Opinie

'En dan was ook nog de iPhone van Nout Wellink steeds leeg'

Wouter Bos was de held van de financiële crisis. Tot gisteren. Hoe kan dat nou, vraagt Bert Wagendorp zich af.

2008: Wouter Bos en Nout Wellink geven een persconferentie over Icesave. Beeld null
2008: Wouter Bos en Nout Wellink geven een persconferentie over Icesave.

Volgens Jan de Wit, voorzitter van de enquêtecommissie Financieel Stelsel, heeft toenmalig minister van Financiën Wouter Bos in oktober 2008 rond de overname van ABN Amro en de steunverlening aan ING daadkrachtig alles verkeerd gedaan. Dat was ook al de conclusie van het eerdere parlementaire onderzoek, maar nu is het dus allemaal nog eens onder ede bevestigd.

Gisteren verscheen het rapport van de commissie. Zelden kreeg een oud-bewindsman er zo van langs. En dan had Wouter Bos nog de mazzel dat Dion Graus de jury voortijdig had verlaten, anders was het helemaal een slachtpartij geworden.

Hoe kan dat nou? Ik zie Bos begin oktober 2008 nog gloriërend terugkeren uit België, waar hij zojuist de Tweede Belgische Veldtocht winnend had afgesloten. Hij had in een geraffineerd spel van loven en bieden de Nederlandse delen van Fortis (twee banken en twee verzekeraars) gekocht en de Belgen met de failliete boedel laten zitten.

Bos was even de held van de natie. Onze bank terugveroverd op de vijand en het land behoed voor de financiële ondergang. Het had niet veel gescheeld of we hadden hem als de Bert van Marwijk van de Financiële Markten in een rondvaartboot door de Amsterdamse grachten gevaren. Onze Wouter, die in de Hel van Deurne met zijn wizzkids de Rode Duivels even een lesje had geleerd.

De Belgen waren woedend. De Standaard schreef dat Bos als een 'volleerd raider' Fortis, de trots van België, naar de ratsmodee had geholpen. Hij had vuile trucs uitgehaald om het Nederlandse deel van Fortis 'voor een spotprijs binnen te rijven'. Let wel: 'een spotprijs'.

Dat vonden de financiële specialisten in Nederland trouwens ook. Een jaar eerder had Fortis nog 24 miljard betaald, alleen voor ABN Amro, dus dan was de 16,8 miljard die Bos had neergeteld het Koopje van de Week. 'Het resultaat is een knap stukje werk', zei bijvoorbeeld Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie te Tilburg, in de Volkskrant. 'Chapeau.'

En wat blijkt: minstens vier miljard te veel betaald. Die 16 miljard stond, constateert Jan de Wit, 'in geen verhouding tot de economische waarde'. Bij nader inzien hebben de dek-selse Belgen óns bij de poot gehad. En die tien miljard voor ING deugde trouwens bij nader inzien ook niet.

Het had er kortom met de komende bezuinigingen allemaal een stuk draaglijker uitgezien, als Wouter Bos destijds een kléín beetje had opgelet.

De Volkskrant maakte destijds een fraaie reconstructie van het grote ABN Amro-spel. Daaruit bleek toen al hoe buitengewoon complex de overname was en hoe onverantwoord snel er moest worden gehandeld. En dan was ook nog de iPhone van DNB-directeur Nout Wellink steeds leeg.

Bos verdedigde zich gisteren door te wijzen op gebrek aan tijd, informatie en alternatieven. Het was een unieke tijd, zei hij, en uitstel was geen optie. Hij was blij dat de commissie hem in elk geval daadkracht toeschreef.

Beschaafde reactie. Bos had ook kunnen zeggen dat het oordeel over hem, bijna vier jaar later, na langdurige bestudering van alle informatie en het ondervragen van alle betrokkenen, wellicht wat aan de harde én gemakkelijke kant was.

Hindsight, noemen de Engelsen het, wijsheid achteraf. Uit de psychologie kennen we de hindsight bias, de neiging om terug te kijken op gebeurtenissen en ze als logischer en voorspelbaarder in te schatten dan daadwerkelijk het geval was toen ze zich voordeden.
Enfin, de put is weer gedempt.

Bert Wagendorp is columnist van de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden