En des Heeren hand geleidt de SGP

Zaterdag is de dag van het contrast. In het gebouw van de Tweede Kamer ontrolt zich de campagne anno 1994: een druk, rommelig mediacircus....

WIO JOUSTRA; JOSE SMITS; ERIK VAN VENETIE; MILJA DE ZWART

De opstelling is symbolisch, op de verkiezingsmarkt van het Binnenhof. De nieuwe partijtjes staan buiten in kraampjes, de gevestigde partijen lokken de Hagenaars naar binnen met een reis om de wereld in zes uur, met vragenvuurtjes aan kamerleden en met de presentatie van een referendumplan.

De radio-zenders zijn met hun mobiele studio's neergestreken. Lijsttrekkers rennen van de TROSKamerbreed-studio naar de VARASpijkers met koppen-studio. Kok maakt plaats voor Brinkman. Brinkman debatteert met Brouwer. Kok is al weer ergens anders. Naar Van Mierlo of Bolkestein?

Het ene medium houdt het andere in stand. De kranten bepalen de items voor de radioprogramma's. En daarin treden dagbladjournalisten op als interviewers. Die weer worden vastgelegd door de alom aanwezige cameraploegen.

Als het fanfarekorps zijn mars door de hal inzet, wordt het tijd om weg te gaan. Het is slechts tien minuten rijden naar het Congresgebouw, maar de sprong in de tijd overbrugt minstens veertig jaar. Hier is geen camera of mengpaneel te zien, hier is geen sound bite te horen. Hier heerst orde. Het gaat over de zonde, de verloedering en het onfeilbare woord van God.

Ja, dit is ook politiek. De belangstelling voor de SGP-jongerendag is groot. Zo'n tweeduizend jeugdigen vullen de Prins Willem-Alexanderzaal tot aan de nok. De meisjes dragen lange zomerrokken. Dit is een vergeten wereld. Lijsttrekker Bas van der Vlies van de SGP heeft geen camera nodig om zijn achterban de bereiken. Zijn verkiezingsspeech dreunt direct door in de hoofden.

Huiveringwekkend is het ook. Want waar in de politiek wapenen ze zich tegen het kwaad van de homofilie, de pedofilie, het 'hokken', de abortus en de tv, waarop immers slechts pornografie te aanschouwen valt? 'Hoe later op de avond hoe vuiler', galmt de christelijk-gereformeerde dominee.

Drie zetels heeft de SGP. Mogen het er vier worden, is de oproep van de voorzitter. Hij roept: 'We want more. We want four.' Zacht klinkt er afkeurend gesis. Wat een Amerikanisering. Maar daarna zingen ze met zijn tweeduizenden, oorverdovend hard: 'Wat de toekomst brengen moge, mij geleidt des HEEREN hand.'

Paarse coalitie

wordt niet beloofd

Van Amerikaanse toestanden moet geen Hollandse politicus iets hebben. Maar de in rode, blauwe, groene en gele pakjes gestoken meisjes van 'Fa Fa Showdance', die elke keer als 'hun' PvdA, VVD, D66 of CDA scoort, juichen, dansen en hun felgekleurde ragebollen laten wapperen, mogen de verkiezingscampagne wel een Amerikaans tintje meegeven.

Voor deze wedstrijd, georganiseerd door de VARA-televisie onder het motto 'Wat de kiezer niet beloofd wordt', waren de kraste knarren van de grote vier geselecteerd.

Voor VVD-coryfee Hans Wiegel, wiens eeuwige terugkeer naar de landelijke politiek vorige week voor de tweede maal werd verhinderd door VVD-leider Bolkestein, klinkt onmiskenbaar het langste applaus. Zijn drie tegenspelers, oud-D66leider Jan Terlouw, ex-minister Jan de Koning van het CDA en een van de vroegere, nooit gekroonde kroonprinsen van Joop den Uyl, PvdA'er Marcel van Dam oogsten ongeveer gelijk.

De vier zeggen niet beschikbaar te zijn voor wat voor post in het volgend kabinet dan ook. Maar dat betekent niet dat de kabinetsformatie hen koud laat.

Dit keer is het de PvdA'er, die een lans breekt voor de paarse coalitie van PvdA, D66 en VVD. Van Dam zou dat de mooiste prijs vinden van deze verkiezingsstrijd, die hij al als 'Ajax - Feyenoord' heeft getypeerd, overigens tot ongenoegen van Terlouw (Witteman: 'Vitesse wil ook wat zeggen?'). Terlouw hoopt natuurlijk ook op de paarse coalitie, 'maar denkt niet dat het lukt'.

Wiegel volgt het jongste idee van premier Lubbers en wil aansturen op een 'nationaal kabinet' van de vier grote partijen. De Koning weet al dat zo'n kabinet er helemaal niet zal komen en keurt ook de paarse coalitie af 'omdat die partijen mekaar de tent uit zullen vechten'. De CDA'er prijst zijn partij als de beste garantie op een stabiele regering aan, trekt D66 aan boord, omdat die partij zich nu eindelijk maar eens moet waarmaken, en laat in het midden of de PvdA dan wel de VVD moet aanschuiven.

Maar ja, de oorlog die het CDA is begonnen tegen het 'paarse gevaar' maakt het des te aantrekkelijker voor de drie overige om de christen-democraten te verbannen naar de oppositiebankjes. De Koning moet de klappen opvangen voor de uitspraak van CDA-minister Ernst Hirsch Ballin vorige week, dat ouders met een mongooltje zich onder het regime van een paars kabinet bezwaard zouden kunnen gaan voelen dat zij het niet hebben laten wegmaken.

'Ik vind dat zoiets niet kan', zegt Wiegel. 'Het CDA zou zich wat bescheidener moeten opstellen.' 'Schandalig', vult Van Dam aan. Terlouw krijgt geen kans meer. Maar dat hoeft ook niet. D66-leider Van Mierlo heeft vrijdagavond al geroepen dat hij Hirsch Ballin 'de oren van het hoofd zal rukken' vanwege deze opmerking.

Een pittige tante die

potverdomme zegt

'Je moet zorgen dat je Anne Lize van der Stoel krijgt', hadden ze gezegd tegen de organisator van het politieke debat op de Haarlemse hts. 'Dat is een pittige tante.' De student had niets te kiezen, want de campagnestaf van de VVD bepaalt zelf wie erop uit wordt gestuurd in verkiezingstijd. Maar Anne Lize werd het en ze maakt haar faam waar.

Ze debatteert scherp, roept af en toe potverdomme als ze boos is en ze voelt zich vrij om haar eigenzinnige visie te geven op van alles en nog wat. Zelfs op VVD-standpunten die soms net een slagje afwijken van de hare.

Die 'pittige tante' (40 jaar) komt na 3 mei als een van de weinige nieuwkomers in de Tweede Kamer voor de VVD. Ze zat twaalf jaar in de Amsterdamse gemeenteraad, de laatste jaren als fractievoorzitter. Ze weet dat ze haar fractie soms heeft gedomineerd. 'Ik bemoeide me graag met alles.'

Ze neemt zich voor om dat ook in de Tweede Kamer te gaan doen. In grote fracties is er de neiging om kamerleden met specialismen op te zadelen. De VVD-fractie is straks redelijk groot, maar Van der Stoel vraagt een breed werkterrein: binnenlandse zaken, justitie, minderheden, vluchtelingenbeleid en sociale zaken. 'Ik heb in een stad als Amsterdam gemerkt waar je problemen breed moet aanpakken.'

Binnen de VVD vertegenwoordigt ze de linkervleugel. Althans, ze is sterk voorstander van een paarse coalitie om niet te hoeven regeren met het CDA. En wat ze vooral wil, is een levendig politiek debat. Met meer potverdommes dus en meer dualisme.

'We moeten af van die verstikkende omhelzing tussen kabinet en regeringsfracties. Ik ben voor een vrij debat in de Kamer. Het moet niet erg worden gevonden als een wetsvoorstel een keer sneuvelt. Dat hoeft niet in alle gevallen een halszaak te zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden