En toch viel het tegen, seizoen 3 van House of Cards

Het is gezien: het derde seizoen van de bejubelde tv-serie House of Cards. En ja, het viel toch een beetje tegen. Wat is daarvan de oorzaak? Let op: dit stuk bevat talloze spoilers.

Beeld David Giesbrecht

'I'm leaving you'. Vastberaden liep Claire Underwood het shot uit, naar de kijker toe, weg bij haar man Frank, die alleen maar kon toekijken en haar nog één keer nariep. Maar de 'Claire' die vervolgens over Underwoods lippen kwam, was niet kwaad, niet vastberaden, niet overtuigend zoals we van Frank gewend zijn. Nee, het was een verzuchting; even machteloos als berustend.

De climax van de finale van het derde seizoen van House of Cards ging niet over een stiekeme moord, niet over een geniale politieke zet en ook niet over een dreigende journalistieke onthulling die het zorgvuldig opgebouwde imperium van het echtpaar Underwood in een keer omver zou blazen. Het drama zit 'm dit keer tussen Frank en Claire. Daarmee moeten we het dan maar doen.

Ontevreden kijker

Dat klinkt misschien een beetje ontevreden en dat mag de kijker van House of Cards, die een lang jaar halsreikend uitkeek naar een nieuw seizoen, best zijn. Het derde seizoen kun je met goede wil wel aardig noemen, maar eigenlijk viel het gewoon tegen. Dat is vreemd, want dit seizoen had alles wat je van een goede televisieserie mag verwachten. Er was de spanning of Frank het zou gaan redden als president. Tussen Franks ambities en die van Claire was wrijving ontstaan. Een nieuwe Koude Oorlog was ophanden; er waren geheime operaties, dronevluchten, nationale rampen en natuurlijk de zwaarbevochten herrijzenis van ijskoude psychopaat Doug Stamper.

Net als de vorige seizoenen was ook deze jaargang weer prachtig in beeld gebracht, voortbordurend op de toon die regisseur David Fincher in de allereerste afleveringen had gezet. Sommige shots waren net schilderijen van Caravaggio. En als dat de scènes geen extra gewicht, dreiging of spanning meegaf, dan was het wel de - in politieke documentaires tot vermoeiens toe gekopieerde - soundtrack. Door die aanzwellende cello's en het onheilspellende geluid van de sopraan onder de toch al ongemakkelijke seksscène tussen Frank en Claire (hij huilend, zij in joggingpak) veroorzaakte die scène niet alleen kromme tenen, maar leidde ook tot een plezierig ongemakkelijk gevoel in de maag.

Beeld David Giesbrecht

FC Barcelona

Er waren plotwendingen (de whodunit in de affaire met de Russen in de Jordaanvallei), momenten van verrassing (de draai van Jackie Sharp, die zich uiteindelijk toch achter Heather Dunbar schaarde); sterke karakters (Dunbar) en karakterontwikkelingen (Teflon Remy werd eindelijk een beetje mens). Er waren geweldige dialogen, er was een moord en er was iemand die erg op Vladimir Poetin leek. Technisch was dit seizoen goed in orde, maar toch deed het weinig.

Het was als kijken naar de zoveelste overwinning van FC Barcelona. De wedstrijd ziet er mooi verzorgd uit en Messi glipt overal tussendoor, maar ontroeren wil het maar niet.

Hoe kan dat? De kracht van de vorige twee seizoenen van House of Cards was dat het verhaal zich net onder het hoogste niveau van de macht afspeelde. In dat voor de gemiddelde kijker onontgonnen gebied liet Frank Underwood zien hoe macht nu eigenlijk werkt; wie aan de touwtjes trekt en welke verrotte goocheltrucs daarbij worden uitgehaald. Het ambt van de Amerikaanse president is in meer dan genoeg films en series uitgebreid aan bod gekomen; dat geldt niet voor de house majority whip of de vicepresident, de functies die Frank Underwood in respectievelijk het eerste en tweede seizoen bekleedde. Daar, in de schaduw van de absolute macht, was Underwood thuis, leidde hij de kijker rond door de glibberige catacomben van zijn scharlakenrode spiegelpaleis en maakte hij iedereen die keek, aflevering na aflevering, medeplichtig.

Net niet

Maar dit seizoen moest Frank als president van de Verenigde Staten conflicten uitvechten met zijn Russische evenknie, beleid maken, beslissen over dronemissies en en passant ook nog Claire in het zadel van de diplomatieke macht helpen. Het droop er aan alle kanten af dat de makers hun huiswerk goed hadden gedaan. Van de details in the Oval Office tot de vergaderzaal van de Verenigde Naties; van het toepassen van de Stafford Act tot het omzeilen van het Congres.

Ergens in al dat 'kijk eens hoe goed wij weten hoe alles werkt' verloor House of Cards zich in losse verhaallijnen en vergat het een keuze te maken, waardoor er na dertien afleveringen een net-nietgevoel overheerst. Dat kwam juist doordat Frank Underwood president was. Hij had dit seizoen niets anders meer om voor te vechten dan aanblijven als president, en dat bleek een stuk minder spectaculair dan de weg ernaartoe.

Het was ook Frank Underwood zelf die, met al zijn theatrale conduite, niet helemaal serieus te nemen viel als commander in chief. Het zal ongetwijfeld voorkomen dat een president een keer zijn staf uitkaffert of uitvalt tegen zijn first lady. Maar soms was het te veel schouwburg en te weinig Witte Huis. De Frank van dit seizoen was niet de Frank van de eerste twee seizoenen, maar een karikatuur ervan.

Afgebladderd bestelbusje

Dat is natuurlijk jammer, maar laten we House of Cards niet nu al afschrijven. In de Gouden Eeuw van de televisie worden we om de oren geslagen met de ene fantastische serie na de andere. Homeland is nog niet afgelopen of het nieuwe seizoen van House of Cards dient zich aan, gevolgd door een nieuwe jaargang Game of Thrones. Wat is de keerzijde van al dat moois? Verbazing is niet genoeg; de kijker wil verbijsterd zijn; niet bang, maar doodsbenauwd; niet geschrokken, maar geschokt. Als een seizoen van de ene serie wat minder is, is de overstap naar een andere zo gemaakt. Zo verloor Homeland in het zwakke derde seizoen behoorlijk wat kijkers. Toen die serie zich bij de volgende editie met verve herpakte, waren zij er dus niet meer bij. Wie bleef, werd beloond.

Het bewierookte The Sopranos en The Wire, ijkpunten voor de moderne televisieserie, kenden ook mindere momenten. Die horen er nu eenmaal bij. Ook voor House of Cards ligt er nog genoeg moois in het verschiet. De ongetwijfeld vuile verkiezingsstrijd tussen Frank en zijn Republikeinse tegenstander is iets om nu al naar uit te kijken. Hoe lang kan Doug Stamper de ongetwijfeld op handen zijnde ondergang van zijn baas uitstellen door onschuldige vrouwen achter in een afgebladderd bestelbusje te gooien?

Eén minder seizoen betekent niet de ondergang. Net zoals Frank en Claire dit seizoen deden, moet de kijker daarom zijn huwelijkse geloften met House of Cards hernieuwen. Juist nu het wat minder gaat. Maar wel met het voorbehoud dat als het volgend jaar toch weer tegenvalt, er niets anders rest dan een welgemeend 'I'm leaving you'.

Seizoen vier

Na het open einde van seizoen drie zou je verwachten dat de komst van seizoen vier een absolute zekerheid is. Maar Netflix, het bedrijf dat de serie uitbrengt, heeft nog geen officiële aankondiging gedaan. Toen tijdens een interview met de website Indiewire aan schrijver Beau Willimon werd gevraagd of hij het derde seizoen had geschreven met een vierde in zijn achterhoofd, antwoordde hij ontwijkend: 'Je hebt helemaal gelijk, er is nog geen aankondiging voor seizoen vier geweest'. En ook daarmee moeten we het voorlopig maar doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden