'En die republiek, die komt er gewoon'

Presidént Balkenende? Als het aan het Republikeins Genootschap ligt wel. Over het vraagstuk 'monarchie of republiek' is alles wel gezegd, aldus dit spraakmakende gezelschap....

Van onze verslaggever Remco Meijer

De vraag is nu: welke republiek willen we eigenlijk?

Met een manifest vandaag in de Volkskrant, presenteert het genootschap (opgericht in 1996, zo'n 150 leden, lidmaatschap alleen op uitnodiging) drie modellen voor de Republiek Nederland. Het manifest is gebaseerd op een deze week te verschijnen boek.

Vinken heeft twee jaar geleden een werkgroep geformeerd van vier juristen die drie nieuwe grondwetten schreven. De keuze is, kortweg gezegd, aan het volk.

'Ik ben geen Oranjevreter', zegt Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de universiteit van Leiden en een van de leden van de werkgroep. 'Maar ik ben wel sterk gekant tegen het politieke koningschap. Inmenging in formaties, lid zijn van de regering, daar moeten we van af.

'De vraag is: stel dat je het koningschap afschaft, wat dan? Ja, we worden een republiek, maar wat zijn de haalbare varianten? Uitgangspunt van denken was dat we niet in een presidentieel systeem leven, zoals in de VS, maar in een parlementair systeem en dat moet zo blijven. Wij kennen het primaat van het parlement. Daar staat een regering naast. Dat heeft drie modellen opgeleverd.'

In de eerste variant is de premier tevens president. 'We tillen de koning uit de Grondwet, schuiven hem constitutioneel terzijde', zegt Voermans. Dat is volgens hem een reële optie.

In de tweede en derde variant kiest het parlement een president. Voermans: 'Ons uitgangspunt sluit een door de bevolking gekozen president nu eenmaal uit.' In variant twee vervult de president louter ceremoniële taken. In de derde variant, die lijkt op het Duitse stelsel, is de president opgetuigd met enkele bevoegdheden, zoals het tekenen (of afwijzen) van wetten en verdragen.

De hamvraag is natuurlijk of Nederland hierdoor een beter land wordt. 'Daarvan ben ik overtuigd', zegt Voermans. ' Mijn standpunt is dat in de wetten van de democratie het koningschap niet past. Er gaat het verkeerde signaal van uit dat je als burger geen greep hebt op de werkelijk belangrijke functies. Het politieke koningschap is een bevestiging van de veel bekritiseerde kloof tussen politiek en burger.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden