En alle peilingen zaten er weer naast

AMSTERDAM - 'Peilingen zijn maar peilingen', is het adagium van de campagnevoerende politicus. En terecht - het zijn ook maar peilingen. Maar diezelfde politici zijn niet te beroerd het podium te beklimmen om de overwinning te claimen op basis van een soortgelijke peiling.

Lijstrekker Marleen Barth voor de Eerste Kamer en fractievoorzitter Job Cohen op het podium tijdens de verkiezingsavond van de PVDA in het Paard van Troje. Beeld anp

En die peilingen zitten er altijd naast. Neem de prognoses van in dit geval onderzoeksbureau Synovate van gisteravond: PvdA-leider Job Cohen claimde gisteravond al de overwinning voor de oppositie.

Even terug naar: 'Deze uitslag is niet slecht voor de PvdA en voor het land is die geweldig', zei Cohen. Hij doelde hiermee op de minderheid die de coalitie van VVD, CDA en PVV leek te halen in de Senaat. Leek, want dat was op basis van de prognose van Synovate. Daarin werden 35 zetels voorspeld voor het CDA, VVD en PVV in de Eerste Kamer. Roemer (SP): 'De kiezer heeft een 'duidelijke' boodschap afgegeven aan het adres van het kabinet onder leiding van Mark Rutte.'

CDA

Op grond van dezelfde prognose en eerdere peilingen: blijdschap bij het CDA, want 'de partij had het beter gedaan dan in de peilingen'. Inderdaad, TNS Nipo peilde 12,9 procent voor het CDA op 28 februari, dat werd 14 procent, althans bij bijna 100 procent getelde stemmen.

Eén zetel

Je zou kunnen zeggen: waar maak je je druk over? Maar als de uitslagen en peilingen gaan over een verschil van mogelijk één zetel tussen wel of geen coalitiemeerderheid in de Eerste Kamer, betekent het nogal wat. En zou voorzichtigheid misschien geboden zijn.

Een peiling van Synovate voor de Eerste Kamer van 1 maart (de dag voor de verkiezingen) voorspelde 9 zetels voor het CDA, 14 voor de VVD, 12 voor de PvdA en 11 voor de PVV. Dat zijn er, en ook hier is voorzichtigheid geboden omdat we pas op 23 mei zeker weten welke partij hoe groot wordt in de Senaat, volgens de uitslag 11 voor het CDA, 16 voor de VVD, 14 voor de PvdA en 10 voor de PVV. Bij elkaar voor deze vier partijen een verschil van 2 + 2 + 2 + 1 = 7 zetels.

Prognose

De zogenoemde 'definitieve' prognose, waar het CDA en de PvdA zich aanvankelijk op baseerden, voorspelde 16 zetels voor de VVD, 10 voor het CDA, 9 voor de PVV en 14 voor de PvdA. Het verschil met de uitslag tot nu toe is 2 zetels voor de vier genoemde partijen. Twee cruciale zetels, want het verschil tussen wel of geen meerderheid voor de regeringspartijen en de PVV in de senaat is klein. Deze prognose is overigens op basis van onderzoek bij veertig vooraf geselecteerde stembureaus.

Dus: 'Het zijn maar peilingen', zeggen alle politici voorafgaand aan de verkiezingsavond, en terecht. Maar ze schrikken er niet voor terug de winst voor de oppositie in de Eerste Kamer te claimen op basis van diezelfde peilingen of exitpolls. En dat blijkt vaak niet terecht.

N.B.: Bovenstaand stuk is gebaseerd op bijna 100 procent getelde stemmen, en de fictieve zetelverdeling in de Eerste Kamer op basis van die telling. Niemand weet nog hoe de samenstelling van de senaat eruit gaat zien, dat weten we pas op 23 mei. En eerlijk is eerlijk: ook vk.nl baseerde zich in de berichtgeving op en rond de verkiezingsavond op peilingen en prognoses.

De laatste politieke barometer van onderzoeksbureau Synovate. (screenshot)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden