Emoties zijn betekenisvolle reacties, stop ze niet weg

Geachte redactie

De ingezonden lezersbrieven van dinsdag 18 juli.

Foto Thinkstock

Brief van de dag: stop emoties niet weg

In het zomermagazine van afgelopen zaterdag stond een boeiend artikel over het emotionele zelfmanagement van artsen. Natuurlijk vervullen artsen een hoofdrol in veel mooie en hoopvolle momenten in het leven van mensen, maar ziekte en uiteindelijk sterfte is voor velen toch de 'corebusiness'. Het is als betrokken buitenstaander soms moeilijk te bevatten hoe weinig het is ingeburgerd om de emotionele belasting die dit teweeg brengt een centrale plek te geven in het werken en leven van (para)medici.

Volgens het vermaarde standaardwerk The Emotions (1988) van wijlen Nico Frijda zijn emoties geen willekeurige 'lastige en onhandige' gevoelens die je overkomen en die je terzijde kunt zetten, maar precieze en betekenisvolle reacties op specifieke gebeurtenissen.

Wanneer artsen hun emoties negeren, gaan zij daarbij dus ook voorbij aan de betekenis die deze hebben. Het simpelweg negeren hiervan betekent dat wordt voorbijgegaan aan bijvoorbeeld de angst en het verdriet (maar ook vreugde) die belichaamd worden in emotie. Hierbij stilstaan betekent dat je ook zicht kunt krijgen op de onderliggende behoeftes aan bijvoorbeeld collegiale steun, het uiten van boosheid en frustratie of het zoeken van passende vormen om te rouwen.

Onder het mom van 'daar hebben we toch geen tijd voor' wordt aan deze behoeften vaak klakkeloos voorbijgegaan. En als er wel op een goeie manier aandacht aan wordt gegeven, gebeurt dat vaak heimelijk zodat collega's niet doorhebben dat je 'last hebt' van emoties.

Niet voor niets zijn de ervaren werkdruk en het ziekteverzuim onder medici zo schrikbarend hoog. Het zou toch ook voor patiënten fantastisch zijn als artsen tijd en ruimte maken om hun menselijkste behoeften op passende wijze een plek te geven in hun dagelijks werk.

Arjeh Mesquita, Utrecht, registercoach-counselor in de medische sector

Arts en gevoel

In uw artikel 'Ook artsen hebben gevoel' wordt gezegd dat artsen zelden onderling zouden delen wat hen raakt in hun werk. Die cultuur bestaat en ontstaat al vroeg: ik heb meerdere huisartsen in opleiding horen zeggen dat ze ergens 'professioneel' op wilden reageren. Daarmee bedoelden ze ongeveer 'zonder te worden gehinderd door gevoel'. In de opleiding wordt uiteraard geprobeerd hierin te differentiëren.

Er bestaat echter ook een ander geluid: veel medisch specialisten delen wel wat hen raakt in hun werk. Gewoon omdat ze onder hoge druk heftige dingen meemaken en dus steun en herkenning zoeken bij elkaar. Net zoals 'gewone' mensen soms doen. Maar ook door contact en herkenning actief te zoeken in bijvoorbeeld intervisiegroepen, begeleid of onbegeleid. Ik begeleid er zelf een aantal (de deelnemers zijn geen huisartsen!), en dat is (naar ik meestal meen te merken aan hun reacties) wederzijds inspirerend. Dit beeld leek me ter aanvulling van uw stuk passend.

Just Blom, psycholoog/psychotherapeut BIG, docent huisartsenopleiding LUMC

Versleten

Pardon, meneer Vollebergh (Brief van de Dag, 17 juli), ik ben een oudere werknemer, rook niet, drink niet en heb geen overgewicht. Ik fiets elke werkdag 25 km naar en van mijn werk. En toch ga ik het niet redden langer door te werken. Door mijn werk in de verzorging waarmee ik op mijn 18de ben begonnen, is mijn lijf versleten. Ook nu loop ik bijna 8 uur achter elkaar, vaak heb ik niet eens tijd om rustig koffie te drinken of even iets te eten. Na zo'n dag breng ik het niet meer op ook nog eens naar de sportschool te gaan. Na een nieuwe heup en een zware enkeloperatie waar ik nog therapie en krachttraining voor krijg, komt het volgende probleem alweer om de hoek kijken. Mijn lijf is gewoon aan het opraken. Ik hoop dat ik na mijn pensioen nog een beetje vooruit kan. Ik voel me door uw woorden ernstig beledigd.

J. Winkelman, Delft

Vandaar de Actiegroep PO

Staatssecretaris Dekker en criticus René Kneyber leggen de vinger op de zere plek waar het gaat om akkoorden die worden gesloten met de organisaties die zich sinds jaar en dag melden aan de onderhandelingstafel. Onderwijsakkoorden (denk aan vage afspraken over de achtergebleven salarissen en een lerarenregister waar geen leerkracht om heeft gevraagd) worden volgens Dekker aan de lopende band gesloten met 'koepels en vakbonden die zeggen dat ze de leerkrachten vertegenwoordigen', terwijl Kneyber zegt dat 'het daardoor kan lijken dat er brede steun is voor een maatregel, terwijl die er vaak niet is'. Kan het dodelijker? Het is niet voor niets dat er een Actiegroep PO is opgericht om de boel op te schudden, en dat is dan helaas inclusief de vakbonden die ook nu niet veel verder komen dan nietszeggende steunbetuigingen.

Koos Tiemersma, Drachten

Kolenfiets

Waarom heet de e-bike niet kolenfiets en de e-auto niet kolenauto? In Nederland wordt 85 tot 90 procent van de elektriciteit nog met fossiele brandstoffen als kolen en gas opgewekt. Slechts 10 à 15 procent is duurzaam geproduceerd. Kijk maar op Nuon Energy (7 vragen en antwoorden over de rol van kolencentrales).

Frank Sciarone, Groningen

De schaduw van Mollema

Niet Bauke Mollema, maar zijn schaduw heeft de vijftiende etappe gewonnen. Dat is duidelijk zichtbaar op de prachtige foto van Klaas Jan van der Weij (Sport, 17 juli).

Kees Oosterbaan, Egmond aan den Hoef

Bauke Mollema. Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.