Trump sits inside the office of US Speaker of the House Nancy Pelosi as he protest inside the US Capitol in Washington, DC, January 6, 2021. - Demonstrators breeched security and entered the Capitol as Congress debated the a 2020 presidential election Electoral Vote Certification. (Photo by SAUL LOEB / AFP)Beeld AFP

18.00-20.30 uur
Senaatskamer

Na bijna vier uur komen Nicholas Fandos en de andere journalisten en senatoren uit hun schuilplaats. Onder zware beveiliging begeven ze zich naar de Senaat, met de kisten vol stembiljetten bij zich.

Fandos doolt een tijdje door het griezelig lege gebouw. De tegels zijn bedekt met een plakkerige poederlaag van de resten van brandblussers en pepperspray. Banken zijn omgegooid en blikjes, glas en ander vuil liggen verstrooid door de gangen. Op de begane grond vindt hij wat naalden en een defibrillator. In The New York Times vraagt hij zich af door wie die gebruikt zou zijn. En leeft diegene nog?

Een paar uur eerder, rond vier uur, heeft de toekomstige president, Joe Biden, het land toegesproken. Hij roept Trump op om de bestormers een halt toe te roepen. Vlak daarna zet Trump een video op Twitter waarin hij tegen zijn aanhangers zegt: ‘Ga naar huis. We houden van jullie. Jullie zijn erg bijzonder.’

De politie, FBI en Nationale Garde vegen al uren de gangen leeg, gewapend met stenguns en flitsgranaten. Pas tegen 18.00 uur, iets na zonsondergang, wordt het gebouw veilig verklaard. In de tussentijd zijn er 52 mensen gearresteerd en drie andere doden gevallen. Voor de trappen van het gebouw vernielt een groep relschoppers de apparatuur van de media, terwijl ze roepen: ‘CNN sucks.’

In de Senaatskamer bekijkt Fandos hoe het tellen van de stemmen wordt hervat. Mike Pence, die door Trump in een tweet is omschreven als een lafaard, vraagt of hij het woord mag nemen. ‘Dit is een donkere dag’, zegt hij. ‘Aan degenen die een ravage hebben aangericht: jullie zullen niet winnen. Geweld wint nooit. Vrijheid wint.’

Meerdere Republikeinen, die eerder nog hun bedenkingen wilden uiten over het verloop van de verkiezingen, zijn door de bestorming van mening veranderd. Op zes na stemmen alle senatoren voor het aanwijzen van Joe Biden als de nieuwe president van de Verenigde Staten.

Met medewerking van Erik Verwiel

Verantwoording

Voor deze reconstructie is gebruikt gemaakt van vele bronnen en media, onder meer The Washington Post, The Wall Street Journal, The New York Times, AP, Bloomberg, USA Today, The New York Post, CNN, BBC, ITV News, videobeelden, foto’s en berichten op sociale media van journalisten, ooggetuigen en politici.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden