Empathische juriste tussen de Bokito's

Op 12 april wordt Marjan Olfers, voormalig lid van de raad van commissarissen van Ajax, bijzonder hoogleraar sport en recht. Wat te doen met dopingzondaars in de wielrennerij?

Toen ruim een jaar geleden heuse bedreigingen binnenkwamen, per mail, telefonisch en anderszins, lieten die haar koud. Terwijl de verwensingen toch specifiek op haar - toen commissaris bij het voetbalbedrijf Ajax - waren gericht. Het was de echtgenoot die het naar eigen zeggen 'knap benauwd' kreeg van al dat gefoeter op zijn vrouw.


Het is een geen doorsneehuishouden, daar in Amsterdam-Noord, waar de bijzonder hoogleraar sport en recht (zij) en de sportschoolhouder tevens coach van kickboksers (hij) al meer dan twintig jaar een paar vormen.


'Ik ben mooi en zij is lelijk. Ik ben jong en zij is oud. Ik heb de hersens en zij...', grapt Thom Harinck (69) als hij over huis en haard komt te spreken. Welnee, het is helemaal niet genant om die huiselijke omstandigheden aan de orde te stellen. Iedereen vraagt er toch altijd naar. Marjan Olfers (43) weet ook niet beter.


Niets is wat het lijkt, zegt de heer des huizes, die zijn werk in de sportschool combineert met veel huiselijke taken. In menig opzicht is hij 'het vrouwtje'. Waarschuwend: 'Vergis je niet, Marjan is op veel gebieden sterker dan ik.'


Ten tijde van die bedreigingen, kwam het wel uit dat Harinck zich beroepshalve met de niet altijd even fijnzinnige types bezighoudt, en geldt als een autoriteit in de wereld van de vechtsporten. Zijn vrouw lag onder vuur omdat ze zich als kersverse commissaris bij voetbalbedrijf Ajax niet zomaar opzij liet zetten door de grote Johan Cruijff.


Laat Harinck nou zo'n 'ventje' van de harde kern van Ajax, die zijn vrouw van alles en nog wat toewenste, van de sportschool kennen. Die had hij nog getraind. Dus die heeft hij op zekere avond maar eens opgebeld. Verrek, coach, is dat jouw vrouw? Het gedonder was meteen over. 'We hebben nog een excuusbrief gekregen.'


Ordinair

Niet dat ordinair gedrag het alleenrecht is van al te fanate voetbalsupporters. Ook binnen de burelen van een voetbalclub kan het er allesbehalve beschaafd aan toegaan, ondervond Marjan Olfers toen ze vanaf juli 2011 tot april 2012 deel uitmaakte van de raad van commissarissen van voetbalclub Ajax. Ze heeft het liever niet meer over die periode, die haar in één klap tot een nationale bekendheid maakte. De ergernis over Johan Cruijff is nooit geweken.


Tevergeefs drong ze aan op een excuus aan toenmalig collega-commissaris Edgar Davids , die volgens Cruijff alleen maar tot die rvc zou zijn toegelaten omdat hij 'zwart' is. En zij zat uiteraard louter vanwege haar vrouw-zijn in die raad.


Over exact een maand spreekt Marjan Olfers haar oratie uit ( 'Fair Play en Monopolistische Sport' is het thema) waarmee ze, met enig vertoon, haar leerstoel als bijzonder hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam accepteert. De formele benoeming vond vorig jaar al plaats.


Al kan het hem waarschijnlijk geen bal schelen, in gedachten horen we Cruijff zijn eigen uitleg geven aan deze voor Olfers zo heuglijke plechtigheid: ja gut, er wordt in de universitaire wereld geklaagd dat er te weinig vrouwelijke hoogleraren zijn, dat is algemeen bekend, dus...


Masculien

Marjan Olfers is eraan gewend dat haar vrouw-zijn interessant wordt bevonden. Ze is actief in een nogal masculiene wereld, die van de sport, dus valt ze op. En ze is heel actief. Als de KNVB een 'taskforce' instelt om de verruwing binnen en buiten de lijnen te onderzoeken, dan is zij present. Moet een commissie onderzoeken of het juridisch wel helemaal zuiver is dat Rabobank wielrenner Michael Rasmussen op staande voet ontslaat, dan is zij de vrouw.


Op verzoek van minister Schippers verdiept ze zich nu in de vraag of, en zo ja in welke mate, 'matchfixing' ook in Nederland is binnengedrongen. Ze heeft bemoeienis bij de organisatie van de Europese Kampioenschappen atletiek in Amsterdam (2016), wordt vaak ingeschakeld bij kwesties die het sporttuchtrecht betreffen en voor een aantal (oud-) wielrenners treedt ze op als juridisch vertrouwenspersoon.


Om werk zit ze, kortom, niet verlegen. Nu de wielrennerij in de greep is van dopingschandalen wordt ze stelselmatig geraadpleegd over juridische consequenties. Alleen al haar eigen activiteiten illustreren hoe sport tot een serieuze bedrijfstak is uitgegroeid. Het is een entertainmentindustrie met eigen mores en wetten. Een blikvangende bedrijfstak waarin emoties een prominente rol spelen. De juriste komt er veel 'Bokito's' en 'ijdeltuiten' in tegen.


Sport en recht, het is een wereld in beweging. Vroeger werd door de 'hooggeleerden' meestal snel de neus opgehaald voor aan sport gerelateerde juridische kwesties, weet emeritus-hoogleraar Heiko van Staveren, de mentor van Olfers. 'Het is nu een enorme entertainmentbusiness geworden met allerlei regeltjes die binnen het recht worden getrokken.'


Sport is een wereld vol onrechtvaardigheden en hypocrisie, waarin een jurist zich geen moment hoeft te vervelen, zegt Van Staveren. Geconfronteerd met Olfers' bezorgdheid over het 'volksgericht' dat nu doping gebruikende wielrenners treft, zegt hij: 'Ze heeft groot gelijk. Het neigt naar een soort heksenjacht. Ik snap ook wel dat de wielersport er niet bij is gediend dat het een odium aankleeft van alleen maar pillenslikkers, maar kom zeg, alles in perspectief.'


In haar beroepsomgeving, juristen gespecialiseerd in kwesties van sport en recht, geldt ze als een specialiste op het gebied van mededingingsaspecten. 'Sport is competitie en daarbij komt dus per definitie het aspect van mededinging om de hoek kijken', zegt mr Harro Knijff die, op verzoek van Olfers, regelmatig colleges geeft aan de VU over sportjuridische kwesties. Haar proefschrift over spanning tussen sportregels en Europees mededingingsrecht is voor juristen verplichte kost, zegt Knijff.


Een collega-advocaat die ook veel met haar te maken heeft, mr Michiel van Dijk, prijst haar 'analytisch vermogen'. Dat is reuze coulant, of beter, sportief, van Van Dijk, die immers onlangs uit de mond van Olfers het verwijt kreeg medeopsteller te zijn van een juridisch 'gedrocht'.


Het gaat dan om een 'dopingakkoord' tussen professionele wielerploegen en de wielrenunie KNWU, waarin renners en begeleiders wordt geboden nog uiterlijk deze maand een vragenlijst in te vullen over dopinggebruik/handel door henzelf dan wel wetenschap over anderen in hun métier. De (ex-) wielrenners tasten in het duister over wat de gevolgen kunnen zijn van het braaf voldoen aan die oproep, vindt Olfers. Vooral in arbeidsrechterlijke zin rammelt het aan alle kanten.


Van Dijk laat zich niet door Olfers uit het veld slaan. 'Je mag best vinden dat er bij dit akkoord onvoldoende is nagedacht over de belangen van sporters, maar ik vraag me wel af wie hier nu spreekt: is dit de hoogleraar sport en recht of de juridisch adviseur van een aantal renners?'


Privé

Marjan Olfers houdt haar contacten met individuele sporters liever privé. Alles wordt al zo snel uitvergroot in de sportwereld, weet ze. Nu ze te pas en te onpas door media wordt geraadpleegd over juridische consequenties voor sporters die regels hebben overtreden, lijkt het alsof er in haar een strijd woedt tussen enerzijds de sportliefhebber en anderzijds de jurist.


Natuurlijk, de jurist kent alle regeltjes en doping mag niet. 'Maar het gaat haar om de menselijke maat', verzekeren intimi. Ze vindt het best dat haar vrouw-zijn weer wordt opgevoerd als ze blijk geeft van empathie voor de nu worstelende wielrenners. Wielrenners? Die trainen zich het schompes en willen morgen gewoon weer aan de start staan. Die sporters verdienen juist nu 'zorgplicht'.


Aan het blad Elegance vertelde ze vorig jaar mei dat ze 'meedogenloos' kan zijn. Ze gaat graag het gevecht aan met mensen van wie ze denkt 'dat ze het kunnen hebben'. Hoezo gebutst tevoorschijngekomen uit die onsmakelijke machtsstrijd bij Ajax? De club mag haar dankbaar zijn dat ze haar poot stijf hield toen Cruijff maar bleef aandringen op de aanstelling van Tscheu La Ling als directeur.


Ze heeft zelf ook een sportersmentaliteit. Ze laat niet gauw los. Ze is net een meisje van 16 als ze haar weerbaarheid wil vergroten en naar de sportschool gaat. Zo is het dus gekomen, met Thom, haar man. Als Thom weer eens op reis moest met zijn kickboksers, dan reisde zij mee. Boeken mee uiteraard, want over sport en recht raak je nooit uitgelezen. Tussen zo'n joelende massa rondom een boksring volgde ze als het ware meteen een juridisch practicum: nergens is het geoorloofd dat de mens de ander vol op de bek slaat, behalve in de sport.


Maar bij de daadwerkelijke knock-out wendt ze nog altijd het liefst het hoofd af. Dat dan weer wel. Zijn trouwens vaak schatten van jongens, die kickboxers, zegt de hoogleraar. Ze heeft Badr Hari nog als opkomende sporter meegemaakt. Hij at vaak bij haar en Thom mee. Nee, die komt er wat haar betreft nu niet meer in. Ook de empathie voor sporters kent een grens.


CV


Marjan Olfers


1969 Geboren in Haarlem


1987 Werkt als assistent accountant


1999 Studeert af in rechten, Vrije Universiteit Amsterdam


1999 Onderzoeker bij het TMC Asser Instituut


2005 Projectleider bij ministerie Economische Zaken


2007 Lid onderzoekscommissie ontslag Raborenner Michael Rasmussen


2009 Promotie rechtenstudie.


2011 Lid van de Raad van Commissarissen bij Ajax


2012 Advocaat en partner VMW Taxand


2012 Bijzonder hoogleraar sport en recht, Vrije Universiteit Amsterdam


Marjan Olfers is getrouwd, woont in Amsterdam-Noord en heeft drie kinderen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden