En nu ook de wachtdagen van tafel

Opnieuw voeren schoonmakers actie. Ook de eerste twee dagen dat zij ziek zijn, willen ze worden doorbetaald. Want uit onderzoek blijkt dat ze zich dan niet eerder ziek melden.

Het is voorjaar en dat staat in de schoonmaak niet meer alleen synoniem voor extra bezems, stofdoeken en zemen, maar ook voor staken. Honderd schoonmakers op Schiphol hebben gisteren enkele uren het werk neergelegd, en dat is nog maar het begin, dreigen ze. De nucleaire top volgende week vinden ze een uitgelezen kans om verder actie te voeren. Het is nu al de derde keer binnen vier jaar dat schoonmakers staken om een betere cao af te dwingen. Waarom is er weer een staking nodig?


Na respect, een code tegen prijsdumping die inmiddels door ruim zevenhonderd bedrijven is ondertekend en bovengemiddelde loonsverhogingen strijden de schoonmakers vooral voor afschaffing van de twee wachtdagen voordat bij ziekte het loon wordt doorbetaald.


De werkgevers willen daaraan best tegemoet komen, zegt Hans Simons namens werkgeverskoepel OSB. 'Maar de maatregelen moeten wel in balans blijven. Dan moet er worden ingeleverd op de uitkering van langdurig zieken. Die is nu twee jaar 100 procent en dat is uitzonderlijk goed, afgezet tegen vergelijkbare sectoren. Werkgevers vinden dat een bescheiden prikkel nodig blijft.'


Dat is niet volgens de afspraak, vindt Ron Meyer van FNV Schoonmaak. 'Bij de vorige cao-onderhandelingen, in 2012, was afgesproken dat er onderzoek zou worden gedaan naar verzuimbeleid. Als dan blijkt dat schoonmakers zich niet vaker ziek melden als ze vanaf de eerste dag hun loon doorbetaald krijgen, komen de werkgevers weer met iets anders. Het zoveelste bewijs dat er nog steeds onvoldoende respect is voor de schoonmakers.'


Respect heeft veel gezichten, vinden de vakbonden. Daarom is een andere belangrijke eis ook nu weer een bovengemiddelde loonsverhoging. De vakbonden overvragen daarmee, vindt Simons van de OSB. Hij wijst erop dat de werkgelegenheid onder druk staat en daarom een bescheidener loonsverhoging op zijn plaats is. Bovendien: 'Schoonmakers verdienen inmiddels 120 procent van het minimumloon. Daarmee krijgen ze meer dan medewerkers in de catering of thuiszorg. Ook heeft 80 procent van de 150 duizend schoonmakers een vast contract. We kunnen trots zijn op deze arbeidsvoorwaarden.'


De werkgevers krijgen steun van beloningsdeskundige Hans van der Spek van adviesbureau Berenschot. 'Een schoonmaker verdient heel behoorlijk als je kijkt naar vergelijkbare sectoren, bijvoorbeeld de catering of supermarkt. Maar het uurloon is niet het grootste probleem, dat is het inkomen.'


Want het respect vertaalt zich nog niet in volwaardige banen. De schoonmaak is nog altijd een sector van kleine baantjes, van twee of vier uur per dag.


'Veel schoonmakers komen daaraan tekort. De armoede neemt toe. Om uit de bijstand te komen moet je minimaal 24 uur werken en dat lukt vaak niet. Dan helpt het ook niet als je wordt gekort omdat je ziek bent', zegt Jan Kampherbeek van CNV Vakmensen.


Er is op kleine schaal een begin gemaakt met schoonmaken tijdens kantooruren en er wordt geprobeerd grotere banen te creëren door een combinatie te maken van schoonmaken, catering en facilitaire dienstverlening.


Daar moeten werkgevers nog belangrijke stappen zetten, vindt Meyer van de FNV. 'De schoonmakers hebben zich door actie te voeren geëmancipeerd. Zij durven nee te zeggen en eisen te stellen, zoals we ook nu weer doen. De werkgevers zijn nu aan de beurt, bijvoorbeeld als ze met opdrachtgevers onderhandelen over wanneer schoonmakers werken.'


Er is nog altijd een cultuuromslag nodig willen de schoonmakers echt zichtbaar zijn en zich gewaardeerd voelen. De roep om respect, waar de schoonmakers al in 2010 om vroegen, zal weer vaker klinken.


Wat hebben stakingen in 2010 en 2012 opgeleverd, en wat speelt er nu?

Inzet vakbonden (2010):


- Respect voor de schoonmakers.


- 3,5 procent loonsverhoging voor twee jaar; werkgevers boden in eerste instantie geen loonsverhoging.


- Er moet een einde worden gemaakt aan het aanbesteden op laagste prijs waardoor arbeidsvoorwaarden steeds verder onder druk komen te staan.


- Er moet worden geïnvesteerd in het opleiden van schoonmakers.


Afgesproken na staking van negen weken:


- 2,75 procent loonsverhoging voor twee jaar.


- Code Verantwoordelijk Marktgedrag: behalve de prijs tellen ook de kwaliteit en de arbeidsomstandigheden mee. De Code werd in 2011 gepresenteerd en is nu ondertekend door ruim 700 bedrijven.


- Nederlandse taalles voor schoonmakers.


Inzet vakbonden (2012)


- 5 procent loonsverhoging voor twee jaar; werkgevers boden 3 procent voor twee jaar.


- Afschaffen van twee wachtdagen bij ziekte.


- Er moet verder worden geïnvesteerd in het opleiden van schoonmakers.


Afgesproken na een staking van zestien weken:


- 4 procent loonsverhoging voor twee jaar.


- Onderzoek naar structurele aanpak ziekteverzuim. Uitkomst van experiment onder schoonmakers: als de wachtdagen worden afgeschaft loopt het ziekteverzuim niet op.


- Opleidingsmogelijkheden worden uitgebreid.


Inzet vakbonden (2014)


- 5,5 procent loonsverhoging voor twee jaar (CNV), bruto uursalaris moet met 50 cent omhoog naar 11,20 euro. Vooral de schoonmakers in de lagere schalen moeten er meer geld bij krijgen.


- Wachtdagen bij ziekte moeten worden afgeschaft.


- De inkomenspositie van schoonmakers moet worden verbeterd door hun banen te verbreden. Zij hebben vaak een kleine baan van een paar uur per dag.


Tegenbod werkgevers:


- Loonsverhoging in lijn met gemiddelde loonontwikkeling, vooral zorgen dat werkgelegenheid behouden blijft.


- Wachtdagen bij ziekte kunnen worden afgeschaft, maar dan wordt er minder loon doorbetaald bij langdurig verzuim.


- Experimenteren met combinatiebanen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden