En? Hoe was Moholo-Moholo? Verrassend goed!

Het kwartet van de Zuid-Afrikaanse drummer Louis Moholo-Moholo speelde in het Bimhuis.

Louis Moholo-Moholo (rechts) met zijn kwartet in het Bimhuis, 18 juni 2015.Beeld JL

Louis Moholo-Moholo, de legendarische Zuid-Afrikaanse jazz-drummer, is de laatste van de Blue Notes. Hij vertelde over het roemruchte verleden van die groep aan Fred de Vries; dat interview tijdens een rondritje bij Kaapstad stond op 17 juni in de krant en het staat ook hier op het Afrikablog. Moholo was enige die naar een vrij Zuid-Afrika kon terugkeren.

Donderdagavond speelde Moholo met zijn huidige kwartet in het Bimhuis in Amsterdam. Geen sprake van vergane glorie: het was een verrassend goed concert, hecht en fris.

Non-stop speelde het kwartet uiteenlopende stukken aan elkaar met inventieve overgangen. Er klonken flarden kerkgezang, ritmes en melodieën uit de Zuid-Afrikaans townshipjazz Kwela, een themaatje dat leek op een pennywhistle - het goedkope fluitje waarmee Zuid-Afrikaanse volksmuziek in de jaren vijftig tot de rest van de wereld doordrong. En ja, de bandleden braken zelfs in zingen uit.

Het waren accenten in de muziek die verder voortbouwt op de traditie van vrije jazz uit de VS en Europa. Zo was het ook met de Blue Notes en later de Brotherhood of Breath onder leiding van de Zuid-Afrikaanse pianist Chris McGregor met als sterren saxofonist Dudu Pukwna, bassist Johnny Dyani, trompettist Mongezi Feza en Moholo.

Mengeling
De Zuid-Afrikanen hadden een mengeling met Amerikaanse jazz uitgevonden en eenmaal in ballingschap in Europa (ze weken uit voor de apartheid die gemengde bands het leven zuur maakte) sloten ze zich aan bij de avant garde en zetten de Britse jazz op zijn kop. De chaotische en virtuoze optredens van de anarchistische Brotherhood waren in de jaren zeventig festivaltrekkers - geen band die zo verschrikkelijk kon ontsporen, ook geen band die zo makkelijk weer op een kwela-thema kon terugkeren.

De collectieve improvisaties zijn nog steeds een kenmerk van de muziek van Moholo-Moholo. Soleren doen de bandleden gelijktijdig, er is geen moment om voor een individuele solo te applaudisseren, zoals gebruikelijk bij jazzconcerten.

Het is een muziekvorm die min of meer is uitgevonden door Ornette Coleman met zijn harmolodics, aan wie de Brotherhood en alle vertakkingen en nazaten schatplichtig zijn. Als eerbetoon aan Ornette, die eerder deze maand overleed, speelden Moholo-Moholo en zijn maten de prachtige melodie van diens Lonely Woman.

Het was een dartelend optreden. Dit kwartet past buitengewoon goed bij Moholo-Moholo. De jonge Britse pianist Alexander Hawkins en de drummer hebben voortdurend oogcontact en zij stuwen de muziek in allerlei onverwachte richtingen met opwindende wendingen.

Hawkins met zijn scholing in westerse jazz en modern klassiek geeft dit kwartet precies die extra klank die bij eerdere Zuid-Afrikaanse bands van Moholo-Moholo een beetje ontbrak. Die mix was juist zo kenmerkend voor de Brotherhood. Hawkins pingelde overigens een Zuid-Afrikaans volksdeuntje alsof hij bij McGregor persoonlijk in de leer was geweest.

Bassist John Edwards en de veelzijdige saxofonist Jason Yarde, beiden ook uit Groot-Brittannië, spelen al vele jaren in uiteenlopende formaties van Louis Moholo-Moholo in Zuid-Afrika en elders en ze stralen gemak uit in het bijzijn van de oude meester.

En Moholo-Moholo zelf? Die zat in zijn karakteristiek houding vlak op het kleine drumstel van het Bimhuis. Borst en buik vooruit, ellebogen in de zij, polsen slap omlaag hangend, het gelaat soms afgewend. Roffelen maar, onvermoeibaar, zacht en subtiel met af en toe een paar explosieve klappen. Zo leidde hij zijn jongens in een samenspel waarbij alles precies op zijn plaats viel.

Hoes van laatste cd, met schilderij van Moholo-Moholo door Gina Southgate.Beeld Ogun
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden