reportage

En dan staat je huis ineens op een eiland

'Lent is naar de kloten' door de verbreding van de Waal, maar de kans op overstromingen is zo verkleind. En wat kan er op het nieuwe eiland Veur-Lent niet allemaal gebeuren?

Werkzaamheden op het nieuwe eiland Veur-Lent met de nieuwe brug de Lentloper, die het mooiste uitzicht biedt.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Willie van Kleef (82) is er zelf zo aan gewend dat hij het nauwelijks meer ziet. Maar toch, het zal je uitzicht maar zijn. Vanuit zijn huiskamer in Lent kijkt Van Kleef uit op Nijmegen aan de overkant van de rivier. De Waalkade op de voorgrond, de Sint-Stevens-kerk op de achtergrond. Hier is hij geboren en getogen.

Toen Van Kleef klein was, gingen boeren en tuinders uit Lent nog met de pont naar de overkant om groenten en bloemen te verkopen op de markt in Nijmegen. Hij heeft alles meegemaakt hier: de oorlog, hoog water. Maar niks zo gek als wat hem nu overkomt: dat hij ineens met zijn vrouw op een eiland woont. Van Kleef schudt zijn hoofd. Het zal vast wel mooi worden, zegt hij, maar van het dorp is niets meer over. 'Lent is naar de kloten.'

Maar je kunt ook zeggen dat Nijmegen hier een groots werk heeft verricht door bescherming tegen hoog water te combineren met de aanleg van een uniek rivierpark. Compleet met een nieuw eiland dat een bruisende verbinding moet worden tussen de oude stad ten zuiden en de nieuwe stad ten noorden van de Waal. Dat is hoe Nijmeegse bestuurders het liever zien.

Rond de millenniumwisseling had Nijmegen een probleem en een plan. Het probleem was de Waal die ter hoogte van de stad niet alleen een bocht van bijna 90 graden maakt, maar zich ook door een nauwe flessenhals moest wurmen. Het plan was de aanleg van de Waalsprong, een nieuw stadsdeel ten noorden van de Waal voor - op termijn - 25- tot 30 duizend Nijmegenaren.

De oplossing voor het probleem werd gevonden in project Ruimte voor de Waal: het terugleggen van de dijk bij Lent, het graven van een nieuwe nevengeul voor de Waal en de creatie van een nieuw eiland, Veur-Lent. De nieuwe woonwijk die aanvankelijk pal achter de dijk was gepland, werd daarvoor een stukje naar het noorden opgeschoven. Het dorp Lent werd daarvoor geannexeerd.

Nieuwe woonwijk

De nieuwe woonwijk is in de afgelopen jaren verrezen - er wordt nog steeds gebouwd - het project Ruimte voor de Waal nadert zijn afronding. De eerste fase - de dijkteruglegging - wordt op 3 december opgeleverd als minister Melanie Schultz 'de drempel' in gebruik neemt: een lage dijk ten oosten van de Waalbrug waar het water van de Waal bij hoog water de nevengeul binnen kan stromen. Zo wordt de capaciteit van de rivier met 15 procent uitgebreid en de waterstand met 35 centimeter verlaagd.

In maart volgend jaar moet de inrichting van het hele eiland af zijn, compleet met twee nieuwe bruggen, een kade aan het water, nieuwe natuur en een evenemententerrein. Dat alles binnen het budget (358 miljoen euro) en binnen de planning.

Artikel gaat verder onder afbeelding

Beeld .

Ruimte voor de Waal is ook een voorbeeld van hoe twee partijen met elk hun eigen doelstelling vruchtbaar kunnen samenwerken, zegt omgevingsmanager Karsten Schipperheijn. Voor Rijkswaterstaat stond veiligheid voorop; Nijmegen wilde er vooral ook iets moois van maken. Beide kregen hun zin. Rijkswaterstaat kreeg ruim baan voor de rivier, Nijmegen een van de mooiste 'waterpleinen' van Nederland.

Het mooiste uitzicht daarop is vanaf de Lentloper, een van de nieuwe bruggen die het nieuwe eiland Veur-Lent verbindt met het vasteland. In het oosten rijdt het verkeer over de Waalbrug Nijmegen in en uit, in het westen denderen de treinen over de spoorbrug. Onder de bruggen door stroomt het water door de 200 meter brede nevengeul.

De oever aan de eilandkant is groen, op het vasteland loopt een amfitheater van trappen af naar het water - de Loire-kade van Orléans stond ervoor model. Achter de spoorbrug is een evenemententerrein dat via een fietsbrug - de Zaligebrug - bereikbaar is vanaf het vasteland.

Bij hoog water loopt een deel van het eiland onder. Bij een waterstand van 14 meter - dat gebeurt eens in de 150 jaar, aldus Schipperheijn - staat alleen de bebouwing van het stukje oude dorp nog boven water. Willie van Kleef houdt dan nog net droge voeten.

Dna van de stad

Veur-Lent en alles wat daarbij hoort zal het dna van de stad veranderen, verwacht SP-wethouder Bert Velthuis, verantwoordelijk voor de Waalsprong. 'Nijmegen was altijd een stad aan de Waal. Het wordt nu een stad om de Waal.' Het eiland wordt een hink-stap-sprongverbinding tussen Nijmegen onder en boven de Waal.

Volgens het bestemmingsplan kan op het eiland nog worden bijgebouwd. Maar dat is iets voor de toekomst, zegt Velthuis. Voorlopig wil de gemeente het gebied vrij laten voor tijdelijke ideeën: pop-uphoreca, evenementen en projecten. 'Veur-Lent is een onbeschreven blad dat volgeschreven mag worden. Wat zich daar ontwikkelt, gaan wij niet voorschrijven.'

Voor de bewoners is het een drastische verandering. Van een rij huizen aan de dijk is Veur-Lent een eiland in de Waal geworden. Vijftig huizen zijn gesneuveld. Hans Roeven, uitbater van café-biljard Waalzicht, hoopt er wel bij te varen.

Strandjes aan de Waal zijn nu al populair bij recreanten. De eerste miljonairs hebben zich al gemeld voor een villa aan het water met uitzicht op Nijmegen. 'Sinds de aanleg van de fietsbrug naast het spoor merken we al dat mensen een rondje eiland maken. Water trekt. Ik denk dat het in de toekomst alleen maar meer wordt.'

Van Kleef maakt zich vooral zorgen: of het niet te druk wordt, of al dat verkeer wel over die ene brug kan. Maar weggaan? Dat nooit. 'Alleen tussen zes planken.' Hij blijft, zelfs nu zijn huis op een eiland staat.

Ruimte voor de Rivier

Ruimte voor de Waal maakt onderdeel uit van het landelijk programma Ruimte voor de Rivier. Dat beslaat 34 projecten in het stroomgebied van de Rijn. Ruimte voor de Rivier werd opgezet na de bijna-rampen met hoog water in 1993 en 1995. Alle maatregelen worden tussen 2012 en 2019 uitgevoerd. Het budget is 2,3 miljard euro.

Doel is het rivierengebied veiliger te maken door de rivier meer ruimte te geven en zodoende overstromingen te voorkomen. Daarvoor worden dijken terug gelegd, uiterwaarden afgegraven en gebieden langs de rivier ontpolderd. Naast veiligheid staat het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit centraal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden