EMU heeft grote sprong voorwaarts gemaakt

Als de Bankenunie operationeel wordt, bevordert dat de andere delen van het Plan-Van Rompuy.

Volgens Europese Raad-president Van Rompuy was het een 'goede week' geweest voor de Europese Unie, een 'week om ons te herinneren'. In een tijdsbestek van amper vier dagen ontving de EU in Oslo de Nobelprijs voor de Vrede, bereikten de ministers van Financiën overeenstemming over een Single Supervisory Mechanism (SSM) voor banken, besloot de Eurogroep tot belangrijke nieuwe steun voor Griekenland, en nam de Europese Raad een aantal vergaande besluiten ter versterking van de Economische en Monetaire Unie (EMU).


Van Rompuy maakte deze opmerkingen na afloop van de bijeenkomst van de Europese Raad van 13-14 december. Bij het begin van die bijeenkomst had Van Rompuy gezegd dat het belangrijkste doel was om te discussiëren over een 'specifieke en tijdgebonden routekaart voor de voltooiing van de EMU'. De vraag is daarom gewettigd of de Europese Raad vorige week in Brussel inderdaad de EMU heeft voltooid of dat die voltooiing opnieuw is uitgesteld. Ons antwoord op die vraag: de ene helft van het glas is vol, de andere helft is (nog) leeg.


Het pakket voorstellen waarover de Europese Raad vergaderde - het zogenaamde Plan Van Rompuy - droeg uiteraard niet toevallig de titel Naar een echte Economische en Monetaire Unie. Zoals Van Rompuy zelf steeds heeft duidelijk gemaakt, bevat dit plan vier nauw met elkaar verbonden 'bouwstenen': een Bankenunie, een Begrotingsunie, een Economische Unie, en een Politieke Unie. De Bankenunie is nu praktisch een feit; voorstellen voor de andere drie Unies worden nader uitgewerkt en keren terug op de agenda van de Europese Raad in juni 2013.


Waarom denken wij dat dit glas toch half vol is? Wanneer de verschillende instrumenten van de Bankenunie (naast SSM vooral een Europees resolutiefonds en een Europees depositogarantiestelsel) operationeel worden - en dat gaat in de loop van 2013 en 2014 in etappes gebeuren - dan zal dat een sterke positieve druk zetten op de realisering van de andere onderdelen van het Plan-Van Rompuy. Dat is precies de 'samenhang' van de bouwstenen waar Van Rompuy zelf voortdurend op wijst.


Daar komt bij dat de Europese Raad weliswaar de besluitvorming op belangrijke punten heeft aangehouden, maar tegelijkertijd de uitgangspunten van het Plan-Van Rompuy heeft onderschreven. Welke aanpassingen het Plan-Van Rompuy ook nog zal ondergaan, het idee van een Begrotingsunie en van een Economische Unie zullen recht overeind blijven staan. Op 13-14 december heeft de Europese Raad uitdrukkelijk de 'routekaart' van Van Rompuy overgenomen.


Met betrekking tot de Politieke Unie wordt in het Plan-Van Rompuy in feite volstaan met een verwijzing naar de noodzaak van meer democratische legitimiteit en verantwoording, en naar versterking in dezen van de rol zowel van nationale parlementen als het Europees Parlement. Deze niet opvallend creatieve opstelling is nu ook overgenomen door de Europese Raad. In de laatste zin van zijn conclusies van 13-14 december brengt de Raad dit als volgt onder woorden: 'Het Europees Parlement en de nationale parlementen zullen samen de organisatie en promotie van een conferentie op zich nemen waarin hun vertegenwoordigers zullen discussiëren over EMU-gerelateerde vraagstukken.'


Deze conferentie geeft de mogelijkheid grondig te spreken over hoe de EMU en het subsidiariteitsbeginsel zich moeten verhouden. Anders gezegd, wat hoort te blijven bij de nationale lidstaten en de nationale parlementen en wat hoort bij de Europese Commissie en het Europees Parlement? De nu voorgestelde 'contracten' kunnen een interessante voorbode blijken.


Het denken over verdere versterking van een Politieke Unie - anders dan dat over een Bankenunie, Begrotingsunie en Economische Unie - staat duidelijk pas in de kinderschoenen. Maar er is ook een andere conclusie mogelijk. Wanneer de EMU daadwerkelijk wordt voltooid, of in ieder geval versterkt, door een Bankenunie, Begrotingsunie en Economische Unie, dan valt te verwachten dat vanuit de praktijk van die versterkte EMU op een natuurlijke manier allerlei ideeën zich zullen aandienen voor de invulling van een echte en hechte Politieke Unie.


Kortom, de EMU is nog niet voltooid, maar zij heeft wel degelijk een enorme sprong voorwaarts gemaakt. De Europese Raad heeft op 13-14 december in Brussel een historische stap gezet om wezenlijke lacunes van de EMU te verhelpen en zo de immense problemen die de Europese Unie bedreigen beter het hoofd te bieden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden