ANALYSE

En de nieuwe voorzitter is...

Bijna acht uur had de Tweede Kamer nodig om een nieuwe voorzitter te kiezen. Pas bij de gele stembriefjes (ronde 4) viel de beslissing.

'Ik ben Kamervoorzitter van iedereen', zei een ontroerde Khadija Arib.Beeld anp

'Ik ben Kamervoorzitter van iedereen', zei een ontroerde Khadija Arib, die na vier stemronden en een debat van bijna acht een kleine meerderheid van 83 stemmen achter zich kreeg.

De in Marokko geboren PvdA'er won tegen de klippen op. VVD, CDA en D66 drongen er eerder bij haar partijleider Diederik Samsom op aan om een andere kandidaat naar voren te schuiven, Kamerlid Roos Vermeij. Die zou zonder moeite benoemd kunnen worden, zonder dat ook maar een tegenkandidaat zich zou melden.

Maar dat was buiten het doorzettingsvermogen van Arib gerekend. Ze weigerde zich terug te trekken, won een interne verkiezing in de PvdA, negeerde de 'negatieve publiciteit' en het gefluister over haar accent en lastige karakter. En won. De komende veertien maanden is zij het boegbeeld van het parlement, of zoals Wilders het nu met nóg meer vuur noemt: 'het nepparlement'.

Humorvol

Arib wist woensdag steun te vergaren door haar kwetsbaarheden onschadelijk te maken met humor. Of ze wel goed Engels spreekt, wilden sceptici weten. 'Ik ben geen Frans Timmermans, maar ook geen Louis van Gaal.' Haar gebrek aan managementervaring - een Kamervoorzitter is ook verantwoordelijk voor 600 ambtenaren - wuifde ze al even luchtig weg. 'Ik ben anderhalf jaar secretaris bij de PvdA. Dat telt voor vijf jaar managementervaring.'

De kritiek dat ze 'een lastpak' is ('Diederik Samsom kan dat bevestigen', aldus Arib) draaide ze vakkundig om in haar voordeel. Ze beloofde die eigenschap in te zetten om bewindspersonen te dwingen de Kamer beter te informeren. Als ze het de komende veertien maanden goed doet, moet de PvdA haar bijna wel weer hoog op de lijst zetten, iets wat tot gisteren niet voor de hand lag. Zo heeft ze ook haar eigen carrière weer nieuw leven ingeblazen. Maar niet iedereen is gerust op een goede afloop. Andere partijen vrezen de komende maanden pijnlijke confrontaties. Zal Wilders zich iets aan haar gelegen laten liggen? De Tweede Kamer wilde stabiliteit, maar wat dreigt is meer polarisatie en een slachtofferrol voor de PVV.

Zelfverzekerheid

Het debat van gisteren heeft daar meer zuurstof aan gegeven. Voor menig 'neutrale kijker' zal de PVV-kandidaat Martin Bosma de beste indruk hebben gemaakt met zijn zelfverzekerde verhaal vol bon mots en kwinkslagen. Zo prees hij zijn managementkwaliteiten opgedaan als directeur van een radiogroep die hij naar eigen zeggen goed had geleid, 'weliswaar richting een faillissement'.

Naast de vele grappen benadrukte de rechterhand van Wilders dat hij het maatschappelijke debat zichtbaar wil maken. 'Als het hier niet gebeurt, gebeurt het nergens.' En hij beloofde daarbij volstrekte objectiviteit: 'Ik ben een robot. Er staat maar één ding op mijn harde schijf: het reglement van orde.'

Maar iedereen wist waar de pijn lag: Volgens zijn partij is de Tweede Kamer een 'nepparlement'. Bosma beleed uitvoerig zijn 'liefde voor onze Staten-Generaal', somde tal van verworvenheden op ('we vertaalden de Bijbel, sloten vrede en riepen oorlogen uit, schreven de Acte van Verlatinghe'), maar weigerde afstand te nemen van de term 'nepparlement'. 'U zoekt een Kamervoorzitter, geen jurylid van Idols'.

Uiteindelijk was Bosma daarmee kansloos, precies zoals iedereen vooraf al had voorspeld. Een aangekondigde nederlaag die het isolement van de PVV alleen maar zal voeden.

De kandidatuur van Bosma verpestte ook de kansen van de CDA-kandidaat Madeleine van Toorenburg, waardoor het uiteindelijk uitdraaide op een strijd tussen de twee grootste fracties, VVD en PvdA. Ook een bekend beeld van de afgelopen jaren: de oppositie is nóg verdeelder dan de coalitie. Zonder de stemmen van de PVV maakte Van Toorenburg weinig kans. Met haar ietwat wollige optreden in het debat maakte de ex-gevangenisdirecteur ook weinig indruk.

Een eerlijke kans

De VVD hield daardoor vast aan de eigen kandidaat, Ton Elias. Die strooide met details over de interne organisatie, toonde een vooruitziende blik door nu al te beginnen over de formatie en beloofde ook op te komen voor de kleinere partijen. Het was niet genoeg. De rest van de Tweede Kamer zag wéér een VVD'er als Kamervoorzitter simpelweg niet zitten, hoe zeer Elias ook vroeg om een eerlijke kans.

En zo won Arib en verliet Wilders vol verwijten de zaal. Volgens zijn partij kan iemand met een Marokkaans paspoort die ook gebonden is aan de Marokkaanse wet niet een dergelijke functie bekleden.

Arib zal het allemaal niet verbazen. De PvdA'er wacht een zware taak. Nieuwe weerstanden liggen op de loer.

Eén voordeel: Ze is eraan gewend.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden