'En toen BOEM, het was alsof ik in beton vastzat'

Eind december veroorzaakt de Nederlander Mikkel Harder in het Oostenrijkse skigebied Ischgl een lawine, wanneer hij off-piste aan het skiën is. Hij raakt bedolven. Een impulsaankoop redt zijn leven.

Het is 27 december, kwart over twee in de middag, als Mikkel Harder (34) zijn ski's vastklikt. Hij staat op een berg in het Oostenrijkse Ischgl en hij kijkt naar de piste waar hij zich zo af zal storten. Hij is samen met zijn vriendin en twee vrienden. Het is een rode piste. Voor Mikkel is dat niks bijzonders. Hiervoor heeft hij de hele ochtend buiten de pistes geskied. Op steile, maagdelijk witte hellingen.

Die middag vertrekt hij als eerste. Als hij bijna aan het eind van de piste is, maakt hij een bocht naar links. 'Ik ging er maar een klein beetje naast', zegt hij. 'Tien, twintig meter. Er lag veel verse sneeuw, maar ik zag tientallen sporen van ski's. Vóór mij waren meerdere mensen daar naar beneden gegaan. Eigenlijk leek het net een piste op die plek.'

Hij komt terecht op een steil stuk - een helling van 35 tot 40 procent. Dan begint de sneeuw te schuiven.

'In eerste instantie dacht ik dat het iets kleins was. Ik maakte een paar bochten. Ik was verbaasd. Ik hoorde ook niets. Eerlijk gezegd dacht ik dat ik er zo uit zou zijn. Ik dacht: als ik beneden ben, ski ik zo weg.'

Mikkel, consultant bij Deloitte, is een ervaren skiër. De afgelopen vijftien jaar was hij elk winterseizoen in de Alpen. Soms stond hij maanden achter elkaar op de ski's.

'Ik heb in mijn leven zo vaak off-piste geskied. Op veel van die plekken weet je gewoon dat je moet oppassen. Dan ben ik voorzichtig. Alert. Maar hier dacht ik er niet eens over na dat ik risico zou lopen.'

Na de eerste twee seconden slaat zijn zorgeloosheid om. 'Ineens was er heel snel heel veel sneeuw. Alles om me heen was in beweging. Ik zat midden in een lawine die ik zelf had veroorzaakt. Vijftig meter boven me was de sneeuw afgescheurd en dat liep door tot vijftig meter onder me. De sneeuwlaag was niet eens zo dik, maar als je dat allemaal tegelijk over je heen krijgt, is het heel veel. Mensen die het zagen gebeuren, zeiden dat het leek alsof er een muur op me afkwam.

'Ik probeerde eruit te skiën, maar mijn ski's kwamen steeds dieper in de sneeuw te zitten. Ik werd naar onderen getrokken. Mijn schoenen schoten niet los, waardoor ik nog verder naar beneden werd gezogen.

'Vanaf dat moment wist ik: nu is het vechten. Ik wist dat ik moest proberen om boven de sneeuw te blijven. Als mijn vrienden na de lawine maar iets van me zouden zien, kon ik gered worden. Ik heb in mijn leven veel over lawines gelezen. Als je daarin verzeild raakt, moet je zwembewegingen maken, maar dat lukte niet echt meer. Het ging allemaal heel snel.

'Vlak voor mijn mond bewoog ik met mijn hand snel op en neer. Dat lukte een keer of vijf, zes. Ik wilde een kuiltje in de sneeuw maken, zodat er wat lucht zou zijn. Mijn andere hand stak ik omhoog. Ik hoopte dat die misschien ergens uit zou steken. In totaal duurde het acht, negen seconden. De laatste paar seconden ging het steeds langzamer.

'En toen - BOEM - zat alles vast. Het was alsof ik in beton zat. Ik kon geen vinger meer bewegen, letterlijk. Ik kon alleen nog met mijn ogen knipperen, achter mijn skibril.

'Ja, en daar lig je dan. Het was donker om me heen. Eigenlijk had ik geen idee wat boven of onder was, maar op de een of andere manier wist ik zeker dat ik rechtop lag.

'Vanaf dat moment was ik alleen met mijn gedachten. Ik zei tegen mezelf: nu niet in paniek raken, rustig ademen, als ik te snel adem, raakt de zuurstof op. Mijn gedachten gingen heen en weer. Ik dacht: shit, shit, shit, dit is het dan. Dit kan helemaal mislopen. Ik kan gewoon stikken.

'Aan de andere kant dacht ik: dit mag niet fout gaan, ik kan niet doodgaan. Ik heb net een dochter van 5 maanden, ik heb een vriendin. Het kan toch niet dat ik die nooit meer zal zien? Ik moet nu gewoon wachten. Ze moeten me kunnen vinden. Ik kan toch niet zo diep liggen?'

Om zijn bovenlichaam heeft hij een lawinepieper - zijn enige hoop. Hij heeft het ding al zes jaar. Die ochtend heeft hij hem aangezet: vanonder de sneeuw zendt hij radiosignalen uit. 'De avond ervoor had ik gezien dat de batterijen bijna op waren. Met mijn dochter op de arm ben ik door de sneeuw naar de supermarkt gelopen en heb ik nieuwe gehaald.'

Maar de minuten gaan voorbij. Langzaam dringt het tot hem door dat zijn hand, die muurvast zit, waarschijnlijk niet boven de sneeuw uit komt. Niemand kan zien waar hij ligt.

'Ik heb altijd gedacht dat het een verschrikkelijke dood moest zijn onder de sneeuw. Je ademt je eigen adem weer in. Maar dat was het helemaal niet. Ik sliep zo'n beetje in. Het ging heel soepel. Ik had geen pijn. Er was niet één bewust moment waarop ik dacht: dit is het, nu ga ik dood.' Na twee minuten raakt hij bewusteloos door het zuurstofgebrek.

Zijn vriendin beseft in eerste instantie niet eens dat hij weg is. 'Ik had de lawine wel gezien', zegt Janine Dortmundt (34), 'maar ik dacht dat er niemand in zat.

'Ineens zag ik een van onze vrienden zijn snowboard afdoen en erheen rennen. Ik schreeuwde: wat doe je? Hij riep: 'Mikkel zit erin, Mikkel zit erin.' Eerst geloofde ik het gewoon niet. Ik keek om me heen, omdat ik dacht dat hij ergens op de piste stond. Maar al snel zag ik aan die vriend dat het zo was. Mijn hart stond stil.'

Ze trekt haar handschoenen uit om haar pieper om te zetten op 'search'. Daarmee kan ze het signaal ontvangen dat de pieper van Mikkel onder de sneeuw uitzendt, als ze maar dicht genoeg in de buurt is. Ze begint rond te lopen. Het gaat moeizaam. Het lokaliseren van lawineslachtoffers is moeilijk, zelfs voor ervaren bergsporters.

De lawine is 100 meter lang en 40 meter breed. 'Alle drie begonnen we als gekken te zoeken. Je weet dat je maar zo weinig tijd hebt. Ik had meerdere keren geoefend met de pieper. Rugzakken begraven in de sneeuw en ze eruit gehaald. Had ik maar vaker geoefend. Het duurde zo lang. Ik denk dat ik na een minuut al dacht: oh, dit is te laat. 'Door haar hoofd schiet een zinnetje dat haar niet meer loslaat. 'Ik ben een alleenstaande moeder.' Tegelijkertijd zegt ze tegen zichzelf dat hen dit niet zal overkomen.

Er komen steeds meer mensen omheen staan, ook families met kinderen. Sommigen helpen zoeken. De rest kijkt toe.

Een van de vrienden heeft zijn pieper speciaal voor deze vakantie aangeschaft. Veel ervaring heeft hij niet. Wel heeft hij de gebruiksaanwijzing die ochtend helemaal doorgelezen. Na een paar minuten schreeuwt hij het ineens uit.

'Ik denk dat ik hem heb', roept hij.

Meteen begint hij te graven in de sneeuw. Ook Janine helpt, met blote handen. Dan vinden ze een hand.

'We zagen een stukje van een handschoen', zegt Janine. 'We knepen erin, maar hij gaf geen teken van leven.' Zo snel als ze kunnen, scheppen ze de sneeuw weg. Ze vinden zijn hoofd, maar opnieuw reageert hij niet.

'Hij had blauwe lippen', zegt Janine. 'We zagen dat hij weg was.'

Er zijn dan al zeker vijf minuten voorbijgegaan. 'We zijn er', roept Janine tevergeefs tegen haar vriend. 'Het komt goed.'

Een van de jongens slaat hem hard op zijn wang. 'Zeg iets', schreeuwen ze met zijn drieën. 'Kun je ons horen? Zeg iets.'

Dan ziet ze zijn lippen bewegen. Luid en duidelijk roept hij plotseling: 'Já.' De drie beginnen de rest van zijn lichaam uit te graven. Huilend valt zijn vriendin hem om de hals.

Dan klinkt er opnieuw een piepersignaal: mogelijk ligt er nog iemand onder de sneeuw. 'Ik ben oké', zegt Mikkel meteen. 'Laat mij hier maar liggen. Zoek, zoek, zoek.'

'Ik wist dat ik de lawine had veroorzaakt', zegt hij. 'Je wilt natuurlijk niet dat er nog iemand begraven ligt in de sneeuw.' Maar na een zoekactie van een halfuur blijkt het loos alarm.

Uiteindelijk loopt hij zelf naar de helikopter die klaar staat om hem naar het ziekenhuis te brengen. Onderkoeld. Trillend.

'In het ziekenhuis stond er een heel team te wachten. Toen ze me binnen zagen lopen, begonnen ze te glimlachen.'

Hij wordt van top tot teen onderzocht, maar hij heeft niets. Als hij die avond zijn dochtertje van vijf maanden uit haar bed haalt, heeft hij tranen in zijn ogen.

Achteraf zijn er de beelden. 'Ik zie steeds voor me dat ik hem uit de sneeuw graaf, maar dat hij niet meer wakker wordt', zegt vriendin Janine. 'Ik vraag me af hoe het was gegaan als ik alleen was geweest. Ik weet niet of ik hem had gevonden.'

Zelf denkt Mikkel vooral terug aan de momenten onder de sneeuw. Aan het ademen. Aan het wachten. 'Ik ben gered door die pieper. Zonder dat ding en zonder mijn vrienden was ik dood geweest.'

Hij is zijn leven lang dol geweest op off-piste skiën. 'Je bent in de natuur, je hoort niets, er is niemand. Het is zo mooi. Er zijn genoeg mensen die het doen voor de kick van het gevaar, maar bij mij speelt dat geen rol. Ik vind het mooi dat de hele berg voor me open ligt. Sommige hellingen zijn zo steil dat je er te voet niet af kunt.

'Ik weet dat dit nooit was gebeurd, als ik niet off-piste was gegaan. Ik heb met mezelf afgesproken dat ik straks, als alle emoties zijn gezakt, ga bedenken of ik ooit weer off-piste ga skiën.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden