ReportageStikstofdebat

Emoties lopen weer hoog op tijdens stikstofdag op het Binnenhof

Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ChristenUnie) tijdens het algemeen overleg in de Tweede Kamer over de stikstofproblematiek. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Een agressief debat over de stikstofcrisis werd donderdag gevolgd door een presentatie van onderzoek dat de RIVM-berekeningen in twijfel trekt. Dat de onderzoekers van de belangenorganisatie een cruciale rekenfout hebben gemaakt, maakt de boeren niet uit.

Stikstof is een vreemde naam voor een scheikundig element dat 78 procent uitmaakt van de lucht die mensen dagelijks inademen. In haar pure, solistische gedaante is stikstof een onschadelijk goedje, maar zodra de stof een verbinding aangaat met zuurstof of waterstof begint de ellende. Stikstofoxiden en ammoniak zijn niet alleen schadelijk voor mens en natuur, ze dragen inmiddels ook bij aan de polarisatie in Nederland.

Donderdag was het weer stikstofdag op het Binnenhof. ’s Ochtends stond er een Kamerdebat met landbouwminister Schouten over de aanpak van de stikstofcrisis op het programma. Dit werd na de lunchpauze gevolgd door een persconferentie van het Mesdag-Zuivelfonds, een belangenorganisatie voor de melkveehouderij die de schaalvergroting in die sector wil bevorderen. De stichting zou daar met eigen onderzoek aantonen dat de veehouderij veel minder bijdraagt aan het stikstofprobleem dan het kabinet beweert. Verhitte gemoederen gegarandeerd, ook omdat de boeren en hun stikstof kuchende trekkers het Haagse klimaat woensdag al een beetje kwamen opwarmen.

De stikstofcrisis is bijzonder, omdat hoog oplopende emoties erin gepaard gaan met grote politieke tegenstellingen. In de kinderopvangtoeslagenaffaire staat Tweede Kamerleden ook geregeld het schuim op de lippen, maar in die affaire is iedereen boos om dezelfde reden: het geklungel bij de Belastingdienst. Bij het onderwerp stikstof is dat anders: hier hebben Kamerleden het vooral op elkaar gemunt.

Zodra de bestrijding van de stikstofcrisis aan de orde is, scheiden zich de geesten op het Binnenhof. VVD, CDA, PVV, Forum en SGP staan daarbij lijnrecht tegenover D66, PvdA, SP, GroenLinks en Partij voor de Dieren. ‘Rechts’ geeft het economische belang (ook dat van de boeren) prioriteit boven natuurbescherming, voor ‘links’ is dat andersom. De ChristenUnie zit een beetje op het vinkentouw: ze zijn voor de natuur, maar hebben ook de boeren lief.

Ruzie

De drie uur durende ondervraging van minister Schouten is een puike gelegenheid om elkaar verbaal de hersens in te slaan. Laura Bromet (GroenLinks) klaagt tegen Schouten dat het kabinet zijn oren te veel naar de luidruchtige demonstranten uit de intensieve veehouderij laat hangen. Bromet vindt dat de minister te weinig luistert naar ‘de stille boeren, de duurzame boeren’. 

VVD’er Mark Harbers komt daarna met een pleidooi voor meer financiële ondersteuning voor gangbare (niet-biologische) boeren die hun stikstofuitstoot willen verminderen via technologische oplossingen. Frank Wassenberg (Partij voor de Dieren) interrumpeert: ‘U bedoelt: luchtwassers en emissiearme stalvloeren? Dat zijn lapmiddelen die een papieren werkelijkheid creëren, leert de praktijk. Luchtwassers zijn fraudegevoelig en recent is gebleken dat emissiearme stalvloeren de ammoniakuitstoot juist vergroten.’ Harbers: ‘Dit gaat ook over het bijmengen van water in mest en het koeientoilet. Er is veel meer mogelijk op technologisch gebied dan u nu suggereert.’

Het debat wordt ruzieachtig als de stikstofberekeningen van het RIVM ter sprake komen, die later die dag ter discussie gesteld zullen worden door het Mesdagfonds. SGP’er Roelof Bisschop ziet het even zwart voor de ogen als ‘veestapelhalveerder’ Tjeerd de Groot (D66) uithaalt naar de boerenactiegroep Farmers Defence Force: ‘We moeten ons bij de oplossing van dit probleem niet laten afleiden door de schijnbewegingen van extreme groeperingen die het onderzoek van wetenschappelijke instituten in twijfel trekken.’ 

Een pisnijdige Bisschop: ‘Het kabinetsbeleid wordt bepaald door juridisch geneuzel op de vierkante millimeter met drie cijfers achter de komma, terwijl we de stikstofdepositie niet eens goed in beeld hebben. Waarom mogen we de RIVM-cijfers niet in twijfel trekken als we daar vragen bij hebben?’ De Groot: ‘Het onderzoek van een wetenschappelijk instituut staat toch echt op een andere hoogte dan de kennis die gegenereerd wordt door een belangenclub.’

CDA’er Jaco Geurts: ‘De boeren krijgen overal de schuld van. Dit Kamerdebat is te eenzijdig op de landbouw gericht. Elke bedrijfstak zal een steentje moeten bijdragen en in mijn optiek heeft de landbouw al een hunebed bijgedragen.’

Cruciale rekenfout

Na het debat verplaatst de arena zich naar Nieuwspoort, waar het Mesdagfonds zijn eigen doorrekening presenteert. In zijn inleiding geeft initiatiefnemer Jan Cees Vogelaar het publiek een voorproefje van de resultaten. Die ontkrachten de ‘volstrekt ridicule onzin’ van ‘bevlogen veestapelhalveerders’ eens en voor al, belooft de oprichter van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond. Ze tonen ook aan dat de adviescommissie-Remkes haar ‘eigen onkunde heeft geëtaleerd’ en dat het RIVM ‘pertinente leugens’ heeft verspreid over de stikstofschade die de boeren in natuurgebieden aanrichten. 

Tegen het eind van de presentatie wordt duidelijk dat de onderzoekers van het Mesdagfonds een cruciale rekenfout hebben gemaakt. Die haalt hun belangrijkste conclusie (niet de veehouderij, maar de binnenvaart veroorzaakt de meeste stikstofneerslag in natuurgebieden) geheel onderuit. De vele boeren(sympathisanten) onder de aanwezigen laten zich door zo’n detail niet van de wijs brengen. Het onderzoek bevestigt wat ze altijd al dachten, dus de conclusies van het Mesdagfonds vertellen gewoon de waarheid.

Haagse politie krijgt handigheid in aanpak boerenprotesten
Voor de derde keer in de stikstofcrisis trokken duizenden boeren woensdag naar Den Haag. Gemeente en politie hadden weinig problemen met de doorgaans vrij radicale boeren van Farmers Defence Force. ‘We hebben nu meer en beter contact met ze.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden