Emmanuel Bove

De punt van Emmanuel Boves potlood kon elk moment breken; zo scherp was zijn stijl.

Emmanuel Bove: De liefde van Pierre Neuhart

Uit het Frans vertaald door Mirjam de Veth.


Coppens en Frenks; 134 pagina's; euro 23,-.


Pierre Neuhart belichaamt het verlangen iemand anders te zijn, ook op dagen wanneer hij best tevreden is met zichzelf. Op het eerste gezicht is er niets mis met hem. Maar Neuhart loopt iets te stijf, zegt te weinig of juist plotseling te veel.


De Frans-Joodse schrijver Emmanuel Bove (1898-1945) roept een wereld op achter de benauwde omgeving die hij beschrijft. Zonder metaforen en met scherpe beelden laat hij zijn personages bewegen in een functioneel ingerichte omgeving - enigszins kunstmatig en op het levenloze af. Elke handeling staat onder spanning, elke uiting van de geringste emotie heeft een dramatisch effect.


Het leven van Pierre Neuhart, in het na-oorlogse Parijs van de jaren twintig, ziet er geordend uit. Zijn handel in grind voorziet hem van een goed inkomen. Op papier is hij een succesvol man. Bij wijze van sociaal contact tergt hij zijn jonge secretaresse. Vijf minuten voordat haar werkdag ten einde is, begint hij met het dicteren van brieven, hetgeen haar felle opmerkingen ontlokt die hij onbewogen over zich heen laat komen.


Vroeger verlangde hij naar een avontuurlijk bestaan, maar de Eerste Wereldoorlog heeft een einde gemaakt aan zijn jongensdromen. Op zijn 18de woonde hij in Parijs en bezocht af en toe vrienden van zijn familie om zijn ouders gerust te stellen. Zijn plan was om in Venetië succesvol te worden, op basis van zijn charme. Om zijn aantrekkelijkheid te verhogen, volgde Pierre danslessen, las tijdschriften over mannenmode en oefende zich in het schrijven van liefdesbrieven.


In de oorlog verloor hij iedere dag iets meer van zijn oude omhulsel. Het contact met alle mogelijke sociale klassen en individuen begon hij te verfoeien. Tegen het einde van de oorlog verlangde hij naar een concreet en duidelijk bestaan.


Wat Pierre heeft meegemaakt, welke verschrikkingen of welke mate van verveling zijn geest van koers deden veranderen, vermeldt de schrijver niet. Bove biedt in alle stilte een verpletterende suggestie van destructie. Elke zin is geschreven met een scherp geslepen potlood. Elk woord is met beheersing gekozen en staat onder spanning: de punt kan elk moment breken.


Neuhart wordt verliefd op de grillige, veeleisende Éliane Gelly, een vreemd meisje, bedeesd, maar toch in staat tot de grootste onbezonnenheden, wilskrachtig en gelaten tegelijk. Neuhart kan zijn ogen niet van het meisje afhouden. De twee vinden elkaar, ondanks het leeftijdsverschil van ruim twintig jaar. Éliane verwacht zich aan Pierre te kunnen optrekken uit een armoedig bestaan, Pierre verwacht vervoering en liefde. Ze kunnen elkaar niet geven wat ze verlangen, of kunnen zichzelf niet geven waar ze naar op zoek zijn. Bove doet er geen uitspraak over. Hij laat de twee om elkaar heen draaien en elkaar op ingetogen, schrijnende wijze diep ongelukkig maken.


Een dieptepunt in de relatie, en een hoogtepunt in de roman, wordt gevormd door het moment waarop Éliane in alweer een nieuwe jurk in de woonkamer zit om naar een grammofoonplaat te luisteren.


Ze wonen samen. Éliane zegt niets.


'U verveelt zich hier misschien?' vroeg hij na een poos.


Ze gaf geen antwoord. Hij liep op haar toe, maar bleef een eindje voor haar staan.


'Scheelt u iets? Wat wilt u? Zeg het maar. Dan laat ik het halen.'


Hij voelde de zin om te huilen, wat hij uit alle macht onderdrukte.


De liefde van Pierre Neuhart, die in toenemende mate het verlangen naar liefde is, gaat door merg en been.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden